Πολλοί άνθρωποι γνωρίζουν πόσο σημαντικό είναι να διατηρούν το μυαλό τους ενεργό. Είτε πρόκειται για καθημερινά παζλ, για διάβασμα ή για την εκμάθηση μιας νέας γλώσσας, είναι καλά τεκμηριωμένο ότι τέτοιου είδους δραστηριότητες μπορούν να συμβάλουν στην προστασία από τη γνωστική έκπτωση και την άνοια. Ανάμεσα σε αυτές τις δυνητικά ωφέλιμες δραστηριότητες συγκαταλέγεται και η μουσική. Όχι μόνο η ακρόασή της, αλλά και η εκμάθηση ενός μουσικού οργάνου, το τραγούδι ή ο χορός έχουν αξία, σύμφωνα με έναν ειδικό.
Σε ένα βίντεο που ανέβηκε στην πλατφόρμα TikTok, ένας νευρολόγος έδωσε περισσότερες εξηγήσεις. Ο δρ Baibing Chen, γνωστός και ως Dr Bing στο διαδίκτυο, δήλωσε: «Η νευροεπιστήμη δείχνει ότι η μουσική μπορεί να είναι ένα από τα καλύτερα πράγματα για τον εγκέφαλό σας.
»Και να σας εξηγήσω. Όλοι λένε ότι η μουσική κάνει καλό στον εγκέφαλο, αλλά αν αυτό ήταν αρκετό, τότε όλοι όσοι ακούν μουσική θα ήταν ιδιοφυΐες».
Διευκρίνισε ότι η «ενεργητική» ακρόαση είναι η πιο ωφέλιμη. Ο Dr Bing συνέχισε: «Η νευροεπιστήμη δείχνει ότι τα μεγαλύτερα οφέλη της μουσικής για τον εγκέφαλο δεν προκύπτουν απλώς από την παθητική ακρόαση, αλλά από την ενεργή συμμετοχή σε αυτήν.
»Όταν τραγουδάς, παίζεις ένα μουσικό όργανο ή χορεύεις, ο εγκέφαλός σου “ανάβει” ταυτόχρονα σε πολλαπλά δίκτυα. Και αυτού του είδους η συνολική εγκεφαλική δραστηριότητα ενισχύει τη συνδεσιμότητα και τη νευροπλαστικότητα.
»Υπάρχουν μάλιστα στοιχεία ότι η μουσική εκπαίδευση αλλάζει δομικά τον εγκέφαλο, και οι μουσικοί τείνουν να έχουν ισχυρότερες συνδέσεις μεταξύ του αριστερού και του δεξιού ημισφαιρίου μέσω του μεσολοβίου, καθώς και καλύτερη ακουστική επεξεργασία και εργαζόμενη μνήμη».
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πρέπει να παίζετε κάποιο όργανο. Όπως είπε: «Αν όμως δεν είστε μουσικός, έχει σημασία ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιείτε τη μουσική.
»Χρειάζεται να αφήνετε τη μουσική να σας προκαλεί — για παράδειγμα μαθαίνοντας ένα νέο όργανο, χορεύοντας σε πιο σύνθετους ρυθμούς ή ακόμη και τραγουδώντας σε μια χορωδία. Όλα αυτά ενεργοποιούν την προσοχή, τη μνήμη και τον συντονισμό σας.
»Αυτό το γνωστικό φορτίο είναι που ενισχύει τα εγκεφαλικά δίκτυα. Συγκρίνετέ το με την παθητική μουσική στο παρασκήνιο, ενώ κάνετε scrolling στο κινητό ή οδηγείτε.
»Ο εγκέφαλος τότε σχεδόν δεν χρειάζεται να δουλέψει. Η μουσική από μόνη της είναι ισχυρή, αλλά τα οφέλη για τον εγκέφαλο προκύπτουν όταν συμμετέχετε ενεργά σε αυτήν και όχι όταν απλώς την καταναλώνετε».
Τι λένε οι έρευνες;
Οι συμβουλές του επιβεβαιώνονται από μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό NeuroImage: Reports το 2023. Η έρευνα έδειξε ότι η ακρόαση μουσικής ή η εκμάθηση ενός μουσικού οργάνου μπορεί να συμβάλει στην πρόληψη της γνωστικής έκπτωσης σε μεγαλύτερη ηλικία.
Στο πλαίσιο της μελέτης, συμμετείχαν 132 υγιείς συνταξιούχοι ηλικίας 62 έως 78 ετών, οι οποίοι δεν είχαν κάνει μαθήματα μουσικής για περισσότερο από έξι μήνες στο παρελθόν. Στη συνέχεια, εντάχθηκαν σε πρόγραμμα εκμάθησης πιάνου και μουσικής επίγνωσης διάρκειας έξι μηνών.
Οι δραστηριότητες αυτές φάνηκε ότι ενίσχυσαν τη νευροπλαστικότητα του εγκεφάλου και συνδέθηκαν με αύξηση της φαιάς ουσίας, καθώς και με καλύτερες επιδόσεις στην εργαζόμενη μνήμη. Ο πρώτος συγγραφέας της μελέτης, ο δρ Damien Marie, δήλωσε: «Θέλαμε άτομα των οποίων ο εγκέφαλος δεν είχε ακόμη εμφανίσει ενδείξεις πλαστικότητας που να σχετίζονται με τη μουσική μάθηση.
Πράγματι, ακόμη και μια σύντομη μαθησιακή εμπειρία μέσα στη ζωή μπορεί να αφήσει αποτυπώματα στον εγκέφαλο, γεγονός που θα μπορούσε να επηρεάσει τα αποτελέσματά μας». Η καθηγήτρια Clara James πρόσθεσε: «Μετά από έξι μήνες, διαπιστώσαμε κοινά αποτελέσματα και για τις δύο παρεμβάσεις.
Η νευροαπεικόνιση έδειξε αύξηση της φαιάς ουσίας σε τέσσερις περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με ανώτερες γνωστικές λειτουργίες σε όλους τους συμμετέχοντες, συμπεριλαμβανομένων περιοχών της παρεγκεφαλίδας που εμπλέκονται στην εργαζόμενη μνήμη.
Η απόδοσή τους βελτιώθηκε κατά 6% και το αποτέλεσμα αυτό συνδέθηκε άμεσα με τη νευροπλαστικότητα της παρεγκεφαλίδας».