Η Ιατρική του Τρόπου Ζωής στην πρώτη γραμμή της πρόληψης και της μακροχρόνιας ευεξίας
Της Ρούλας Σκουρογιάννη
Η σύγχρονη Ιατρική δεν αρκείται πλέον στη θεραπεία. Στρέφεται στην πρόληψη και επενδύει στον τρόπο ζωής ως θεμέλιο υγείας και μακροζωίας. Η Πόπη Καλαϊτζή, ιατρός Φυσικής Ιατρικής και Αποκατάστασης, μιλώντας στο DailyPharmaNews, παρουσιάζει με σαφήνεια και πάθος τη δυναμική της Lifestyle Medicine – της Ιατρικής του Τρόπου Ζωής – ενός κλάδου που εστιάζει στις επιστημονικά τεκμηριωμένες αλλαγές καθημερινών συνηθειών, για την πρόληψη και τη θεραπεία χρόνιων παθήσεων.
«Η Ιατρική του Τρόπου Ζωής δεν βασίζεται αποκλειστικά σε φάρμακα ή χειρουργικές επεμβάσεις», εξηγεί η κα. Καλαϊτζή. «Αντιθέτως, ενθαρρύνει τους ανθρώπους να υιοθετήσουν υγιεινές συνήθειες σε πολλαπλά πεδία – από τη διατροφή και τη σωματική δραστηριότητα, μέχρι τη διαχείριση του στρες και τη φροντίδα των διαπροσωπικών σχέσεων. Όλα αυτά τα στοιχεία, όταν ενσωματωθούν στον καθημερινό τρόπο ζωής, δρουν θεραπευτικά και προστατευτικά για τον οργανισμό». Το στοίχημα, όπως λέει, είναι η ανατροφοδότηση όλων των συστημάτων του σώματος με υγεία και ζωτικότητα, κάτι που τελικά μεταφράζεται σε ποιότητα ζωής.
Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής: Πρόκληση ή απειλή;
Η παράταση του προσδόκιμου επιβίωσης είναι γεγονός. Μελέτες από τις Ηνωμένες Πολιτείες εκτιμούν ότι τα μισά από τα παιδιά που σήμερα είναι πέντε ετών θα ξεπεράσουν τα 100 χρόνια ζωής. Παράλληλα, έως το 2050, ο παγκόσμιος πληθυσμός άνω των 80 ετών αναμένεται να τριπλασιαστεί, ενώ οι ασθενείς της τέταρτης ηλικίας θα δεκαπλασιαστούν. Όπως προειδοποιεί η κα Καλαϊτζή, «αν ζούμε περισσότερα χρόνια χωρίς καλή υγεία, όχι μόνο υπονομεύουμε την προσωπική μας ποιότητα ζωής, αλλά επωμιζόμαστε τεράστιο κόστος σε επίπεδο υγειονομικών και ασφαλιστικών συστημάτων, που ενδέχεται να μην αντέξουν τις πιέσεις».
Το ζητούμενο δεν είναι απλώς η επιβίωση, αλλά η βέλτιστη λειτουργικότητα μέχρι τα βαθιά γεράματα. «Αν καταφέρουμε να αποφύγουμε τις παθήσεις που είναι απολύτως προλήψιμες, τότε τα ίδια τα συστήματα υγείας θα μπορέσουν να παρέχουν πιο στοχευμένα τις πολύτιμες, και συχνά δαπανηρές, καινοτόμες θεραπείες, σε όσους πραγματικά τις χρειάζονται», τονίζει η ειδικός.
Οι πυλώνες της υγείας: Επιστημονικά τεκμηριωμένοι και απλοί
Η κα Καλαϊτζή απαριθμεί τους θεμελιώδεις άξονες της Ιατρικής του Τρόπου Ζωής: θεραπευτική άσκηση, ισορροπημένη διατροφή, επαρκής και ποιοτικός ύπνος, αποτελεσματική διαχείριση του στρες, διακοπή του καπνίσματος και άλλων εθιστικών ουσιών, περιορισμός ή αποχή από το αλκοόλ, καθώς και η καλλιέργεια υγιών ανθρώπινων σχέσεων.
«Για όλους αυτούς τους παράγοντες διαθέτουμε πλέον ισχυρές επιστημονικές αποδείξεις: όχι μόνο μειώνουν τον κίνδυνο εκδήλωσης χρόνιων παθήσεων, αλλά σε περίπτωση που κάποια ασθένεια εκδηλωθεί, επιταχύνουν την ανάρρωση και βελτιώνουν την ποιότητα ζωής του ασθενούς», εξηγεί.
Η άσκηση ως φάρμακο – και μάλιστα αποτελεσματικότερο
Η θεραπευτική άσκηση δεν είναι απλώς συμπληρωματική της αγωγής· είναι ενίοτε εξίσου ή και πιο αποτελεσματική από τη φαρμακευτική θεραπεία, όπως καταδεικνύει μια σημαντική μετανάλυση με διεθνή απήχηση. Η έρευνα αυτή συνέκρινε την αποτελεσματικότητα της άσκησης με τη φαρμακευτική αγωγή σε ασθενείς με στεφανιαία νόσο, καρδιακή ανεπάρκεια και μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο. Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: σε αρκετές περιπτώσεις, η άσκηση ανταγωνίζεται ισάξια τα φάρμακα, ενώ στην περίπτωση της αποκατάστασης μετά από εγκεφαλικό, αποδείχθηκε ακόμη και πιο αποτελεσματική.
«Δεν μπορούμε να αγνοούμε αυτά τα δεδομένα, είναι πλέον απολύτως τεκμηριωμένα (evidence-based) και έχουν ενσωματωθεί στις επίσημες κατευθυντήριες οδηγίες. Η Ιατρική του Τρόπου Ζωής διδάσκεται πλέον στις μεγαλύτερες ιατρικές σχολές του κόσμου και, ως φυσίατροι, είμαστε η ειδικότητα που βρίσκεται πιο κοντά στην εφαρμογή της», επισημαίνει η κα Καλαϊτζή με έμφαση. «Η ενσωμάτωση αυτής της γνώσης στην καθημερινότητα πρέπει να ξεκινήσει τώρα!»
Ελληνική Ιατρική: Ανταγωνιστική και εξωστρεφής
Η κα Καλαϊτζή είναι σήμερα πρόεδρος του Networking Group στο Αμερικανικό Συνέδριο Φυσικής Ιατρικής και Αποκατάστασης, και μεταφέρει με υπερηφάνεια την εικόνα που έχει διαμορφωθεί διεθνώς για την ελληνική ιατρική κοινότητα.
«Το επίπεδο των Ελλήνων ιατρών είναι εξαιρετικά υψηλό. Βλέπουμε πλέον πολλούς συναδέλφους, που είχαν αξιόλογες καριέρες στο εξωτερικό, να επιστρέφουν στην Ελλάδα. Αυτό λέει πολλά για την πρόοδο και την αξιοπιστία της εγχώριας ιατρικής», τονίζει. Το μόνο σημείο που ξεχωρίζει είναι η ολιστική προσέγγιση της υγείας, που όπως επισημαίνει, «δεν είναι πολυτέλεια αλλά αναγκαιότητα, τόσο για τα άτομα όσο και για τα συστήματα υγείας».
Η Ιατρική του Τρόπου Ζωής, όπως καταλήγει η κα Καλαϊτζή, δεν είναι μια θεωρητική σύλληψη, αλλά μια πρακτική, εφαρμόσιμη και σωτήρια στρατηγική. Η υγεία του αύριο χτίζεται σήμερα — και ξεκινά από τις καθημερινές μας επιλογές.