Σε μια κίνηση που αναμένεται να αναταράξει την παγκόσμια αρχιτεκτονική της δημόσιας υγείας, η κυβέρνηση Τραμπ έθεσε έναν αδιαπραγμάτευτο όρο στη διεθνή συμμαχία για τα εμβόλια Gavi: τη σταδιακή κατάργηση των σκευασμάτων που περιέχουν τη συντηρητική ουσία thimerosal (θειομερσάλη), ως προϋπόθεση για τη συνέχιση της αμερικανικής χρηματοδότησης.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Η απαίτηση αυτή, την οποία μεταδίδει το Reuters, αποτελεί την πιο πρόσφατη ένδειξη της προσπάθειας του Λευκού Οίκου να αναδιαμορφώσει την παγκόσμια υγειονομική πολιτική.
Το παρασκήνιο της αντιπαράθεσης για τη θειομερσάλη
Η θειομερσάλη είναι ένα συντηρητικό με βάση τον υδράργυρο, το οποίο χρησιμοποιείται επί δεκαετίες για την αποφυγή επιμολύνσεων σε εμβόλια πολλαπλών δόσεων. Παρά το γεγονός ότι πολυάριθμες επιστημονικές μελέτες έχουν αποδείξει την ασφάλειά του, αντιεμβολιαστικές οργανώσεις –συμπεριλαμβανομένης αυτής που ίδρυσε ο νυν Υπουργός Υγείας των ΗΠΑ, Ρόμπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ– υποστηρίζουν αβάσιμα ότι συνδέεται με τον αυτισμό και άλλες νευροαναπτυξιακές διαταραχές.
Ο Κένεντι, ο οποίος έχει ήδη προχωρήσει στην περικοπή 300 εκατομμυρίων δολαρίων από την ετήσια χρηματοδότηση προς τον Gavi, κατηγορεί τον οργανισμό ότι αγνοεί ζητήματα ασφάλειας. Από την πλευρά του, ο Gavi διαμηνύει ότι η ασφάλεια των εμβολίων παραμένει η απόλυτη προτεραιότητά του.
«Μέχρι να εκπονηθεί και να ξεκινήσει η εφαρμογή ενός σχεδίου για την απόσυρση των εμβολίων που περιέχουν θειομερσάλη, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα παρακρατούν κάθε μελλοντική χρηματοδότηση», δήλωσε αξιωματούχος του Υπουργείου Υγείας των ΗΠΑ (HHS).
Η απάντηση του Gavi και το επιστημονικό consensus
Εκπρόσωπος του Gavi επιβεβαίωσε το αίτημα της Ουάσινγκτον, σημειώνοντας ωστόσο ότι οποιαδήποτε αλλαγή στο χαρτοφυλάκιο του οργανισμού απαιτεί έγκριση από το Διοικητικό Συμβούλιο και τις αρμόδιες επιτροπές, με γνώμονα πάντα την επιστημονική συναίνεση.
Αν και η θειομερσάλη έχει σε μεγάλο βαθμό καταργηθεί στις χώρες υψηλού εισοδήματος (όπου χρησιμοποιούνται εμβόλια μίας δόσης), παραμένει ζωτικής σημασίας για τις αναπτυσσόμενες χώρες. Τα φιαλίδια πολλαπλών δόσεων είναι φθηνότερα και ευκολότερα στη διανομή, γεγονός που καθιστά τις εκστρατείες εμβολιασμού κατά της ιλαράς και της διφθερίτιδας εφικτές στις φτωχότερες περιοχές του πλανήτη.
«America First» και στην Παγκόσμια Υγεία
Η στάση της κυβέρνησης Τραμπ ευθυγραμμίζεται με την ατζέντα «Πρώτα η Αμερική», η οποία έχει ήδη οδηγήσει σε:
- Αποχώρηση των ΗΠΑ από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ).
- Περικοπές δισεκατομμυρίων σε διεθνή προγράμματα υγείας.
- Αλλαγή εγχώριων οδηγιών, όπως η πρόσφατη απόσυρση της σύστασης του CDC για τον καθολικό εμβολιασμό των νεογνών κατά της ηπατίτιδας Β, μια απόφαση που προκάλεσε την έντονη αντίδραση της επιστημονικής κοινότητας.
Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, δεν υπάρχουν πειστικά στοιχεία που να υποδηλώνουν κίνδυνο από τη θειομερσάλη. Αντιθέτως, η απόσυρση τέτοιων εμβολίων χωρίς βιώσιμο εναλλακτικό πλάνο θα μπορούσε να αφήσει εκατομμύρια παιδιά απροστάτευτα απέναντι σε θανατηφόρες ασθένειες.
Οικονομική ασφυξία και αβεβαιότητα
Οι ΗΠΑ συνεισέφεραν ιστορικά περίπου το 13% των πόρων του Gavi. Η τρέχουσα εμπλοκή, σε συνδυασμό με περικοπές και από άλλες χώρες υψηλού εισοδήματος, αναγκάζει τον οργανισμό σε δραστικά μέτρα περιορισμού του κόστους, θέτοντας σε κίνδυνο την παγκόσμια εμβολιαστική κάλυψη.
Ενώ η Ουάσινγκτον υποστηρίζει ότι επιδιώκει να ευθυγραμμίσει τις πολιτικές των αναπτυσσόμενων χωρών με εκείνες της Δύσης, οι ειδικοί της δημόσιας υγείας προειδοποιούν ότι η επιβολή πολιτικών που δεν βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα μπορεί να έχει ολέθριες συνέπειες για την παγκόσμια σταθερότητα της υγείας.