Κάθε λεπτό, τέσσερις γυναίκες στον κόσμο ακούν τη διάγνωση «καρκίνος του μαστού». Το δεδομένο αυτό προέρχεται από την Παγκόσμια Αρχή Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) του ΠΟΥ, και ένα αντίστοιχο ποσοστό πεθαίνει από τη νόσο.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Πίσω από τους αριθμούς υπάρχουν όμως και γυναίκες που τα κατάφεραν, που ολοκλήρωσαν τη θεραπεία και ζουν πια ξανά την καθημερινότητά τους. Γι’ αυτές, και για όσες ακόμη παλεύουν, έχει δημιουργηθεί ένας από τους πιο συμβολικούς αγώνες δρόμου. Ο συμβολισμός είναι απλός. Το τρέξιμο ή το περπάτημα δείχνει ότι κανείς δεν διανύει τη διαδρομή μόνος και ότι κάθε βήμα μετράει. Στην Αθήνα, αυτό το είδαμε και φέτος στο 18ο Greece Race for the Cure, στο Πεδίον του Άρεως.
Οκτώβριος: ο μήνας που μιλάμε ανοιχτά
Ο Οκτώβριος έχει καθιερωθεί διεθνώς ως μήνας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο του μαστού. Το κεντρικό μήνυμα για το 2026, όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση της 1ης Υγειονομικής Περιφέρειας Αττικής και αποδίδεται στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, είναι «Κάθε ιστορία είναι μοναδική, κάθε διαδρομή έχει σημασία». Υπογραμμίζει τη μοναδικότητα της εμπειρίας κάθε γυναίκας που νοσεί και την ανάγκη για έγκαιρη διάγνωση, ισότιμη πρόσβαση στη φροντίδα και στήριξη σε κάθε στάδιο. Η πρόληψη, η έγκαιρη διάγνωση και η άμεση θεραπευτική αντιμετώπιση σώζουν ζωές.
Η εικόνα της νόσου: από την Ελλάδα στον κόσμο
Ο καρκίνος του μαστού παραμένει ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες παγκοσμίως. Το 2022 υπολογίζεται ότι διαγνώστηκαν 2,3 εκατομμύρια νέα περιστατικά και καταγράφηκαν 670.000 θάνατοι. Σύμφωνα με την ανάλυση του IARC, που δημοσιεύτηκε στο Nature Medicine, ως το 2050 τα νέα περιστατικά αναμένεται να αυξηθούν κατά 38% και οι θάνατοι κατά 68%. Η έκβαση εξαρτάται σημαντικά από το πού ζει κανείς. Στις χώρες υψηλού εισοδήματος επιβιώνει το 83% των γυναικών που διαγιγνώσκονται, ενώ στις χώρες χαμηλού εισοδήματος περισσότερες από τις μισές πεθαίνουν. Γι’ αυτό ο ΠΟΥ έχει θέσει από το 2021, με τη Global Breast Cancer Initiative, στόχο τη μείωση της θνησιμότητας κατά 2,5% ετησίως. Η πρωτοβουλία εστιάζει στην έγκαιρη ανίχνευση, στην έγκαιρη διάγνωση και στην πρόσβαση σε ποιοτική θεραπεία.
Στην Ελλάδα, τα στοιχεία του GLOBOCAN για το 2022 υπολογίζουν 8.987 νέα περιστατικά. Άλλες πηγές αναφέρουν τουλάχιστον 8.500 ετησίως. Παρότι τα περιστατικά αυξάνονται, η θνησιμότητα μειώνεται χρόνο με τον χρόνο, κάτι που αποδίδεται στη νεότερη απεικόνιση, δηλαδή στην ψηφιακή μαστογραφία, στην τομοσύνθεση και στη μαγνητική τομογραφία, καθώς και στις νέες θεραπείες.

Η πρόληψη που κάνει τη διαφορά
Το Υπουργείο Υγείας επισημαίνει ότι, όταν η νόσος διαγνωστεί αρκετά νωρίς, πριν επεκταθεί σε άλλα όργανα, το πενταετές ποσοστό επιβίωσης ξεπερνά το 95%. Αντίθετα, περίπου οι μισές ασθενείς που δεν διαγιγνώσκονται έγκαιρα αναπτύσσουν μεταστατική νόσο. Επειδή δεν υπάρχει εμβόλιο, η πρόληψη στην πράξη είναι η έγκαιρη διάγνωση. Η συχνότητα του προληπτικού ελέγχου ορίζεται από τον γιατρό, ανάλογα με την ηλικία και το ατομικό ιστορικό. Η ηλικία των 40 ετών αναφέρεται συχνά ως το σημείο όπου ξεκινά ο συστηματικός έλεγχος με μαστογραφία και κλινική εξέταση.
Ο 18ος αγώνας με το δικό του συμβολισμό
Το 18ο Greece Race for the Cure πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 3 και την Κυριακή 4 Οκτωβρίου 2026. Για πρώτη φορά, η αφετηρία ήταν το Πεδίον του Άρεως. Το Σάββατο είχε δράσεις πρόληψης και ενημέρωσης, ομαδικά προγράμματα γυμναστικής και εργαστήρια για μικρούς και μεγάλους. Την Κυριακή, χιλιάδες άνθρωποι συμμετείχαν στον συμβολικό αγώνα 5 χλμ. και στον περίπατο 2 χλμ. Σύμφωνα με την πρόεδρο του συλλόγου, Παρασκευή Μιχαλοπούλου, η συμμετοχή ξεπέρασε τα 58.000 άτομα. Η διοργάνωση είναι η μεγαλύτερη αθλητική διοργάνωση για κοινωνικό σκοπό στην Ελλάδα και η δεύτερη μεγαλύτερη Race for the Cure στην Ευρώπη. Πραγματοποιείται από τον Πανελλήνιο Σύλλογο Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής», σε συνδιοργάνωση με τον ΟΠΑΝΔΑ και με την έγκριση της Think Pink Europe.
Η 1η Υγειονομική Περιφέρεια Αττικής στην πρώτη γραμμή
Στον περίπατο των 2 χιλιομέτρων έδωσαν το «παρών» η 1η Υγειονομική Περιφέρεια Αττικής και τα νοσοκομεία που θα αποτελέσουν το Δίκτυο Ολοκληρωμένων Κέντρων Μαστού. Αυτά είναι το ΓΑΟΝΑ «Ο Άγιος Σάββας», το ΓΝΑ «Αλεξάνδρα», το ΓΝΜΑ «Έλενα Βενιζέλου», το ΓΟΝΚ «Οι Άγιοι Ανάργυροι», το ΓΝΑ «Ιπποκράτειο», το ΓΑΝΠ «Μεταξά» και το Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «Θεαγένειο».
Ένα δίκτυο για ολοκληρωμένη φροντίδα
Η Διοικήτρια της 1ης ΥΠΕ Αττικής, Όλγα Μπαλαούρα, τόνισε πριν από την εκκίνηση τη σημασία του Δικτύου Πιστοποιημένων Ολοκληρωμένων Κέντρων Μαστού σε επτά δημόσια νοσοκομεία της χώρας. Πρόκειται για κέντρα τύπου one-stop, που θα προσφέρουν φροντίδα από την πρόληψη και τη διάγνωση ως τη θεραπεία και την παρακολούθηση. Βασικό στοιχείο της ανάπτυξής τους είναι η πιστοποίηση από την EUSOMA, την ευρωπαϊκή κοινότητα ειδικών στον καρκίνο του μαστού. Η διαδικασία προϋποθέτει, μεταξύ άλλων, διάγνωση μέσω διεπιστημονικών ογκολογικών συμβουλίων και αποτελέσματα ιστολογικής εξέτασης το πολύ σε δέκα ημέρες. Σύμφωνα με την κ. Μπαλαούρα, η πλήρης ανάπτυξη των επτά κέντρων θα διαρκέσει δύο χρόνια. Το Υπουργείο Υγείας είχε αναφερθεί στην ανάγκη αυτή, καθώς, όπως σημείωνε, λείπουν πιστοποιημένα κέντρα με ενιαία πρότυπα, με διεπιστημονική προσέγγιση και συντονισμό σε όλα τα στάδια της φροντίδας.
«Δεν είστε μόνες»
Η κ. Μπαλαούρα είπε στις γυναίκες ότι γιατροί, νοσηλευτές και επαγγελματίες υγείας των νοσοκομείων είναι εκεί για να τους δώσουν μια υπόσχεση: ότι θα γίνουν καλύτεροι σε αυτό το δύσκολο ταξίδι και θα είναι δίπλα τους, κάνοντάς το όσο το δυνατόν πιο εύκολο. Μαζί με το «Άλμα Ζωής» θέλουν να τους πουν ότι δεν είναι μόνες. «Αγαπήστε τον εαυτό σας, μην ξεχνάτε τις εξετάσεις σας. Η πρόληψη σώζει», πρόσθεσε.
Τι κρατάμε
Ο αγώνας κατά του καρκίνου του μαστού δεν κερδίζεται μόνο στο νοσοκομείο. Κερδίζεται και στη μαστογραφία που κάποιος προγραμματίζει εγκαίρως, στη στήριξη που προσφέρει το περιβάλλον και στις υποδομές που θα εξασφαλίσουν ισότιμη πρόσβαση σε εξειδικευμένη φροντίδα.
