«Ούτε πολύ νωρίς, ούτε πολύ αργά» είναι το φετινό μήνυμα της Παγκόσμιας Ημέρας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας (ΧΑΠ), που δίνει το έναυσμα για την πρόληψη και τη θεραπεία του νοσήματος, καθώς και για την εφαρμογή της αντικαπνιστικής νομοθεσίας σε δημόσιους χώρους, δεδομένου ότι το αίτιο της νόσου είναι κατά 90% το κάπνισμα, είτε ενεργητικό είτε παθητικό.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η ΧΑΠ αποτελεί διεθνώς την τέταρτη αιτία θανάτου και υπολογίζεται ότι είναι υπεύθυνη για το 5% περίπου όλων των θανάτων παγκοσμίως, ενώ αναμένεται να αποτελεί την τρίτη αιτία θανάτου και την πέμπτη αιτία αναπηρίας έως το έτος 2030. Στην Ελλάδα υπολογίζεται πάσχουν από ΧΑΠ περίπου 700.000 άτομα, τα μισά από τα οποία αγνοούν ότι νοσούν.
Τα παραπάνω αναφέρονται σε ανακοίνωση του Τμήματος Δημόσιας Υγείας της Διεύθυνσης Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικής Μέριμνας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας με αφορμή την 21 Νοεμβρίου -Παγκόσμια Ημέρα Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας.
Η ΧΑΠ αποτελεί σοβαρή αιτία νοσηρότητας και θνητότητας, ενώ αντιπροσωπεύει σημαντικό πρόβλημα της δημόσιας υγείας σε ολόκληρο τον κόσμο που οδηγεί σε αυξανόμενες οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις. Επειδή κυριότερη αιτία της νόσου είναι η χρήση του καπνού, η πρόληψη αφορά κυρίως στην ενημέρωση των ατόμων για τις βλαπτικές συνέπειες του καπνίσματος στην ανθρώπινη υγεία και στην εφαρμογή της Αντικαπνιστικής Νομοθεσίας.
«Ενεργητικός Αντικαπνιστής» από την Περιφέρεια Κ.Μακεδονίας
Σε αυτό το πλαίσιο, το Δίκτυο Πρόληψης και Προαγωγής Υγείας της Διεύθυνσης Δημόσιας Υγείας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας εφαρμόζει το πρόγραμμα αγωγής υγείας «Ενεργητικός Αντικαπνιστής» στον μαθητικό πληθυσμό της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας. Στόχος του προγράμματος είναι η αλλαγή στάσης ζωής απέναντι στο κάπνισμα μέσα από τη σωστή ενημέρωση.
Οι βασικοί παράγοντες κινδύνου για τη ΧΑΠ, εκτός από το κάπνισμα, είναι η ατμοσφαιρική ρύπανση εσωτερικών και εξωτερικών χώρων και η έκθεση σε σκόνη που παράγεται στο πλαίσιο κάποιων επαγγελματικών δραστηριοτήτων και σε χημικά. Η ΧΑΠ εμφανίζεται κύρια σε καπνιστές (ενεργητικό και παθητικό κάπνισμα), αλλά και σε άλλα άτομα χωρίς εμφανή αιτία, στα οποία ίσως υπάρχει κληρονομική επιβάρυνση. Παρουσιάζεται με συμπτώματα βήχα, δύσπνοιας, κόπωσης και συχνά μεγάλη απόχρεμψη (φλέματα). Οι ασθενείς με Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) πάσχουν από μια χρόνια νόσο και αυτό σημαίνει ότι δεν διακόπτεται η φαρμακευτική αγωγή με την αποδρομή των συμπτωμάτων, επειδή υπάρχει ο κίνδυνος της κρίσης (Flare-ups).
Η νόσος, όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση, μπορεί να προληφθεί ή να ανασταλεί η εξέλιξή της με τη διακοπή του καπνίσματος ή την απομάκρυνση από τον όποιον άλλον εισπνεόμενο βλαπτικό παράγοντα. Όλοι οι καπνιστές άνω των 40 ετών με ιστορικό καπνίσματος τουλάχιστον 10 ετών, που καπνίζουν ένα πακέτο τσιγάρα την ημέρα, πρέπει να υποβάλλονται σε σπιρομέτρηση. Όπως έχουν αποδείξει όλες οι μελέτες, η αύξηση της σωματικής δραστηριότητας σε ασθενείς με διαγνωσμένη ΧΑΠ κάνει τεράστιο καλό τόσο στη φυσική πορεία της νόσου (λιγότερες παροξύνσεις) όσο και στη μείωση της δύσπνοιας.