Τα αυτοάνοσα νοσήματα αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της σύγχρονης ιατρικής. Παθήσεις όπως η Ρευματοειδής Αρθρίτιδα, ο Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος, η Ψωριασική Αρθρίτιδα και το Σκληρόδερμα εμφανίζουν ολοένα αυξανόμενη συχνότητα παγκοσμίως.
«Παρότι η γενετική προδιάθεση παίζει σημαντικό ρόλο, είναι πλέον σαφές ότι ο τρόπος ζωής και κυρίως η διατροφή επηρεάζουν σημαντικά τη φλεγμονή, την πορεία και τις εξάρσεις των αυτοάνοσων νοσημάτων», επισημαίνει η κ. Ελένη Κομνηνού, Ρευματολόγος, Διευθύντρια Κλινικής Αυτοάνοσων Ρευματικών Νοσημάτων Μetropolitan General.
Ο ρόλος της πρωτεΐνης στον οργανισμό
«Ανάμεσα στα σημαντικότερα διατροφικά στοιχεία βρίσκονται οι πρωτεΐνες. Δεν αποτελούν απλώς «δομικά υλικά» του οργανισμού, αλλά συμμετέχουν στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, στην αποκατάσταση των ιστών, στη μυϊκή υγεία και στη ρύθμιση της φλεγμονής.
Για τους ασθενείς με αυτοάνοσα νοσήματα, η σωστή πρόσληψη πρωτεΐνης είναι σημαντική και ουσιαστική.
Οι πρωτεΐνες αποτελούνται από αμινοξέα, τα οποία είναι απαραίτητα για τη δημιουργία αντισωμάτων, ενζύμων και κυττάρων του ανοσοποιητικού. Όταν ο οργανισμός βρίσκεται σε χρόνια φλεγμονώδη κατάσταση, όπως συμβαίνει στα αυτοάνοσα νοσήματα, οι ανάγκες του σώματος αυξάνονται», εξηγεί.
Πώς επηρεάζει η χρόνια φλεγμονή το σώμα
Η χρόνια φλεγμονή μπορεί να οδηγήσει σε:
- Απώλεια μυϊκής μάζας
- Εύκολη κόπωση
- Μειωμένη φυσική αντοχή
- Καθυστερημένη αποκατάσταση ιστών
- Αυξημένο κίνδυνο σαρκοπενίας, ιδιαίτερα σε μεγαλύτερες ηλικίες
Σε αυτό το σημείο, η ποιοτική πρωτεΐνη παίζει καθοριστικό ρόλο. Η επαρκής πρόσληψη βοηθά στη διατήρηση της μυϊκής μάζας, στην καλύτερη λειτουργία του μεταβολισμού και στη συνολική άμυνα του οργανισμού.
Ποιες πρωτεΐνες θεωρούνται καλύτερες
«Δεν έχουν όλες οι πρωτεΐνες την ίδια βιολογική αξία. Η παραδοσιακή μεσογειακή διατροφή, που επί δεκαετίες αποτελούσε πρότυπο υγείας, βασιζόταν στην ισορροπία και στην ποιότητα των τροφών και όχι στις υπερβολές.
Οι καλύτερες πηγές πρωτεΐνης περιλαμβάνουν:
- Ψάρια
- Αυγά
- Όσπρια
- Γιαούρτι και παραδοσιακά γαλακτοκομικά
- Άπαχο κρέας
- Ξηρούς καρπούς
- Θαλασσινά
Ιδιαίτερα τα λιπαρά ψάρια, όπως οι σαρδέλες και ο σολομός, προσφέρουν παράλληλα και ωφέλιμα ω-3 λιπαρά οξέα, τα οποία έχουν αντιφλεγμονώδη δράση.
Αντίθετα, η υπερκατανάλωση επεξεργασμένων τροφών, αλλαντικών και fast food φαίνεται ότι συνδέεται με αυξημένη φλεγμονή και επιδείνωση μεταβολικών διαταραχών που συχνά συνοδεύουν τα αυτοάνοσα νοσήματα», αναφέρει η ειδικός.
Το έντερο και η σύνδεσή του με το ανοσοποιητικό
«Τα τελευταία χρόνια, η επιστημονική κοινότητα στρέφει ολοένα περισσότερο την προσοχή της στο μικροβίωμα του εντέρου. Το έντερο δεν είναι απλώς ένα όργανο πέψης, αλλά βασικό “κέντρο εκπαίδευσης” του ανοσοποιητικού συστήματος.
Η κακή διατροφή, η υπερβολική ζάχαρη, τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και η έλλειψη φυτικών ινών μπορούν να διαταράξουν τη φυσιολογική χλωρίδα του εντέρου, συμβάλλοντας ενδεχομένως σε αυξημένη φλεγμονή και ανοσολογική απορρύθμιση.
Οι πρωτεΐνες καλό είναι να συνδυάζονται με:
- Λαχανικά
- Φρούτα
- Φυτικές ίνες
- Ελαιόλαδο
- Τρόφιμα φυσικής ζύμωσης
Ο συνδυασμός αυτός βοηθά στη διατήρηση ενός πιο υγιούς μικροβιώματος και πιθανώς σε καλύτερο έλεγχο της φλεγμονής» προσθέτει.
Η υπερβολική πρόσληψη πρωτεΐνης δεν είναι πάντα λύση
«Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μία τάση υπερκατανάλωσης πρωτεΐνης μέσω συμπληρωμάτων και ακραίων διατροφικών μοντέλων. Ωστόσο, η υπερβολή δεν ισοδυναμεί πάντα με υγεία.
Σε ασθενείς με αυτοάνοσα νοσήματα απαιτείται εξατομίκευση. Για παράδειγμα, σε περιπτώσεις νεφρικής συμμετοχής, όπως μπορεί να συμβεί στον λύκο, η ανεξέλεγκτη πρόσληψη πρωτεΐνης μπορεί να επιβαρύνει τη νεφρική λειτουργία.
Η σωστή προσέγγιση δεν είναι οι ακρότητες αλλά η ισορροπία. Αυτό ήταν πάντοτε το ισχυρό σημείο της παραδοσιακής μεσογειακής διατροφής: απλές τροφές, φυσικά υλικά και μέτρο», τονίζει.
Διατροφή και συνολική υγεία
«Η διατροφή από μόνη της δεν θεραπεύει τα αυτοάνοσα νοσήματα. Μπορεί όμως να αποτελέσει ισχυρό σύμμαχο δίπλα στη σωστή ιατρική παρακολούθηση, τη φυσική δραστηριότητα, τον επαρκή ύπνο και τη διαχείριση του στρες.
Η καθημερινή επιλογή ποιοτικής τροφής δεν είναι μία προσωρινή δίαιτα αλλά μακροχρόνια επένδυση στην υγεία. Οι ασθενείς με αυτοάνοσα νοσήματα χρειάζονται ένα σώμα πιο ανθεκτικό, πιο λειτουργικό και καλύτερα θρεμμένο για να αντιμετωπίσουν τη χρόνια φλεγμονή.
Τελικά, η σχέση ανάμεσα στις πρωτεΐνες, τη διατροφή και τα αυτοάνοσα νοσήματα δεν είναι θέμα μόδας ή διατροφικών τάσεων. Είναι θέμα βιολογίας, ισορροπίας και καθημερινών επιλογών που μπορούν πραγματικά να επηρεάσουν την ποιότητα ζωής», καταλήγει η κ. Κομνηνού.