Η δεύτερη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ ξεκινά με ένα από τα πιο φιλόδοξα εγχειρήματα στη σύγχρονη ιστορία της αμερικανικής υγειονομικής πολιτικής: τη μείωση των τιμών των φαρμάκων. Το νέο εκτελεστικό διάταγμα που υπέγραψε φέρνει στο προσκήνιο έναν σκληρό, οικονομικού χαρακτήρα «πόλεμο» με τις μεγάλες φαρμακοβιομηχανίες και στόχο τη δικαιότερη πρόσβαση των Αμερικανών ασθενών στα συνταγογραφούμενα φάρμακα.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Μείωση τιμών με διεθνή σύγκριση – Ένα φιλόδοξο διάταγμα
Με εκτελεστικό διάταγμα που υπέγραψε τη Δευτέρα (12/5/25), ο Τραμπ απαίτησε από τις φαρμακευτικές εταιρείες να προσαρμόσουν τις τιμές των φαρμάκων στις Ηνωμένες Πολιτείες στα επίπεδα άλλων ανεπτυγμένων χωρών. Η ρύθμιση βασίζεται στην αρχή της «τιμολόγησης πλέον ευνοούμενου έθνους» (most favored nation pricing), μια πρακτική διεθνούς αναφοράς που προκαλεί ήδη σοβαρές αντιδράσεις στον φαρμακευτικό κλάδο.
Η κυβέρνηση σκοπεύει να δώσει συγκεκριμένους στόχους τιμών τον επόμενο μήνα. Αν δεν διαπιστωθεί «σημαντική πρόοδος» μέσα σε έξι μήνες, θα προχωρήσει σε πιο δραστικές παρεμβάσεις.
Γιατί το φάρμακο κοστίζει τριπλά στις ΗΠΑ;
Δεν είναι μυστικό πως οι Ηνωμένες Πολιτείες πληρώνουν τα υψηλότερα ποσά παγκοσμίως για συνταγογραφούμενα φάρμακα, με διαφορές που φτάνουν έως και το πενταπλάσιο.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το γνωστό αντιπηκτικό φάρμακο Eliquis που πωλείται:
· στην Ιαπωνία έναντι 20 δολαρίων,
· στη Σουηδία στα 114 δολάρια, ενώ
· στις ΗΠΑ φτάνει τα 606 δολάρια τον μήνα.
Η νέα πολιτική στοχεύει να εξαλείψει αυτή την ανισότητα, φέρνοντας τις τιμές σε πιο ρεαλιστικά επίπεδα, όπως συμβαίνει στα υπόλοιπα ανεπτυγμένα κράτη.
Πίεση στις φαρμακοβιομηχανίες – Αντίσταση από τα lobbies
Οι αντιδράσεις από την πλευρά των φαρμακευτικών ήταν άμεσες και έντονες. Η κύρια ένωση παραγωγών, PhRMA, το ισχυρότερο lobby του κλάδου, κατηγόρησε την πολιτική Τραμπ ως ατελέσφορη και επικίνδυνη, υποστηρίζοντας ότι δεν αντιμετωπίζει τις βαθύτερες αιτίες του υψηλού κόστους, όπως οι μεσάζοντες στη διανομή (PBMs) και η άνιση συμμετοχή των άλλων χωρών στη χρηματοδότηση της καινοτομίας.
Ακόμα πιο σκληρή ήταν η αντίδραση της Ένωσης Βιοτεχνολογίας BIO. Ο διευθύνων σύμβουλος της, John Crowley, προειδοποίησε ότι η εφαρμογή του μοντέλου του «πλέον ευνοούμενου έθνους» θα μπορούσε να πλήξει θανάσιμα τις μικρές και μεσαίες βιοτεχνολογικές εταιρείες της Αμερικής, επιβραδύνοντας την ανάπτυξη νέων θεραπειών.
Εθνική ασφάλεια και παραγωγή φαρμάκων εντός ΗΠΑ
Εκτός από τις τιμές, ο Τραμπ ανοίγει ξανά το φάκελο της εξάρτησης των ΗΠΑ από εισαγόμενα φαρμακευτικά προϊόντα. Η κυβέρνησή του έχει ξεκινήσει έρευνες για τις εισαγωγές, στοχεύοντας ενδεχόμενους δασμούς με το σκεπτικό ότι η υπερβολική εξάρτηση από την Κίνα και άλλες χώρες αποτελεί απειλή για την εθνική ασφάλεια. Παράλληλα, ενισχύει τις πιέσεις για επιστροφή της φαρμακευτικής παραγωγής σε αμερικανικό έδαφος.
Οι δυσκολίες της εφαρμογής – Ρεαλιστικός στόχος ή πολιτική σύγκρουση;
Αναλυτές προειδοποιούν ότι η εφαρμογή ενός τέτοιου σχεδίου μόνο απλή δεν θα είναι. Πολλά φάρμακα που κυκλοφορούν στις ΗΠΑ δεν είναι διαθέσιμα στο εξωτερικό, ενώ σε πολλές χώρες οι τιμές είναι μυστικές ή καθορίζονται ύστερα από πολυετείς διαπραγματεύσεις.
Επιπλέον, η αμερικανική αγορά φαρμάκων δε λειτουργεί ως κρατικό μονοπώλιο –όπως στη Βρετανία ή τη Γερμανία– αλλά βασίζεται κυρίως σε ιδιωτικές ασφαλιστικές και φαρμακευτικές διαπραγματεύσεις. Η γενίκευση του μέτρου είναι πιθανό να προκαλέσει νομικές αντιδράσεις, καθώς αρκετοί νομικοί αμφισβητούν αν το εκτελεστικό διάταγμα κινείται εντός των ορίων της νομοθεσίας.
Η πολιτική διάσταση: Λαϊκή στήριξη και πολιτικό ρίσκο
Η φαρμακευτική μεταρρύθμιση του Τραμπ είναι μία από τις πρώτες μεγάλες κινήσεις της δεύτερης προεδρικής του θητείας, σε ένα πεδίο, όπου εδώ και δεκαετίες η πολιτική ηγεσία αποφεύγει να συγκρουστεί μετωπικά με τις Big Pharma. Το μήνυμα είναι σαφές: η αμερικανική κυβέρνηση παύει να είναι θεατής στην τιμολογιακή αυθαιρεσία και θέτει, έστω και με ρίσκο, τη φαρμακευτική πολιτική σε νέα βάση.