Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Γυναικολογικής Ογκολογίας, οι τελευταίες εξελίξεις στην ογκολογία αποκτούν μία ιδιαίτερη σημειολογική αξία, ενώ αναδεικνύεται η σημασία της πρόληψης, της έγκαιρης διάγνωσης και της ισότιμης πρόσβασης στις θεραπείες.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Νέα εποχή για τον καρκίνο του μαστού
Η έρευνα στην ογκολογία τρέχει με ιλιγγιώδεις ρυθμούς και φέρνει σημαντικές αλλαγές στην αντιμετώπιση δύσκολων μορφών καρκίνου του μαστού, όπως ο τριπλά αρνητικός καρκίνος (TNBC) και ο καρκίνος με χαμηλή έκφραση HER2 (HER2-low).
Ο TNBC, ένας πιο επιθετικός τύπος που δεν ανταποκρίνεται σε ορμονοθεραπείες ή anti-HER2 φάρμακα, έχει πλέον στη διάθεσή του νέες θεραπευτικές επιλογές. Πρόσφατα δεδομένα από το συνέδριο ASCO 2025 δείχνουν ότι ο συνδυασμός του συζευγμένου αντισώματος sacituzumab govitecan με ανοσοθεραπεία (pembrolizumab) ως θεραπεία πρώτης γραμμής σε ασθενείς με θετική έκφραση PD-L1 μειώνει κατά 35% τον κίνδυνο εξέλιξης της νόσου ή θανάτου.
Αντίστοιχα, για τους HER2-low όγκους, η κλινική μελέτη DESTINY-Breast06 απέδειξε ότι το trastuzumab deruxtecan υπερτερεί της κλασικής χημειοθεραπείας, ανοίγοντας τον δρόμο σε στοχευμένες θεραπείες ακόμα και για κατηγορίες που θεωρούνταν “αρνητικές” μέχρι πρότινος. Επιπλέον, νέα φάρμακα όπως το datopotamab deruxtecan, που στοχεύει την πρωτεΐνη Trop-2, προσφέρουν εναλλακτικές σε HR-θετικούς και HER2-αρνητικούς καρκίνους.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η ανάπτυξη της λεγόμενης υγρής βιοψίας (liquid biopsy), που ανιχνεύει κυκλοφορούν DNA του όγκου (ctDNA) στο αίμα. Με τον τρόπο αυτό οι γιατροί μπορούν να προβλέψουν νωρίτερα την ανθεκτικότητα σε μια θεραπεία και να προσαρμόσουν άμεσα το σχήμα, πριν εμφανιστούν αλλαγές στις απεικονιστικές εξετάσεις.
Το μήνυμα είναι σαφές: η θεραπεία γίνεται όλο και πιο εξατομικευμένη, προσαρμοσμένη στο μοριακό προφίλ κάθε όγκου, αυξάνοντας τις πιθανότητες επιτυχούς ανταπόκρισης και καλύτερης ποιότητας ζωής.
Η σημασία της έγκαιρης διάγνωσης και της πρόληψης
Οι εξελίξεις αυτές έχουν ακόμη μεγαλύτερη αξία όταν συνδυάζονται με έγκαιρη διάγνωση. Στο πλαίσιο αυτό, η Παγκόσμια Ημέρα Γυναικολογικής Ογκολογίας (20 Σεπτεμβρίου) υπενθυμίζει ότι η πρόληψη σώζει ζωές.
Οι πέντε κύριοι γυναικολογικοί καρκίνοι – τραχήλου μήτρας, ωοθηκών, ενδομητρίου, κόλπου και αιδοίου – παραμένουν σημαντική απειλή για την υγεία των γυναικών. Ο καρκίνος τραχήλου μήτρας συνδέεται στενά με τον ιό HPV και μπορεί να προληφθεί έως και σε 90% των περιπτώσεων μέσω εμβολιασμού και τακτικού ελέγχου (Pap test, HPV DNA test).
Η έγκαιρη διάγνωση είναι κρίσιμη και για τους υπόλοιπους γυναικολογικούς καρκίνους. Ο καρκίνος των ωοθηκών, ο “σιωπηλός δολοφόνος”, συχνά εντοπίζεται αργά, γι’ αυτό και η τακτική γυναικολογική εξέταση είναι απαραίτητη. Παράλληλα, η πρόσβαση σε σύγχρονες θεραπείες και πολυεπιστημονικές ομάδες μπορεί να αλλάξει ριζικά την πρόγνωση.
Οι αριθμοί που μιλούν από μόνοι τους
- 1 στις 6 γυναίκες παγκοσμίως θα εμφανίσει γυναικολογικό καρκίνο στη διάρκεια της ζωής της.
- Ο καρκίνος τραχήλου μήτρας είναι ο 4ος πιο συχνός καρκίνος στις γυναίκες.
- Ο ΠΟΥ έχει θέσει ως στόχο έως το 2030 την εξάλειψη του καρκίνου τραχήλου μήτρας ως προβλήματος δημόσιας υγείας.
Το κλειδί: ενημέρωση και ισότιμη πρόσβαση
Οι νέες θεραπείες φέρνουν ελπίδα, αλλά η ενημέρωση, η πρόληψη και η ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας παραμένουν καθοριστικοί παράγοντες. Η επένδυση στην έγκαιρη διάγνωση, στον εμβολιασμό κατά του HPV και στη διάδοση της γνώσης γύρω από τις καινοτόμες θεραπείες είναι το πρώτο βήμα για να μειωθεί η θνησιμότητα και να αυξηθεί η ποιότητα ζωής των γυναικών.