Ο πόνος στα γόνατα είναι ένα συχνό πρόβλημα, ιδιαίτερα όσο μεγαλώνουμε. Μία από τις συνηθέστερες αιτίες είναι η οστεοαρθρίτιδα του γόνατος, μια πάθηση που μπορεί να δυσκολέψει σημαντικά την κίνηση και να επηρεάσει την καθημερινότητα.
Τα καλά νέα είναι ότι η εμφάνισή της δεν είναι πάντα αναπόφευκτη, ούτε η επιδείνωσή της βρίσκεται εντελώς έξω από τον έλεγχό μας. Η άσκηση, η ενδυνάμωση των μυών των ποδιών, η σωστή διατροφή και η διατήρηση υγιούς βάρους μπορούν να μειώσουν την επιβάρυνση των γονάτων και να βοηθήσουν στον έλεγχο του πόνου.
Τι συμβαίνει στο γόνατο
Η οστεοαρθρίτιδα εμφανίζεται όταν ο χόνδρος που καλύπτει και προστατεύει τα οστά μέσα στην άρθρωση αρχίζει σταδιακά να φθείρεται. Ο υγιής χόνδρος επιτρέπει στο γόνατο να κινείται ομαλά και προστατεύει τα οστά από τις πιέσεις και τις τριβές.
Όταν όμως ο χόνδρος γίνεται λεπτότερος και καταστρέφεται, μπορεί να εμφανιστούν πόνος, δυσκαμψία και περιορισμός της κίνησης, συμπτώματα που συχνά επιδεινώνονται με την πάροδο του χρόνου.
«Η οστεοαρθρίτιδα μπορεί να προκαλέσει πόνο και δυσκαμψία στο γόνατο, επηρεάζοντας αρνητικά τη σωματική δραστηριότητα, τον κίνδυνο πτώσεων, τη διάθεση και γενικότερα την ποιότητα ζωής», εξηγεί η Δρ Abby Cheng, ορθοπεδικός χειρουργός στην Ιατρική Σχολή του Washington University στο St. Louis, με ειδίκευση και στη μη χειρουργική αντιμετώπιση και αποκατάσταση παθήσεων όπως η αρθρίτιδα.
Δεν επηρεάζει μόνο την κίνηση
Οι συνέπειες της οστεοαρθρίτιδας δεν περιορίζονται στον πόνο. Όταν κάποιος δυσκολεύεται να κινηθεί, μπορεί να περιορίσει τη σωματική του δραστηριότητα ή ακόμη και να δυσκολεύεται να εργαστεί.
Η μειωμένη άσκηση, με τη σειρά της, συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο για χρόνια νοσήματα, όπως οι καρδιαγγειακές παθήσεις και ο διαβήτης.
Η οστεοαρθρίτιδα είναι εξαιρετικά συχνή. Περισσότεροι από 30 εκατομμύρια ενήλικες στις ΗΠΑ έχουν κάποια μορφή της και το γόνατο είναι η άρθρωση που προσβάλλεται συχνότερα. Αν και συνδέεται κυρίως με τη μεγαλύτερη ηλικία, περίπου οι μισές περιπτώσεις αφορούν ανθρώπους που βρίσκονται ακόμη σε ηλικία εργασίας.
Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο είναι οι αδύναμοι μύες των ποδιών, το υπερβολικό βάρος, ένας προηγούμενος τραυματισμός στο γόνατο και το οικογενειακό ιστορικό. Μεγαλύτερο κίνδυνο έχουν επίσης οι γυναίκες και οι μεγαλύτεροι σε ηλικία άνθρωποι.
Μικρές αλλαγές μπορούν να μειώσουν τον πόνο
Για όσους έχουν ήδη οστεοαρθρίτιδα υπάρχουν αρκετοί τρόποι αντιμετώπισης του πόνου και των προβλημάτων κινητικότητας.
Η ενδυνάμωση των μυών του μηρού μπορεί να προσφέρει καλύτερη υποστήριξη στο γόνατο. Ανάλογα με την περίπτωση, ο γιατρός μπορεί επίσης να συστήσει ειδικό νάρθηκα, αντιφλεγμονώδη φάρμακα ή ενέσιμες θεραπείες, όπως κορτιζόνη. Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί χειρουργική αντικατάσταση της άρθρωσης.
Σημαντικό ρόλο μπορεί να έχει και η διατροφή. Η Δρ Cheng προτείνει περισσότερες φυτικές τροφές και λιγότερα πολύ επεξεργασμένα τρόφιμα και τρόφιμα με μεγάλη περιεκτικότητα σε ζάχαρη, στο πλαίσιο ενός συνολικά υγιεινού τρόπου διατροφής.
Ακόμη και μικρή απώλεια βάρους κάνει διαφορά
Ιδιαίτερα σημαντικός παράγοντας είναι το σωματικό βάρος. Σύμφωνα με τη Cheng, σε ένα άτομο με αυξημένο βάρος, η απώλεια περίπου 4,5 κιλών μπορεί να μειώσει κατά περίπου 18 κιλά τη δύναμη που ασκείται στα γόνατα σε κάθε βήμα.
Αυτό συμβαίνει επειδή κατά το περπάτημα οι δυνάμεις που δέχεται η άρθρωση του γόνατος είναι πολλαπλάσιες του σωματικού βάρους. Επομένως, ακόμη και μια σχετικά μικρή απώλεια βάρους μπορεί να μειώσει σημαντικά την καθημερινή καταπόνηση της άρθρωσης και να βοηθήσει στον πόνο.
Η άσκηση δεν είναι εχθρός των γονάτων
Πολλοί φοβούνται ότι η σωματική δραστηριότητα –και ιδιαίτερα το τρέξιμο– καταστρέφει τα γόνατα. Ωστόσο, η τακτική άσκηση μπορεί να αποτελεί μέρος ενός δραστήριου τρόπου ζωής που βοηθά στη διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους και δυνατών μυών.
Παράλληλα, μια ισορροπημένη διατροφή με δημητριακά ολικής άλεσης, φρούτα και λαχανικά και λιγότερα πολύ επεξεργασμένα και εξευγενισμένα τρόφιμα υποστηρίζει τη συνολική υγεία και μπορεί να συμβάλει στη μείωση παραγόντων που σχετίζονται με την οστεοαρθρίτιδα.
Το οικογενειακό ιστορικό δεν καθορίζει το μέλλον
Το γεγονός ότι ένας γονέας ή παππούς είχε οστεοαρθρίτιδα δεν σημαίνει ότι ένα άτομο θα την εμφανίσει οπωσδήποτε.
«Είναι αλήθεια ότι η οστεοαρθρίτιδα μπορεί να εμφανίζεται συχνότερα μέσα σε μια οικογένεια, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι κάποιος δεν μπορεί να κάνει τίποτα για να μειώσει τον κίνδυνο», τονίζει η Cheng.
Η διατήρηση υγιούς βάρους, η συστηματική άσκηση, η ενδυνάμωση των μυών των ποδιών και μια ισορροπημένη διατροφή είναι πρακτικά βήματα που μπορούν να βοηθήσουν τόσο στην πρόληψη όσο και στην καλύτερη διαχείριση της οστεοαρθρίτιδας του γόνατος.