Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Ένα χάπι που χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες εξακολουθεί να προσφέρει σημαντική προστασία σε ασθενείς που υπέστησαν έμφραγμα, ακόμη και σήμερα με τις σύγχρονες θεραπείες που μειώνουν τον κίνδυνο μόνιμης βλάβης του καρδιακού μυός. Ωστόσο, παραμένει ασαφές εάν όλοι οι ασθενείς ή μόνο ορισμένες ομάδες ωφελούνται πραγματικά από τη χορήγηση β-αναστολέων, των φαρμάκων που παραδοσιακά συνταγογραφούνται σχεδόν σε κάθε ασθενή μετά από έμφραγμα.
Αντικρουόμενα δεδομένα από μεγάλες μελέτες
Δύο μεγάλες κλινικές δοκιμές, με φαινομενικά αντίθετα αποτελέσματα, παρουσιάστηκαν στο πρόσφατο συνέδριο καρδιολογίας στη Μαδρίτη και δημοσιεύθηκαν ταυτόχρονα στο έγκριτο περιοδικό New England Journal of Medicine.
«Δεν είναι ασυνήθιστο να υπάρχουν διαφορετικά αποτελέσματα σε μεγάλες κλινικές μελέτες», σχολίασε ο Dr. BorjaIbanez από το CentroNacional de InvestigacionesCardiovascularesCarlos III στη Μαδρίτη, επικεφαλής μίας από τις μελέτες. «Αυτό που είναι σπάνιο, είναι να ανακοινώνονται δύο φαινομενικά αντίθετες μελέτες την ίδια μέρα».
Το κρίσιμο σημείο, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι ότι και οι δύο ερευνητικές ομάδες κατέληξαν σε ένα κοινό συμπέρασμα: οι β-αναστολείς μειώνουν τον συνολικό κίνδυνο νέου εμφράγματος, καρδιακής ανεπάρκειας ή θανάτου σε ασθενείς που δεν πάσχουν από καρδιακή ανεπάρκεια, αλλά έχουν ελαφρώς μειωμένη καρδιακή λειτουργία.
Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι εάν τα φάρμακα αυτά έχουν ουσιαστικό όφελος ή όχι στους ασθενείς με φυσιολογική καρδιακή λειτουργία, που αποτελούν περίπου το 80% των περιπτώσεων μετά από πρώτο έμφραγμα.
Πώς δρουν οι β-αναστολείς
Οι β-αναστολείς –που παράγονται από φαρμακευτικές εταιρείες όπως Mylan, Novartis, Pfizer, Abbott, Teva, Amneal, Sun, Lupin, ANI και EaglePharmaceuticals– δρουν αναστέλλοντας τις ορμόνες αδρεναλίνη και νοραδρεναλίνη. Έτσι, μειώνουν τον καρδιακό ρυθμό και την αρτηριακή πίεση, ελαφρύνοντας το έργο της καρδιάς και περιορίζοντας τις ανάγκες της σε οξυγόνο.
Οι δύο μεγάλες κλινικές δοκιμές
Και οι δύο πρόσφατες μελέτες αφορούσαν ασθενείς που είχαν επιβιώσει από έμφραγμα, με την αριστερή κοιλία της καρδιάς να συσπάται φυσιολογικά, δηλαδή να εξωθεί τουλάχιστον το 40% του αίματος σε κάθε παλμό. Οι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν για περίπου 3,5 χρόνια.
- Η μελέτη BETAMI–DANBLOCK (Νορβηγία & Δανία), με 5.574 εθελοντές, έδειξε σαφές όφελος: οι ασθενείς που έλαβαν β-αναστολείς είχαν 15% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου ή σοβαρού καρδιαγγειακού συμβάντος –κυρίως νέου εμφράγματος– σε σύγκριση με όσους δεν πήραν το φάρμακο.
- Η μελέτη REBOOT (Ιταλία & Ισπανία), με 8.438 συμμετέχοντες, κατέγραψε αντίθετο αποτέλεσμα: οι β-αναστολείς δεν είχαν καμία επίδραση στη θνητότητα, στα επαναλαμβανόμενα εμφράγματα ή στις νοσηλείες λόγω καρδιακής ανεπάρκειας.
Σύμφωνα με τον Dr. DanAtar του Πανεπιστημίου του Όσλο, οι διαφορές μπορεί να οφείλονται σε πολλούς παράγοντες: οι συμμετέχοντες δεν λάμβαναν όλοι το ίδιο φάρμακο, οι Σκανδιναβοί ασθενείς ήταν κατά μέσο όρο μεγαλύτεροι σε ηλικία και πιο συχνά με ελαφρά μειωμένη καρδιακή λειτουργία, ενώ στις μεσογειακές χώρες οι ασθενείς είχαν γενικά καλύτερο προφίλ υγείας.
Οι παρενέργειες σε γυναίκες ασθενείς
Ένα ιδιαίτερα σημαντικό εύρημα της μελέτης REBOOT ήταν ότι, σε γυναίκες με καλή καρδιακή λειτουργία, η λήψη β-αναστολέων –ειδικά σε υψηλές δόσεις– συνδέθηκε με αυξημένα δυσμενή συμβάματα, σε σχέση με όσες δεν έπαιρναν το φάρμακο.
Όφελος σε ασθενείς με ήπια δυσλειτουργία
Παρά τα αντικρουόμενα αποτελέσματα, υπήρξε συμφωνία για μία κρίσιμη υποομάδα: στους ασθενείς με ελαφρώς μειωμένο «κλάσμα εξώθησης» της αριστερής κοιλίας (40-49%), οι β-αναστολείς μείωσαν τον κίνδυνο νέου εμφράγματος, καρδιακής ανεπάρκειας ή θανάτου. Η διαπίστωση αυτή ενισχύθηκε από συνδυασμένη ανάλυση στοιχείων των δύο μελετών και μιας αντίστοιχης ιαπωνικής έρευνας, που δημοσιεύτηκε στο The Lancet.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα για τους γιατρούς
«Μπορούμε, πλέον με βεβαιότητα, να πούμε ότι οι β-αναστολείς είναι ωφέλιμοι για ασθενείς με ελαφρά μειωμένη καρδιακή λειτουργία», σημείωσε ο Dr. Ibanez, προσθέτοντας ότι «παραμένει εύλογη αβεβαιότητα για την αποτελεσματικότητά τους σε όσους έχουν απόλυτα φυσιολογική καρδιακή λειτουργία».
Ο Dr. Atar τόνισε ότι τα πλήρη στοιχεία για το εάν οι β-αναστολείς βοηθούν ασθενείς με εντελώς φυσιολογική καρδιακή λειτουργία θα παρουσιαστούν σε επόμενο μεγάλο καρδιολογικό συνέδριο στις Ηνωμένες Πολιτείες, τον ερχόμενο Νοέμβριο.