Οι τραυματισμοί των ματιών κατά την κολύμβηση και τα θαλάσσια σπορ είναι πολύ συνηθισμένοι και συμπεριλαμβάνουν από ερεθισμούς και εκδορές έως ανοικτά τραύματα.
Όταν συμβαίνουν κατά τη διάρκεια αθλητικών δραστηριοτήτων αποτελούν μία από τις κύριες αιτίες τύφλωσης των παιδιών στη Δύση, σύμφωνα με το Εθνικό Οφθαλμολογικό Ινστιτούτο (National Eye Institute – NEI) των ΗΠΑ.
Πρόσφατη έρευνα σε ανηλίκους και νεαρούς ενήλικες (ηλικίες 6 έως 24 ετών) με οφθαλμολογικούς τραυματισμούς έδειξε ότι στο 20% των περιπτώσεων είχαν τραυματιστεί κατά την ενασχόλησή τους με αθλήματα. Στο 90% των περιπτώσεων, όμως, οι τραυματισμοί αυτοί θα είχαν αποφευχθεί εάν γινόταν χρήση ειδικών προστατευτικών των ματιών στη διάρκεια της άθλησης.
Άλλη έρευνα είχε δείξει ότι στο μεγαλύτερο ποσοστό τους υπαίτια είναι τα αθλήματα με μπάλα, που μπορεί να προκαλέσουν μέχρι και απειλητικούς για τη ζωή τραυματισμούς των ματιών.
«Οι τραυματισμοί των ματιών στα θαλάσσια σπορ συχνά οφείλονται στην άμεση πρόσκρουση. Ένα μπαλάκι από τις ρακέτες που κινείται με μεγάλη ταχύτητα, ένα αντικείμενο που παρασύρει ο δυνατός αέρας ή ακόμα και ένα κτύπημα με τον αγκώνα από τον συμπαίκτη με τον οποίο παίζουμε μέσα στο νερό, μπορεί να οδηγήσουν σε σοβαρά προβλήματα όπως οι εκδορές στον κερατοειδή χιτώνα στην επιφάνεια του ματιού, τα κατάγματα του οφθαλμικού κόγχου ή ακόμα και η απώλεια όρασης.
Σε αρκετές περιπτώσεις οι τραυματισμοί οφείλονται σε δάκτυλα ή σπασμένα διορθωτικά γυαλιά που μπήκαν στο μάτι προκαλώντας διάτρηση, ενώ σε άλλες οφείλονται στην υπεριώδη ακτινοβολία (UV) του ηλίου που μπορεί να προκαλέσει έγκαυμα στον κερατοειδή (φωτοκερατίτιδα) όταν κάποιος παίζει πολλή ώρα δίπλα ή μέσα στο νερό ή/και στην άμμο χωρίς προστασία των ματιών», αναφέρει ο δρ Αναστάσιος-Ι. Κανελλόπουλος, MD, Χειρουργός-Οφθαλμίατρος, ιδρυτής και επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου Οφθαλμολογίας LaserVision, Καθηγητής Οφθαλμολογίας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης.
Ακόμα και η κολύμβηση από μόνη της ενέχει κίνδυνο τραυματισμού των ματιών, π.χ. από τα χημικά που προστίθενται στο νερό της πισίνας (μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμούς όταν βουτάει κάποιος συνεχώς με ανοικτά μάτια), από τα παθογόνα που κρύβονται στα βρώμικα νερά, από την άμμο που μπορεί να μπει στα μάτια (είναι συνηθισμένο πρόβλημα στα μακροβούτια χωρίς μάσκα ή προστατευτικά γυαλιά) κ.λπ..
Οι τραυματισμοί των ματιών από τα θαλάσσια σπορ στο σχεδόν 52% των περιπτώσεων συμβαίνουν κατά την κολύμβηση, σύμφωνα με πρόσφατη μεγάλη μελέτη. Σε περισσότερες από επτά στις δέκα περιπτώσεις οι τραυματίες είναι ανήλικοι.
Τα τραύματά τους μπορεί να είναι από ήπια έως πολύ σοβαρά και να προκαλούν από ανεκτά έως ανυπόφορα συμπτώματα. Οι αμυχές και οι εκδορές του κερατοειδούς, π.χ., ακόμα κι αν είναι μικρές προκαλούν έντονο πόνο, κοκκίνισμα και ευαισθησία στο φως. Η κολύμβηση και τα θαλάσσια σπορ είναι τα δεύτερα πιο επικίνδυνα αθλήματα για την εμφάνιση εκδορών στον κερατοειδή, μετά το μπάσκετ (καλαθοσφαίριση).
Τα κτυπήματα στα μάτια μπορεί να οδηγήσουν σε ύφαιμα (είναι η συσσώρευση αίματος ανάμεσα στον κερατοειδή και την ίριδα), μώλωπα, αιμορραγία ή κατάγματα στον οφθαλμικό κόγχο.
Τα ξένα σώματα στα μάτια (όπως οι κόκκοι της άμμου από το νερό ή την παραλία) μπορεί να γδάρουν την επιφάνεια του ματιού ή να προκαλέσουν λοιμώξεις εάν δεν αφαιρεθούν προσεκτικά.
Η φωτοκερατίτιδα από την UV είναι εξαιρετικά επώδυνη και προκαλεί κοκκίνισμα, αίσθηση ξένου σώματος ή άμμου στα μάτια και θολή όραση.
Όσον αφορά τις διεισδυτικές κακώσεις στον οφθαλμικό βολβό, αυτές συχνά οδηγούν σε απώλεια όρασης και μπορεί να χρειασθούν χειρουργική επέμβαση για να διορθωθούν.
«Ένας από τους καλύτερους τρόπους για να προστατευθούν οι λουόμενοι είναι να φορούν ειδικά προστατευτικά ματιών, όταν κολυμπούν ή κάνουν άλλο θαλάσσιο σπορ. Τα κοινά διορθωτικά γυαλιά και τα γυαλιά ηλίου, όταν π.χ. παίζουν ρακέτες ή μπιτς βόλεϊ, δεν παρέχουν επαρκή προστασία. Αντιθέτως, υπάρχει κίνδυνος να προκαλέσουν σοβαρό διεισδυτικό τραυματισμό στο μάτι εάν σπάσουν και μπει το γυαλί στο μάτι του χρήση τους», τονίζει ο κ. Κανελλόπουλος.
Τα προστατευτικά ματιών για αθλούμενους είναι απαραίτητα ειδικά στους χρήστες φακών επαφής, ώστε να μην αναγκαστούν να συμμετέχουν σε θαλάσσια σπορ με μειωμένη όραση εξαιτίας της μυωπίας ή του αστιγματισμού τους. Και αυτό γιατί οι φακοί επαφής δεν πρέπει να έρχονται σε επαφή με κανενός είδους νερό, είτε είναι της βρύσης είτε της πισίνας, της θάλασσας, ενός ποταμού ή μιας λίμνης. Το κολύμπι με αυτούς μπορεί να καταλήξει σε ερεθισμό ή λοίμωξη των ματιών ή ακόμα και σε δυνητικά απειλητικές καταστάσεις, όπως το έλκος (πληγή) κερατοειδούς.
Για πρόσθετη προστασία, να ξεπλένετε το πρόσωπό σας με γλυκό νερό όταν βγαίνετε από τη θάλασσα ή την πισίνα, για να μην μείνει άμμος ή χλώριο στα βλέφαρα και τις βλεφαρίδες και μπει στα μάτια σας.
Ειδικά πριν κολυμπήσετε σε πισίνα με χλωριωμένο νερό, καλό είναι να χρησιμοποιήσετε τεχνητά δάκρυα. Το χλώριο και τα άλλα χημικά που χρησιμοποιούνται για τον καθαρισμό του νερού, απομακρύνουν τα δάκρυα που φυσιολογικά διατηρούν υγρά τα μάτια, με κίνδυνο να εκδηλωθεί ξηροφθαλμία. Τα τεχνητά δάκρυα μειώνουν αυτόν τον κίνδυνο.
Πολύ σημαντικό είναι ακόμα να μην τρίβετε τα μάτια σας, με την παραμικρή ενόχληση που θα νιώσετε. Αν τα χέρια σας δεν είναι καθαρά, υπάρχει κίνδυνος μόλυνσης των ματιών με κάθε είδους βακτήριο, ιό ή παράσιτο με το οποίο ήρθατε σε επαφή στην παραλία ή στην πισίνα. Αν εξάλλου υπάρχει κόκκος άμμου, μπορεί άθελά σας να γδάρετε την επιφάνεια του ματιού σας.
«Η ασφάλεια των ματιών συχνά παραμελείται το καλοκαίρι. Οι τραυματισμοί σε αυτά όμως μπορεί να έχουν μακροχρόνιες συνέπειες που αλλάζουν για πάντα την ζωή των ασθενών. Ωστόσο δεν είναι αναπόφευκτοι – χρειάζεται απλώς ο κατάλληλος εξοπλισμός και η υιοθέτηση καλών συνηθειών. Καθώς λοιπόν θα απολαμβάνετε με τους δικούς σας το κολύμπι και τα άλλα θαλάσσια σπορ αυτό το καλοκαίρι, πάρτε μερικά πρόσθετα μέτρα για να διατηρήσετε υγιή και τα μάτια σας», καταλήγει ο κ. Κανελλόπουλος.