Για δεκαετίες, η μετφορμίνη ήταν το φάρμακο στο οποίο στρέφονταν οι γιατροί όταν ένας ασθενής με προδιαβήτη κινδύνευε να περάσει στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Τώρα, μια μεγάλη νέα ανάλυση αμφισβητεί αυτήν τη βεβαιότητα.
Τα φάρμακα GLP-1, που έγιναν γνωστά ως «ενέσεις αδυνατίσματος», φαίνεται να προσφέρουν περισσότερα: πιο συχνή επιστροφή του σακχάρου σε φυσιολογικά επίπεδα, λιγότερες νέες περιπτώσεις διαβήτη και χαμηλότερο κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού. Τα στοιχεία παρουσιάζονται στο συνέδριο της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας (AHA)*, είναι όμως προκαταρκτικά. Έχει σημασία να δούμε τι δείχνουν και πού χρειάζεται προσοχή.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Τι εξέτασε η μελέτη
Οι ερευνητές μελέτησαν τα ιατρικά αρχεία 256.492 ενηλίκων με προδιαβήτη και παχυσαρκία. Περίπου οι μισοί έπαιρναν κάποιο φάρμακο GLP-1 και οι άλλοι μισοί μετφορμίνη, ένα γενόσημο που θεωρείται «χρυσός κανόνας» για τον προδιαβήτη. Τα φάρμακα GLP-1 ήταν η σεμαγλουτίδη, η τιρζεπατίδη, η λιραγλουτίδη και η δουλαγλουτίδη.
Το ερευνητικό ενδιαφέρον είναι ότι οι περισσότερες μελέτες για τα GLP-1 αφορούσαν ανθρώπους που είχαν ήδη διαβήτη τύπου 2. Εδώ, η ανάλυση μετακινήθηκε σε ένα προηγούμενο στάδιο, όπου η νόσος μπορεί ακόμη να αναστραφεί. Ο προδιαβήτης είναι εξαιρετικά συχνός: σύμφωνα με τα στατιστικά της AHA για το 2026, αφορά σχεδόν το 40% των ενηλίκων στις ΗΠΑ.
Τα αποτελέσματα σε τρία χρόνια
Σε διάστημα τριών ετών, οι ασθενείς που έπαιρναν GLP-1 είχαν 50% μεγαλύτερη πιθανότητα να επαναφέρουν το αυξημένο σάκχαρο σε φυσιολογικά επίπεδα, σε σύγκριση με όσους έπαιρναν μετφορμίνη. Ο κίνδυνος να αναπτύξουν πλήρη διαβήτη τύπου 2 ήταν 31% χαμηλότερος και ο κίνδυνος θανάτου από οποιαδήποτε αιτία 41% χαμηλότερος.
Τα οφέλη επεκτάθηκαν και στην καρδιά. Σύμφωνα με την περίληψη της μελέτης**, η χρήση GLP-1 συνδέθηκε με 15% λιγότερα εμφράγματα, 20% λιγότερα εγκεφαλικά και 25% λιγότερες περιπτώσεις καρδιακής ανεπάρκειας. Καταγράφηκαν επίσης 8% λιγότερες περιπτώσεις κολπικής μαρμαρυγής, μιας αρρυθμίας που μπορεί να πενταπλασιάσει τον κίνδυνο εγκεφαλικού.
Γιατί μπορεί να συμβαίνει αυτό
Η πιθανότερη εξήγηση είναι η απώλεια βάρους. Όπως επισήμανε ο Δρ Ρόμπερτ Έκελ, πρώην πρόεδρος της AHA που δεν συμμετείχε στη μελέτη, η απώλεια βάρους είναι γνωστό ότι βοηθά στην πρόληψη του διαβήτη τύπου 2. Τα φάρμακα GLP-1 προκαλούν συνήθως μεγαλύτερη μείωση βάρους από τη μετφορμίνη, και οι ασθενείς της μελέτης είχαν όλοι παχυσαρκία. Τα δεδομένα δεν αποδεικνύουν πάντως ότι το όφελος οφείλεται αποκλειστικά στο βάρος.
«Να εξετάζονται νωρίτερα» για ορισμένους ασθενείς
Ο επικεφαλής της μελέτης, Δρ Βινίσιους ντε Σόουζα Μπαρζόν Σέρα, ερευνητής στο τμήμα καρδιαγγειακής ιατρικής της Mayo Clinic στο Σκότσντεϊλ της Αριζόνα, δήλωσε ότι η έρευνα ενισχύει το επιχείρημα για πιο πρώιμη χρήση των φαρμάκων GLP-1 σε συγκεκριμένους ασθενείς, χωρίς να περιμένουμε την εμφάνιση διαβήτη τύπου 2. Τόνισε παράλληλα ότι η μετφορμίνη παραμένει θεραπεία πρώτης γραμμής, γιατί είναι ασφαλής, φθηνή και έχει μακρά πορεία στην κλινική πράξη. Τα αποτελέσματα, δηλαδή, δεν σημαίνουν ότι τα GLP-1 πρέπει να αντικαταστήσουν τη μετφορμίνη.
Τι πρέπει να έχουμε υπόψη
Η μελέτη στηρίζεται στην ανάλυση ιατρικών αρχείων και όχι σε τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή, γι’ αυτό δείχνει συσχετίσεις και όχι αιτιότητα. Οι ανακοινώσεις σε συνέδρια της AHA δεν έχουν περάσει από κριτική επιστημονικών εμπειρογνωμόνων και τα ευρήματα θεωρούνται προκαταρκτικά μέχρι τη δημοσίευση σε επιστημονικό περιοδικό. Επιπλέον, τα τέσσερα φάρμακα εξετάστηκαν ως μία ομάδα, οπότε οι πιθανές διαφορές μεταξύ τους δεν αναλύθηκαν ξεχωριστά.
Υπάρχει και πρακτικό ζήτημα κόστους και συνέπειας. Στη Βρετανία, για παράδειγμα, οι νεότερες ενέσεις μπορεί να κοστίζουν έως και 300 λίρες τον μήνα, ποσό πολύ υψηλότερο από αυτό της μετφορμίνης. Μια δανική μελέτη πληθυσμού είχε βρει ότι στον προδιαβήτη οι ασθενείς με GLP-1 διέκοπταν τη θεραπεία συχνότερα από όσους έπαιρναν μετφορμίνη, παρότι το σάκχαρό τους μειωνόταν περισσότερο.
Τι σημαίνει όλο αυτό για τον ασθενή
Για όσους έχουν προδιαβήτη, το βασικό μήνυμα παραμένει ελπιδοφόρο: η πορεία προς τον διαβήτη μπορεί να ανακοπεί ή και να αντιστραφεί. Τα νέα δεδομένα δείχνουν ότι για ορισμένους ασθενείς, ιδιαίτερα όσους έχουν και παχυσαρκία, μπορεί στο μέλλον να υπάρξουν πιο αποτελεσματικές επιλογές από τη μετφορμίνη. Η απόφαση για το ποια θεραπεία ταιριάζει σε κάθε άνθρωπο πρέπει όμως να λαμβάνεται από τον θεράποντα ιατρό, με βάση το ατομικό προφίλ κινδύνου και όχι μόνο ένα επιστημονικό συνέδριο. Η ισορροπημένη διατροφή, η σωματική δραστηριότητα και η απώλεια βάρους εξακολουθούν να αποτελούν τον πυρήνα της πρόληψης.
Περισσότερες λεπτομέρειες είναι διαθέσιμες στους παρακάτω συνδέσμους:
*https://professional.heart.org/en/meetings/scientific-sessions?utm_source=Sailthru&utm_medium=Newsletter&utm_campaign=Health-Rounds&utm_term=110326&lctg=63e121d07a7ced439a0e2587