Αύξηση της συχνότητας εμφάνισης προβλημάτων στον αγκώνα, παρατηρείται τα τελευταία χρόνια, ειδικά στον πληθυσμό ηλικίας 35-55 ετών αλλά και σε νεότερους ανθρώπους, λόγω της χρήσης της τεχνολογίας. Η πολύωρη ενασχόληση με τους υπολογιστές, έχοντας κακή στάση σώματος σε μη εργονομικές θέσεις εργασίας, ευθύνεται για την εμφάνιση πόνου στη συγκεκριμένη άρθρωση, ο οποίος μπορεί να προληφθεί ή να αντιμετωπιστεί χωρίς χειρουργική επέμβαση, σε ποσοστό 90%, με έγκαιρη παρέμβαση.
«Τις τελευταίες δεκαετίες οι υπολογιστές έχουν γίνει μέρος της καθημερινότητάς μας, διευκολύνοντας την πρόσβαση σε πληροφορίες, την ταχύτερη επικοινωνία και εργασία. Η χρήση τους έχει αρνητικές συνέπειες στην μυοσκελετική υγεία, με γνωστότερη την εμφάνιση συνδρόμου καρπιαίου σωλήνα. Η υπερβολική χρήση των ποντικιών και των πληκτρολογίων, όμως, μπορεί να προκαλέσει βλάβες και στον αγκώνα, λόγω της διατάραξης του προσανατολισμού των εκτεινόντων τενόντων στο εξωτερικό μέρος της άρθρωσης του αγκώνα.
Οι εκτείνοντες τένοντες είναι εκείνοι που επιτρέπουν στον χρήστη να σηκώνει τα δάχτυλα και τον καρπό του, κάτι που είναι απαραίτητο για να κάνει κλικ ή να πατήσει κουμπιά ή να κινήσει το ποντίκι. Αν και αυτές οι κινήσεις προέρχονται από τα δάχτυλα και τον καρπό, ο πόνος εντοπίζεται στον αγκώνα λόγω των συνδέσεων των μυών με τους τένοντες», εξηγεί ο δρ Παναγιώτης Πάντος, Ορθοπαιδικός Χειρουργός, Διευθυντής της Ορθοπαιδικής Κλινικής Άνω Άκρου στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών και υπεύθυνος των τμημάτων Άνω Άκρου και Αθλητικών Κακώσεων της Osteon Orthopedic & Spine Clinic.
«Η πάθηση ονομάζεται έξω επικονδυλίτιδα, είναι γνωστή ως αγκώνας του τενίστα (tennis elbow), μόνο που στους χρήστες υπολογιστών και στους φανατικούς gamers προκαλείται από την εργασία ή το παιχνίδι σε υπολογιστή και όχι από τον αθλητισμό. Δεν οφείλεται δηλαδή σε έναν μεμονωμένο τραυματισμό, αλλά στις χιλιάδες μικροσκοπικές κινήσεις, κλικ, κύλιση, προσέγγιση που αθροιζόμενες υπερφορτώνουν τους τένοντες», προσθέτει.
Ονομάζεται και mouse elbow, καθώς εμφανίζεται σε προγραμματιστές, σχεδιαστές, συντάκτες, λογιστές και γενικά σε οποιονδήποτε χρησιμοποιεί ποντίκι. Οι παίκτες παιχνιδιών σε υπολογιστή επίσης διατρέχουν υψηλό κίνδυνο εμφάνισης της πάθησης, λόγω της επαναλαμβανόμενης και συχνής καταπόνησης κατά το σήκωμα των δακτύλων και του καρπού, την κύλιση του ποντικιού από τη μία πλευρά στην άλλη και την παρατεταμένο κράτημά του.
Μέσω ακατάλληλης τοποθέτησης, κακής φυσικής κατάστασης ή ανεπαρκούς ανάπαυσης, αυτοί οι τένοντες υπομένουν το κύριο βάρος και αρχίζουν να πονάνε.
Αρχικά παρατηρείται μια ευαισθησία στο εξωτερικό μέρος του αγκώνα, που εξελίσσεται σε πόνο που αντανακλά στο αντιβράχιο με την κίνηση του καρπού. Αδυναμία είναι επίσης πιθανό να υπάρχει κατά την ανύψωση και την κίνηση του ποντικιού, καθώς και κατά την ανύψωση του δακτύλου από το ποντίκι. Κάποιες μέρες είναι απλά μια ενόχληση και άλλες μέρες ο πόνος αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα εκτέλεσης απλών κινήσεων, όπως η έκταση και κάμψη του αγκώνα για να πάρει ο χρήστης το ποτήρι του από το γραφείο και να πιει νερό.
Θεραπεία
Τα καλά νέα είναι ότι οι περισσότεροι ασθενείς ανταποκρίνονται σε έγκαιρες, αλλαγές και σε μια πιο εργονομική ρύθμιση του ποντικού και του πληκτρολογίου τους. Βέβαια, η θεραπεία ενός τέτοιου τραυματισμού απαιτεί προσπάθεια και όσο συντομότερα ξεκινήσει τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες ανάρρωσης χωρίς να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση. Οι αλλαγές που προτείνει ο δρ Πάντος είναι:
- Ανάπαυση. Ο πόνος υποχωρεί συνήθως με την ξεκούραση των δακτύλων και του καρπού.
- Αποφυγή δραστηριοτήτων που ασκούν πίεση στους ίδιους μυς και τένοντες.
- Τοποθέτηση νάρθηκα. Αποτελεί έναν τρόπο ξεκούρασης του ερεθισμένου τένοντα, προκειμένου να υποχωρήσουν τα πολύ επώδυνα συμπτώματα.
- Μασάζ για τη χαλάρωση και αύξηση της ευλυγισίας του τένοντα.
- Φυσικοθεραπεία για τη μείωση του πόνου, την ανάκτηση της δύναμης και της αντοχής και την αποφυγή μελλοντικών τραυματισμών.
Πρόληψη
Οι πιο συνηθισμένοι μηχανισμοί τραυματισμού στον αγκώνα του “ποντικιού” είναι οι ανισορροπίες – τόσο στην κίνηση όσο και στη θέση του σώματος (στάση και εργονομία). Η κακή τοποθέτηση θέτει τους μύες/τένοντες σε μια ακατάλληλη θέση, γεγονός που τους αναγκάζει να εργάζονται σκληρότερα, καθιστώντας τους έτσι πιο ευάλωτους σε τραυματισμούς. Επομένως, ένα άνετο και εργονομικά βελτιστοποιημένο εργασιακό περιβάλλον είναι ζωτικής σημασίας για τους χρήστες υπολογιστών στα σύγχρονα επαγγελματικά περιβάλλοντα, αλλά και στο σπίτι.
Οι εργονομικές ρυθμίσεις που χρειάζονται για την προστασία του αγκώνα είναι:
- Επιλογή κατάλληλης καρέκλας ώστε οι αγκώνες και τα αντιβράχια (πήχεις) να στηρίζονται, οι καρποί να μην λυγίζουν και οι ώμοι να παραμένουν χαλαροί, χωρίς να ανασηκώνονται. Οι αγκώνες να σχηματίζουν γωνία σχεδόν 90 μοιρών με τους πήχεις, έτσι ώστε οι τένοντες να μην βρίσκονται στον αέρα και δέχονται υψηλά φορτία.
- Τοποθέτηση του ποντικιού ακριβώς δίπλα στο πληκτρολόγιο, όχι σε απόσταση.
- Επιλογή ποντικού αναλόγως του μεγέθους της παλάμης, καθώς η πολύ μικρή συσκευή καταπονεί τον καρπό και η πολύ μεγάλη πιέζει το χέρι
- Τοποθέτηση πληκτρολογίου στο ύψος των αγκώνων ή ελαφρώς κάτω από αυτούς, σε απόσταση ώστε οι αγκώνες να παραμένουν κοντά στα πλευρά και οι καρποί σε ευθεία.
- Μικρο-διαλείμματα 30-60 δευτερολέπτων ανά 30-60 λεπτά για διατάσεις.
- Αύξηση της ευαισθησίας του ποντικού για τη μείωση της κίνησης και της δύναμης που απαιτείται για το πάτημα των κουμπιών του.
- Χρήση συντομεύσεων πληκτρολογίου αντί του ποντικού. Μειώνοντας την κίνηση, την εμβέλεια, το κράτημα, την πίεση μειώνεται και η καταπόνηση.
Άλλη μια απλή ενέργεια που μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης έξω επικονδυλίτιδας είναι η εναλλαγή χεριών για τη χρήση του ποντικιού για λίγα λεπτά ανά ώρα. Οι περισσότεροι άνθρωποι με την εφαρμογή τους παρατηρούν διαφορά μέσα σε λίγες μέρες όταν μειώνουν την αιτία πρόκλησης του πόνου.
«Η έγκαιρη αξιολόγηση από έναν ορθοπαιδικό επιταχύνει τη θεραπεία. Γι’ αυτό η διάγνωση είναι απαραίτητη εάν ο πόνος στον αγκώνα επιμένει για περισσότερο από 3-4 εβδομάδες, παρά την εφαρμογή των παραπάνω εργονομικών ρυθμίσεων και τη διόρθωση της στάσης του σώματος, εάν επιδεινωθεί ή εάν περιορίζει τις καθημερινές δραστηριότητες όπως η πληκτρολόγηση, το κλείδωμα της πόρτας, το βίδωμα μιας βίδας, το σήκωμα μια βαριάς σακούλας με ψώνια, κ.ά.
Η επιβεβαίωση της πάθησης και ο αποκλεισμός άλλων που προκαλούν παρόμοια συμπτώματα αποτρέπει τη χρόνια παραμονή των μικροτραυματισμών στον αγκώνα. Επιτρέπει τη συντηρητική θεραπεία της έξω επικονδυλίτιδας, παρότι απαιτείται προσπάθεια ίσως και μηνών για να αποφευχθεί το ενδεχόμενο χειρουργικής αποκατάστασης της πάθησης, η οποία λύνει οριστικά το πρόβλημα είτε πραγματοποιηθεί με ενδοσκοπικές, ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές, είτε με τις κλασικές ανοικτές τεχνικές», καταλήγει ο δρ Πάντος.