Σύμφωνα με τον ΣΦΕΕ 3 στα 5 νέα σκευάσματα δεν φτάνουν ποτέ στη χώρα μας
Ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό τοπίο για την υγεία και την περίθαλψη στη χώρα μας αποκαλύπτει ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ). Σύμφωνα με τα στοιχεία δύο νέων διεθνών και εγχώριων μελετών που παρουσιάστηκαν σε Συνέντευξη Τύπου, η φαρμακευτική καινοτομία φτάνει στους Έλληνες ασθενείς με το σταγονόμετρο, ενώ οι καθυστερήσεις αγγίζουν πλέον τα δύο ολόκληρα χρόνια από τη στιγμή που μια θεραπεία εγκρίνεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η σκληρή πραγματικότητα δείχνει ότι το εγχώριο σύστημα φαρμακευτικής πολιτικής αδυνατεί να ακολουθήσει τις διεθνείς εξελίξεις, αφήνοντας χιλιάδες πάσχοντες χωρίς πρόσβαση σε σωτήρια φάρμακα της τελευταίας τετραετίας.
Η ευρωπαϊκή ακτινογραφία: 641 ημέρες αναμονής για μια έγκριση
Η πρώτη μελέτη, ο διεθνής δείκτης Patients W.A.I.T. Indicator (EFPIA-IQVIA) 2025, ο οποίος αποτελεί την πιο αξιόπιστη ευρωπαϊκή καταγραφή για τη διαθεσιμότητα των νέων φαρμάκων, δείχνει ξεκάθαρη επιδείνωση των δεικτών για την Ελλάδα.
Κατά την περίοδο 2021-2024, από τα 168 νέα φάρμακα που έλαβαν το «πράσινο φως» από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA), μόλις τα 69 κατάφεραν να εισαχθούν στην ελληνική αγορά. Το νούμερο αυτό είναι μικρότερο από την αμέσως προηγούμενη αντίστοιχη περίοδο (2020-2023), όπου είχαν εισαχθεί 75 στα 173 φάρμακα, αποδεικνύοντας ότι η χώρα μας οπισθοχωρεί αντί να προοδεύει.
Ακόμα όμως και για τα σκευάσματα που τελικά εισάγονται, ο Γολγοθάς των ασθενών δεν τελειώνει εκεί:
- Από τα 69 φάρμακα που ήρθαν, μόνο τα 36 είναι πλήρως και ελεύθερα προσβάσιμα στους πολίτες.
- Τα υπόλοιπα 33 διατίθενται υπό αυστηρούς περιορισμούς, μέσα από χρονοβόρες και γραφειοκρατικές διαδικασίες (όπως οι εγκρίσεις του ΣΗΠ ή οι έκτακτες εισαγωγές μέσω ΙΦΕΤ).
- Ο μέσος χρόνος που απαιτείται από την ευρωπαϊκή έγκριση ενός φαρμάκου μέχρι αυτό να αποζημιωθεί και να φτάσει στον Έλληνα ασθενή ανέρχεται στις 641 ημέρες – δηλαδή σχεδόν δύο χρόνια αναμονής.
Η αναλογία του αποκλεισμού: Μόλις 1 στα 5 φάρμακα με απρόσκοπτη πρόσβαση
Η δεύτερη μελέτη, η οποία εκπονήθηκε από την IQVIA για λογαριασμό του ΣΦΕΕ σε φαρμακευτικές εταιρείες-μέλη που αναπτύσσουν καινοτόμες θεραπείες, επιβεβαιώνει πλήρως τα παραπάνω ευρήματα για το διάστημα 2022-2025.
Από τα 214 νέα καινοτόμα φάρμακα που εγκρίθηκαν από τον EMA την τελευταία τετραετία, μόλις 42 (ποσοστό 20%) είναι σήμερα διαθέσιμα στην ελληνική αγορά. Με απλά λόγια, η πρόσβαση των Ελλήνων ασθενών στα φάρμακα της τελευταίας τετραετίας μεταφράζεται ως εξής:
- 1 στα 5 καινοτόμα φάρμακα παρέχεται με απρόσκοπτη πρόσβαση.
- 1 στα 5 φάρμακα παρέχεται με σοβαρούς περιορισμούς και εμπόδια.
- 3 στα 5 νέα φάρμακα (συνολικά 132 σκευάσματα) παραμένουν παντελώς μη διαθέσιμα στην Ελλάδα.
Οι υπέρογκες επιστροφές διώχνουν την καινοτομία
Ποια είναι όμως η αιτία πίσω από αυτό το ιδιότυπο «εμπάργκο» στην υγεία των πολιτών; Σύμφωνα με τον ΣΦΕΕ, το δεινό κλίμα που έχει διαμορφωθεί οφείλεται κυρίως στις υπέρογκες υποχρεωτικές επιστροφές (clawback και rebates) που επιβάλλει το κράτος στις φαρμακευτικές επιχειρήσεις.
Όταν το οικονομικό περιβάλλον γίνεται ασφυκτικό και μη βιώσιμο, οι εταιρείες αναγκάζονται είτε να καθυστερήσουν την κυκλοφορία των νέων μορίων στην Ελλάδα είτε να μην τα εισάγουν καθόλου, καθώς οι τιμές αποζημίωσης σε συνδυασμό με τις αναγκαστικές περικοπές καθιστούν τη διάθεσή τους ζημιογόνα.
Η διπλή λύση που προτείνει ο κλάδος για ένα βιώσιμο σύστημα
Για την άμεση αντιμετώπιση αυτών των κραυγαλέων ανισοτήτων, ο ΣΦΕΕ επισημαίνει ότι η Πολιτεία πρέπει να κινηθεί άμεσα σε δύο κεντρικούς άξονες:
- Επαναπροσδιορισμός της Δημόσιας Φαρμακευτικής Δαπάνης: Ο κλειστός προϋπολογισμός για το φάρμακο πρέπει να αυξηθεί και να προσαρμοστεί στις πραγματικές, αντικειμενικές ανάγκες του ελληνικού πληθυσμού.
- Έλεγχος και αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων: Απαιτείται η άμεση βελτίωση της αποδοτικότητας των υπαρχόντων πόρων μέσα από αυστηρούς ελέγχους στη συνταγογράφηση, εφαρμογή των θεραπευτικών πρωτοκόλλων και πλήρη αξιοποίηση των ψηφιακών συστημάτων της υγείας.
Το τελικό μήνυμα της φαρμακευτικής αγοράς προς την κυβέρνηση είναι σαφές: προκειμένου να διασφαλιστεί η έγκαιρη και καθολική πρόσβαση των ασθενών στις θεραπείες τους, η Πολιτεία οφείλει να δεσμευτεί σε ένα τριετές σταθερό πρόγραμμα που θα χαρακτηρίζεται από διαφάνεια και προβλεψιμότητα. Μόνο ένα τέτοιο ασφαλές πλαίσιο θα επιτρέψει στις εταιρείες να επενδύσουν μακροπρόθεσμα στη χώρα, εξασφαλίζοντας ότι ο Έλληνας πολίτης θα έχει το φάρμακο που χρειάζεται, τη στιγμή ακριβώς που το έχει ανάγκη.