Από τη Γιάννα Τριανταφύλλη.
Περισσότεροι από 300 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως ζουν αυτή τη στιγμή με κατάθλιψη. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), η κατάθλιψη αποτελεί την πιο κοινή διαταραχή μεταξύ όλων των ασθενειών και αφορά ανθρώπους όλων των ηλικιών, όλων των κοινωνικών τάξεων και όλων των εθνικοτήτων.
Τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα αποτελούν τη θεραπεία πρώτης γραμμής για την κατάθλιψη καθώς και για άλλες ψυχικές διαταραχές. Χάρη στην αποτελεσματικότητά τους, βελτιώνεται σημαντικά η διάθεση, η ενέργεια και η καθημερινή λειτουργικότητα των ασθενών. Ωστόσο, όπως όλα τα φάρμακα, δεν είναι χωρίς παρενέργειες.
Μια μεγάλη διεθνής μελέτη-ανασκόπηση από το King’s College London, διαπίστωσε ότι τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα δεν έχουν τις ίδιες επιδράσεις στο σώμα σε όλους τους ασθενείς.
Οι ερευνητές συνδύασαν αποτελέσματα από πάνω από 58.000 ασθενείς και βρήκαν ότι οι διάφοροι τύποι αντικαταθλιπτικών επηρεάζουν διαφορετικά το βάρος, την καρδιακή λειτουργία και την πίεση του αίματος των ασθενών που τα λαμβάνουν.
Τι εξέτασε η μελέτη
Η μελέτη βασίστηκε σε 151 κλινικές δοκιμές και 17 αναφορές του Οργανισμού Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA).
Οι ερευνητές εξέτασαν 30 διαφορετικά αντικαταθλιπτικά που χρησιμοποιούνται συχνά στην καθημερινή κλινική πράξη, με στόχο να διαπιστώσουν πώς αυτά τα φάρμακα επηρεάζουν το βάρος, την καρδιακή λειτουργία και άλλες παραμέτρους υγείας.
Η ανασκόπηση περιελάμβανε βασικές φαρμακευτικές ουσίες όπως η σερτραλίνη, η αμιτριπτυλίνη, η σιταλοπράμη, η αγομελατίνη, η μαπροτιλίνη, η φλουβοξαμίνη, η δοξεπίνη και η νορτριπτυλίνη.
Η διάρκεια της θεραπείας που μελετήθηκε ήταν περίπου δύο μήνες, διάστημα στο οποίο φάνηκαν ήδη οι βασικές διαφορές ανάμεσα στα φάρμακα που εξετάστηκαν.
Επιπτώσεις στο βάρος: Απώλεια ή αύξηση κιλών
Η μελέτη διαπίστωσε ότι αρκετά αντικαταθλιπτικά έχουν επιπτώσεις στο βάρος. Σύμφωνα με τα ευρήματα:
• Το φάρμακο αγομελατίνη συνδέθηκε με απώλεια περίπου 2,5 κιλών.
• Το φάρμακο μαπροτιλίνη σχετίστηκε με αύξηση περίπου 2 κιλών.
• Σε ορισμένα φάρμακα, σχεδόν οι μισοί ασθενείς πήραν βάρος.
• Σε άλλα, περισσότεροι από τους μισούς ασθενείς έχασαν βάρος.
Τα ευρήματα αυτά είναι πολύ σημαντικά για άτομα που έχουν ήδη πρόβλημα με το βάρος ή μεταβολικές διαταραχές όπως ο διαβήτης. Όπως σημειώνουν οι ερευνητές, κάθε 1 κιλό αύξηση βάρους αυξάνει τον καρδιακό κίνδυνο ενός ασθενούς.
Επιπτώσεις στην καρδιά και την πίεση: Σημαντικές διαφορές ανά φάρμακο
Τα ευρήματα έδειξαν ότι τα αντικαταθλιπτικά μπορεί επίσης να επηρεάσουν την καρδιά και την αρτηριακή πίεση. Όπως διαπιστώθηκε ορισμένα φάρμακα επηρεάζουν:
• Τους καρδιακούς παλμούς: Τα ευρήματα εντόπισαν διαφορές μέχρι και 20 παλμούς ανά λεπτό.
Για παράδειγμα, η φλουβοξαμίνη μείωσε τον καρδιακό ρυθμό κατά περίπου 8 παλμούς ενώ η νορτριπτυλίνη τον αύξησε κατά περίπου 14 παλμούς.
• Την αρτηριακή πίεση: Τα ευρήματα εντόπισαν διαφορές πάνω από 10 mmHg.
Για παράδειγμα, η νορτριπτυλίνη μείωσε την πίεση κατά περίπου 7 μονάδες, ενώ η δοξεπίνη την αύξησε κατά περίπου 5 μονάδες.
Τα ευρήματα αυτά είναι πολύ σημαντικά για ασθενείς με υπέρταση ή καρδιολογικά προβλήματα. Όπως τονίζουν οι ερευνητές, οποιαδήποτε αύξηση στην αρτηριακή πίεση αυξάνει τον κίνδυνο για εγκεφαλικό επεισόδιο.
Η σημασία των ευρημάτων
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα περισσότερα αντικαταθλιπτικά δεν επηρεάζουν σημαντικά τη λειτουργία του ήπατος ή των νεφρών, ούτε προκαλούν σημαντικές αλλαγές στα ηλεκτρολύτες.
Αυτό σημαίνει ότι, στις περισσότερες περιπτώσεις, οι παρενέργειες των αντικαταθλιπτικών περιορίζονται στο βάρος, την αρτηριακή πίεση και τους καρδιακούς παλμούς.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η έρευνα αυτή προσφέρει ισχυρές αποδείξεις ότι τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα δεν επηρεάζουν όλους με τον ίδιο τρόπο και μπορεί να έχουν διαφορετικές σωματικές παρενέργειες που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη πριν την έναρξη της θεραπείας.
Ωστόσο, όπως τονίζουν οι ερευνητές, δεν θα εμφανίσουν όλοι οι ασθενείς παρενέργειες και για τους περισσότερου τα οφέλη της θεραπείας υπερτερούν των κινδύνων. Εάν εμφανιστούν παρενέργειες, είναι συχνά ήπιες και βελτιώνονται καθώς ο οργανισμός προσαρμόζεται στο φάρμακο. Ωστόσο, οι σοβαρές ή επίμονες παρενέργειες θα πρέπει να αναφέρονται στο γιατρό.
Η εξατομικευμένη ψυχιατρική προσέγγιση είναι το «κλειδί» για αποτελεσματική και ασφαλή αντιμετώπιση των ψυχικών διαταραχών. Η απόφαση για τη χορήγηση ενός αντικαταθλιπτικού θα πρέπει πάντα να βασίζεται σε προσεκτική αξιολόγηση των αναγκών και των ιδιαιτεροτήτων κάθε ασθενούς, στο πλαίσιο μιας ολιστικής και προσωποκεντρικής θεραπευτικής στρατηγικής.
Τα ευρήματα της μελέτης δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό The Lancet.