Μια από τις πιο συχνές ερωτήσεις που δέχεται ένας διαιτολόγος είναι “μήπως μπορείς να μου στείλεις ένα πρόγραμμα να το ακολουθήσω, αυτήν την φορά θα το κάνω όπως πρέπει;”
Από τον Έκτορα Καππάτο Κουτρούμπα, Διαιτολόγο – Διατροφολόγο BSc, MSc, www.healthierwithektor.gr
Μακάρι η αλλαγή να ήταν τόσο απλή, να είμασταν όλοι ρομπότ χωρίς συναισθήματα και επιθυμίες γύρω από το φαγητό και να τρώγαμε αυτά ακριβώς που έπρεπε ώστε να μην είχε κανένας πρόβλημα βάρους. Από την άλλη βέβαια θα στερούμασταν όλες αυτές τις ωραίες στιγμές όπως είναι τα γιορτινά τραπέζια με τους αγαπημένους μας όπου απολαμβάνουμε μαζί τα αγαπημένα μας φαγητά, ποτά και γλυκά σε μεγαλύτερες ποσότητες. Το Πάσχα το αρνί, την καθαρά Δευτέρα τα καλαμαράκια και κάποιες Κυριακές το αγαπημένο μας φαγητό. Ο θεσμός της οικογένειας, της φιλίας και της συντροφικότητας συνδέεται ισχυρά με την απόλαυση και την προσφορά του φαγητού στην Ελληνική κουλτούρα. Το φαγητό είναι μια βαθιά ανάγκη η οποία μας δίνει ευχαρίστηση και μας ενώνει κοινωνικά. Δεν είναι ρεαλιστικό να ζητάμε από τον διαιτολόγο να μας δώσει ένα αυθαίρετο πρόγραμμα το οποίο δεν είναι εξατομικευμένο στις ανάγκες μας, τις προτιμήσεις μας και στο πρόγραμμα της ζωής μας απλά για να χάσουμε βάρος και να πιστεύουμε πως θα έχει μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα. Μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα θεωρείται η μείωση βάρους τουλάχιστον 5-10% και η αλλαγή των συμπεριφορών που σχετίζονται με την διατροφή για τουλάχιστον 1 χρόνο.
Τα τελευταία χρόνια γίνεται μεγάλη συζήτηση για το τι είναι η δίαιτα και το τι επιπτώσεις έχει ,θετικές ή αρνητικές. Ο περισσότερος κόσμος συνήθως ορίζει τη δίαιτα ως μια διατροφική παρέμβαση που έχει σαν αποκλειστικό στόχο την μείωση του βάρους. Πολλά επιστημονικά δεδομένα καταδεικνύουν πως οι δίαιτες που έχουν ως αποκλειστικό στόχο την αλλαγή του βάρους και ειδικά οι αυστηρές και στερητικές προκαλούν αρνητικές επιπτώσεις σε μια μερίδα ανθρώπων. Η δίαιτα δεν είναι τόσο απλή και αθώα όσο θεωρείται από τους περισσότερους.
Η δίαιτα δυστυχώς σε κάποιους ανθρώπους που δεν καταφέρνουν να χάσουν κιλά μακροχρόνια προκαλεί το φαινόμενο yo-yo δηλαδή την εναλλασσόμενη αύξηση και μείωση βάρους το οποίο γνωρίζουμε πως προκαλεί αρκετά προβλήματα. Ενδεικτικά αναφέρουμε την αρνητική εικόνα για την αξία του εαυτού και για το σώμα που συνοδεύονται από συναισθήματα όπως ντροπή, ματαίωση και αποτυχία. Κάποιες φορές η διάτα μπορεί να είναι παράγοντας έναρξης (trigger) μιας διατροφικής διαταραχής.
Το βασικό στην διαχείριση του βάρους είναι η κατανόηση των αιτίων που έχουμε πάρει βάρος. Πολύ συχνά το φαγητό επηρεάζει και επηρεάζεται από την ψυχολογική κατάσταση μας. Μια από τις πιο γνωστές φράσεις είναι “Τι συναίσθημα θα φάμε σήμερα;”. Από την άλλη μπορεί η αιτία να είναι πολύ πιο απλή όπως η διαθεσιμότητα κακής ποιότητας τροφής στο περιβάλλον μας. Αφού αναγνωρίσουμε την αίτια, όσο αυτό γίνεται, πρέπει να στοχεύουμε στην μακροπρόθεσμη βελτίωση των συμπεριφορών που συνδέονται με το βάρος όπως τα περισσότερα φρούτα και λαχανικά, ιδανικός αριθμός γευμάτων, κατάλληλοι συνδυασμοί γευμάτων, άσκηση – φυσική δραστηρίοτητα, ύπνος και διαχείριση του στρες.
Η αξιολόγηση της επιτυχίας ενός προγράμματος διατροφής δεν πρέπει να γίνεται μόνο με έναν αριθμό στην ζυγαριά αλλά με την πρόοδο στην υιοθέτηση συμπεριφορών που προάγουν την υγεία συνολικά.
Οι συμπεριφορές αυτές μπορούν να βοηθήσουν στην βελτίωση της συνολικής υγείας και στην ποιότητα της ζωής. Επίσης βοηθάνε την μείωση βάρους κάνοντας την ζωή μας πιο εύκολη και βιώσιμη. Όταν υπάρχει άσκηση, ποιοτικός και επαρκής ύπνος και διαχειρίσιμα επίπεδα στρες οι λιγούρες μειώνονται, η ανάγκη για ποιοτικό φαγητό αυξάνεται και όλα τείνουν να λειτουργούν σε μια κατάσταση ομοιόστασης αλλά και το αντίθετο: η σωστή διατροφή βοηθάει στο να έχουμε όρεξη για άσκηση και χαμηλότερα ποσοστά στρές.