Η Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος 2025, επικεντρώνεται στην επείγουσα ανάγκη αντιμετώπισης της ρύπανσης από πλαστικά. Υπό την καθοδήγηση του Προγράμματος Περιβάλλοντος του ΟΗΕ (UNEP), η παγκόσμια εκστρατεία καλεί χώρες, οργανισμούς και πολίτες να ενώσουν τις δυνάμεις τους για την προστασία του πλανήτη.
Αν και τα πλαστικά έχουν οφέλη – όπως εξοικονόμηση ενέργειας και διατήρηση πόρων – η αυξανόμενη ρύπανση από πλαστικά αποτελεί σοβαρή απειλή για το περιβάλλον και την υγεία.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η πλαστική ρύπανση μολύνει υδάτινους πόρους, πηγές τροφίμων και τον αέρα που αναπνέουμε. Καθώς τα πλαστικά διασπώνται, εισχωρούν στην τροφική αλυσίδα. Μικροπλαστικά έχουν εντοπιστεί σε ανθρώπινες αρτηρίες, πνεύμονες, εγκέφαλο και μητρικό γάλα.
Η παγκόσμια κατανάλωση πλαστικού αναμένεται να φτάσει τους 516 εκατομμύρια τόνους το 2025, και εάν συνεχιστούν οι σημερινές τάσεις, θα ξεπεράσει τα 1,2 δισεκατομμύρια τόνους ετησίως έως το 2060.
Οι περιβαλλοντικοί παράγοντες ευθύνονται για περίπου 13 εκατομμύρια θανάτους κάθε χρόνο παγκοσμίως, με σχεδόν τους μισούς να αποδίδονται στη ρύπανση του αέρα. Το κόστος για την υγεία και την οικονομία από την ατμοσφαιρική ρύπανση εκτιμάται σε 2,9 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Η φετινή Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος είναι ένα κάλεσμα στις κοινότητες να υποστηρίξουν βιώσιμες λύσεις για την καταπολέμηση της πλαστικής ρύπανσης. Η ανακύκλωση υπήρξε ιστορικά μια βασική στρατηγική, όμως σήμερα μόλις το 9% των παγκοσμίως παραγόμενων πλαστικών ανακυκλώνεται. Εκτιμάται ότι μόνο το 21% του πλαστικού θεωρείται οικονομικά ανακυκλώσιμο – δηλαδή η αξία του ανακυκλωμένου υλικού καλύπτει το κόστος συλλογής, διαλογής και επεξεργασίας.
Η αντιμετώπιση της πλαστικής ρύπανσης θα φέρει καθαρότερες θάλασσες και τοπία, υγιέστερους ανθρώπους και οικοσυστήματα, αυξημένη ανθεκτικότητα στο κλίμα και ισχυρότερες οικονομίες. Η μετάβαση σε μια κυκλική οικονομία για τα πλαστικά είναι αναγκαία για ένα βιώσιμο μέλλον. Πρέπει να επανεξετάσουμε τον τρόπο σχεδίασης, παραγωγής και χρήσης των πλαστικών. Τα προϊόντα πρέπει να σχεδιάζονται για πολλαπλή χρήση και ανακύκλωση.
Αυτή η μεταμόρφωση απαιτεί τη συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων μερών στην αλυσίδα αξίας των πλαστικών. Απαραίτητη είναι και μια δίκαιη μετάβαση, που θα διασφαλίζει τα δικαιώματα των εργαζόμενων στην ανακύκλωση και των κοινοτήτων που πλήττονται περισσότερο.
Υπάρχουν λύσεις. Το 2022, στη Συνέλευση του ΟΗΕ για το Περιβάλλον, τα κράτη-μέλη συμφώνησαν να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις για ένα νομικά δεσμευτικό διεθνές μέσο κατά της πλαστικής ρύπανσης, συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεών της στους θαλάσσιους οικοτόπους. Έκτοτε έχουν πραγματοποιηθεί πέντε συνεδριάσεις της Διακυβερνητικής Επιτροπής Διαπραγμάτευσης (INC) για την επίτευξη συμφωνίας.
Η Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος είναι μια ευκαιρία να ενώσουμε τις προσπάθειές μας, να περιορίσουμε την πλαστική ρύπανση και να διασφαλίσουμε έναν ζωντανό πλανήτη για τις επόμενες γενιές.
ΠΗΓΗ: World Health Organization