Από τη Γιάννα Τριανταφύλλη.
Εδώ και δεκαετίες, η απώλεια βάρους θεωρείται το βασικό μέτρο πρόληψης του σακχαρώδη διαβήτη. Μια νέα έρευνα ωστόσο αμφισβητεί αυτήν την παραδοσιακή αντίληψη, υποστηρίζοντας ότι ο προδιαβήτης μπορεί να υποχωρήσει ακόμη και χωρίς απώλεια βάρους, εστιάζοντας σε αλλαγές στον τρόπο ζωής που βελτιώνουν την ευαισθησία στην ινσουλίνη.
Αν και ο διαβήτης μπορεί να εμφανιστεί χωρίς προειδοποίηση, όλα τα άτομα που εμφανίζουν διαβήτη έχουν περάσει από το στάδιο του προδιαβήτη, μια κατάσταση η οποία αποτελεί από μόνη της ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για καρδιααγγειακές παθήσεις, καρκίνο και νευροεκφυλιστικές ασθένειες.
Ο προδιαβήτης είναι μια κατάσταση κατά την οποία τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα είναι υψηλότερα από τα φυσιολογικό, αλλά όχι αρκετά υψηλά για να τεθεί η διάγνωση διαβήτη τύπου 2 ή για να χορηγηθεί φαρμακευτική αγωγή.
Ύφεση του προδιαβήτη χωρίς απώλεια βάρους
Παρά το γεγονός ότι οι ιατρικές οδηγίες για τη διαχείριση του προδιαβήτη παραμένουν αμετάβλητες για πάνω από δύο δεκαετίες, τα ποσοστά διαβήτη συνεχίζουν να αυξάνονται παγκοσμίως. Τα περισσότερα άτομα με προδιαβήτη δυσκολεύονται να επιτύχουν τους στόχους απώλειας βάρους, με αποτέλεσμα να διατηρούν υψηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα.
Ερευνητική ομάδα από το Πανεπιστήμιο του Τύμπινγκεν, στη Γερμανία, θέλησε να διερευνήσει εάν είναι εφικτό να μειωθούν τα επίπεδα σακχάρου σε άτομα με προδιαβήτη χωρίς απώλεια βάρους.
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από την συνεχιζόμενη πολυκεντρική μελέτη LIPLIS, στην οποία συμμετείχαν 1.105 άτομα με προδιαβήτη σε κέντρα μελέτης σε όλη τη Γερμανία, στο πλαίσιο του Γερμανικού Κέντρου Έρευνας για τον Διαβήτη.
Τα ευρήματα αποκάλυψαν ότι, περίπου 1 στα 4 άτομα που συμμετείχαν σε προγράμματα αλλαγής τρόπου ζωής κατόρθωσαν να ομαλοποιήσουν τα επίπεδα σακχάρου τους χωρίς να χάσουν ούτε ένα κιλό. Επιπλέον, αυτή η σταθερή ύφεση ήταν εξίσου αποτελεσματική στην πρόληψη του διαβήτη με την ύφεση που επιτυγχάνεται μέσω της απώλειας βάρους.
Ο ρόλος της κατανομής του λίπους
Πώς είναι λοιπόν δυνατόν να μειωθούν τα επίπεδα σακχάρου χωρίς απώλεια βάρους; Η απάντηση, σύμφωνα με τα ευρήματα, βρίσκεται στον τρόπο κατανομής του λίπους στο σώμα.
Το σπλαχνικό λίπος, που βρίσκεται βαθιά στην κοιλιά και περιβάλλει τα εσωτερικά όργανα, αποτελεί τον κύριο «μεταβολικό διαταράκτη». Προκαλεί χρόνια φλεγμονή που επηρεάζει τη δράση της ινσουλίνης, της ορμόνης που ελέγχει τα επίπεδα σακχάρου. Όταν η ινσουλίνη δεν λειτουργεί σωστά, τα επίπεδα γλυκόζης αυξάνονται.
Αντίθετα, το υποδόριο λίπος – το στρώμα κάτω από το δέρμα – μπορεί να έχει ευεργετική δράση, παράγοντας ορμόνες που βελτιώνουν την ευαισθησία στην ινσουλίνη. Η μελέτη έδειξε ότι τα άτομα που ανέτρεψαν τον προδιαβήτη χωρίς απώλεια βάρους κατάφεραν να αναδιανείμουν το λίπος μακριά από την κοιλιακή χώρα, προς το ωφέλιμο υποδόριο λίπος, το οποίο ενισχύει την ευαισθησία στην ινσουλίνη και τη λειτουργία των β-κυττάρων.
Ορμονικοί μηχανισμοί και νέες θεραπείες
Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης έναν κρίσιμο ρόλο των φυσικών ορμονών που μιμούνται τα νέα φάρμακα απώλειας βάρους. Αυτές οι ορμόνες – και κυρίως η σεμαγλουτίδη (GLP-1) – βοηθούν το πάγκρεας να απελευθερώνει ινσουλίνη όταν τα επίπεδα σακχάρου αυξάνονται.
Τα άτομα που πέτυχαν ύφεση του προδιαβήτη χωρίς απώλεια βάρους φαίνεται ότι ενεργοποίησαν φυσιολογικά αυτό το ορμονικό σύστημα, ενώ περιόρισαν άλλες ορμόνες που τείνουν να αυξάνουν το σάκχαρο.
Πέρα από την εστίαση στο σωματικό βάρος
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι, τα άτομα με προδιαβήτη, αντί να επικεντρώνονται αποκλειστικά στη ζυγαριά, θα ήταν πιο ωφέλιμο να στοχεύσουν στην αλλαγή της κατανομής του λίπους μέσω της διατροφής και της σωματικής δραστηριότητας.
«Η απώλεια βάρους παραμένει χρήσιμη, αλλά τα δεδομένα της μελέτης υποδηλώνουν ότι δεν είναι απαραίτητη για την προστασία από τον διαβήτη. Ο σημαντικότερος στόχος για την πρόληψη του διαβήτη τύπου 2 θα πρέπει να είναι η αποκατάσταση ενός φυσιολογικού επιπέδου σακχάρου στο αίμα νηστείας και όχι απαραίτητα ο αριθμός που δείχνει η ζυγαριά. Η άσκηση και η ισορροπημένη διατροφή έχουν θετική επίδραση στα επίπεδα σακχάρου στο αίμα, ανεξάρτητα από το αν μειώνεται το βάρος», εξηγεί ο Δρ. Andreas Birkenfeld, επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας.
Γιατί έχουν σημασία αυτά τα ευρήματα
Ο διαβήτης είναι μία από τις ταχύτερα αυξανόμενες νόσους παγκοσμίως. Η κατανόηση ότι ο προδιαβήτης μπορεί να βελτιωθεί χωρίς απώλεια βάρους ανοίγει νέες δυνατότητες για την πρόληψη μιας κατάστασης που επηρεάζει εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η μελέτη αυτή επαναπροσδιορίζει τα θεμέλια της πρόληψης του διαβήτη, μετατοπίζοντας το επίκεντρο από την απώλεια βάρους στη βελτίωση της μεταβολικής υγείας, προσφέροντας νέες ελπίδες και πρακτικές λύσεις σε όσους είχαν απογοητευτεί από τις παραδοσιακές προσπάθειες απώλειας βάρους.
Όπως υπογραμμίζουν, η παρακολούθηση της γλυκόζης, η ενθάρρυνση για ανακατανομή λίπους μέσω διατροφής και άσκησης, και η χρήση ορμονικών προσεγγίσεων μπορεί να προσφέρουν νέους δρόμους πρόληψης του διαβήτη σε ασθενείς που δυσκολεύονται να χάσουν βάρος.
Με πληροφορίες από το Nature Medicine.