Από τη Γιάννα Τριανταφύλλη.
Η 19η Μαΐου έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Νοσημάτα του Εντέρου (ΙΦΝΕ), με στόχο την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση τόσο του ευρύτερου κοινού όσο και των ασθενών που ζουν με αυτές τις χρόνιες παθήσεις.
Επιδημιολογικά δεδομένα αναφέρουν πως, από το 1950 έως και σήμερα, η επίπτωση και ο επιπολασμός των ΙΦΝΕ αυξήθηκαν σταθερά σε παγκόσμιο επίπεδο, και ιδιαίτερα στις χώρες της Β. Αμερικής, της Ευρώπης και της Αυστραλίας.
Στην Ελλάδα, αν και δεν υπάρχει επίσημη και ολοκληρωμένη χαρτογράφηση των ασθενών, υπολογίζεται ότι 30.000 έως 50.000 άνθρωποι ζουν με ΙΦΝΕ.
Τα ΙΦΝΕ είναι νοσήματα που προκαλούν χρόνια φλεγμονή́ στο γαστρεντερικό σύστημα και περιλαμβάνουν τη νόσο του Crohn και την ελκώδη κολίτιδα. Η ελκώδης κολίτιδα προσβάλλει την εσωτερική επιφάνεια του παχέος εντέρου (κόλον και ορθό) και η νόσος Crohn είναι δυνατόν να προσβάλλει οποιοδήποτε τμήμα του πεπτικού σωλήνα από το στόμα μέχρι τον πρωκτό.
Τόσο η νόσος του Crohn όσο και η ελκώδης κολίτιδα, αποτελούν χρόνιες παθήσεις με περιόδους επιδείνωσης των συμπτωμάτων (εξάρσεις ή κρίσεις) και περιόδους υποχώρησης αυτών (ύφεση).
Αν και τα ακριβή αίτια των ΙΦΝΕ παραμένουν ακόμη σε μεγάλο βαθμό άγνωστα, οι εξελίξεις στην επιστημονική έρευνα έχουν οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι τα ΙΦΝΕ πιθανότατα προκαλούνται από ένα συνδυασμό γενετικής προδιάθεσης, παθολογικής αντίδρασης του ανοσοποιητικού συστήματος σε συγκεκριμένα βακτήρια του εντέρου και περιβαλλοντικών παραγόντων που πυροδοτούν την φλεγμονή, όπως η διατροφή ή το άγχος.
Με ποια συμπτώματα εκδηλώνονται τα ΙΦΝΕ
Τόσο η ελκώδης κολίτιδα όσο και η νόσος του Crohn προσβάλλουν κυρίως νέα άτομα, με μέση ηλικία εμφάνισης την 2η με 3η δεκαετία της ζωής. Περίπου το 7-25% των περιπτώσεων ΙΦΝΕ εμφανίζεται στην παιδική ηλικία.
Η νόσος Crohn και η ελκώδης κολίτιδα έχουν παρόμοια συμπτώματα, αλλά είναι πολύ διαφορετικές στον τρόπο με τον οποίο προσβάλλουν τον πεπτικό σωλήνα. Tα πιο χαρακτηριστικά συμπτώματα που εμφανίζουν και τα δύο νοσήματα είναι το κοιλιακό άλγος, η κόπωση, οι διάρροιες και η απώλεια βάρους.
Άλλα κοινά συμπτώματα που εμφανίζουν τα ΙΦΝΕ είναι οι αιματηρές διάρροιες, ο χαμηλός πυρετός, η αναιμία, η φλεγμονή του δέρματος και των ματιών, η έντονη εξάντληση, η απώλεια όρεξης, η αρθρίτιδα, η οστεοπόρωση, το άγχος, η κατάθλιψη.
Στα παιδιά, τα ΙΦΝΕ συχνά προκαλούν καθυστέρηση στην ανάπτυξη και στην έλευση της εφηβείας. Έχει διαπιστωθεί ότι, περίπου το 50% των παιδιών με ΙΦΝΕ εμφανίζει ως πρώτο χαρακτηριστικό σύμπτωμα τον μειωμένο ρυθμό αύξησης του ύψους.
Η καθυστέρηση της ανάπτυξης στα παιδιά με ΙΦΝΕ αποδίδεται στην χρόνια φλεγμονή, στον υποσιτισμό και στη θεραπεία με κορτικοειδή.
Διάγνωση και θεραπεία των ΙΦΝΕ
Η διάγνωση των ΙΦΝΕ γίνεται από γαστρεντερολόγο, με την κολονοσκόπηση, σε συνδυασμό και με άλλες διαγνωστικές εξετάσεις (αιματολογικές και ενδοσκοπικές-απεικονιστικές).
Παρά το γεγονός ότι οι εξάρσεις των ΙΦΝΕ δυσχεραίνουν σημαντικά την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής των ασθενών, και οι δύο παθήσεις πλέον είναι σχετικά αντιμετωπίσιμες και μέσω της κατάλληλης θεραπείας οι περισσότεροι ασθενείς είναι σε θέση να συνεχίσουν να ζουν μία σχεδόν φυσιολογική ζωή. Ωστόσο, η χρόνια φύση των ΙΦΝΕ και οι επιπλοκές που μπορεί να επιφέρουν καθιστά αναγκαία τη συνεχή ενημέρωση και υποστήριξη των ασθενών αυτών.
Όταν η φαρμακευτική αγωγή δεν επαρκεί και για τη διατήρηση της καλής λειτουργίας του εντέρου και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής, περίπου το 25% – 30% των ασθενών με νόσο του Crohn και ελκώδη κολίτιδα μπορεί να χρειαστεί να υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση.