Οι ηλεκτρονικές συσκευές και τα κινητά τηλέφωνα έχουν γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας και τα παιδιά δεν αποτελούν εξαίρεση.
Ο Κωνσταντίνος Ι. Νταλούκας, Παιδίατρος και Πρόεδρος Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων, προτείνει στους γονείς στρατηγικές που θα προστατεύσουν τα παιδιά από πιθανές αρνητικές επιπτώσεις από την υπερβολική χρήση των ψηφιακών μέσων των και κινητών τηλεφώνων.
Οι ηλεκτρονικές συσκευές και τα κινητά τηλέφωνα, ενώ μπορούν να προσφέρουν οφέλη, μπορούν επίσης να έχουν σημαντικά μειονεκτήματα, όπως αρνητικές επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική υγεία των παιδιών, διαταραχές στα πρότυπα ύπνου, ανησυχίες για την ασφάλεια και την προστασία και μειωμένες κοινωνικές αλληλεπιδράσεις πρόσωπο με πρόσωπο.
Τα παιδιά και οι έφηβοι περνούν πολύ χρόνο παρακολουθώντας οθόνες, συμπεριλαμβανομένων των smartphones, των tablet, των κονσόλων παιχνιδιών, των τηλεοράσεων και των υπολογιστών.
Κατά μέσο όρο, τα παιδιά ηλικίας 8-12 ετών στις Ηνωμένες Πολιτείες περνούν 4-6 ώρες την ημέρα παρακολουθώντας ή χρησιμοποιώντας οθόνες, ενώ οι έφηβοι περνούν έως και 9 ώρες.
Ο υπερβολικός χρόνος χρήσης της οθόνης μπορεί να οδηγήσει σε διάφορες αρνητικές επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική υγεία των παιδιών, καθώς και στη γνωστική και κοινωνικο-συναισθηματική ανάπτυξή τους, όπως:
-Παχυσαρκία.
-Προβλήματα ύπνου.
-Χρόνια προβλήματα στον αυχένα και την πλάτη.
-Κατάθλιψη.
-Άγχος.
-Χαμηλότερες βαθμολογίες στα τεστ.
-Προβλήματα συμπεριφοράς.
-Μπορεί επίσης να εμποδίσει την ικανότητα ενός παιδιού να παρατηρεί και να βιώνει τυπικές καθημερινές δραστηριότητες με τις οποίες πρέπει να ασχοληθεί για να μάθει τον κόσμο γύρω του.
-Επιπλέον, ο χρόνος που αφιερώνεται στην οθόνη έχει συνδεθεί με προβλήματα στην κοινωνικο-συναισθηματική ανάπτυξη, συμπεριλαμβανομένης της επιθετικότητας, των φτωχών κοινωνικών δεξιοτήτων και της δυσκολίας ερμηνείας των συναισθημάτων.
Οι πιθανές αρνητικές επιπτώσεις της χρήσης κινητών τηλεφώνων στα παιδιά περιλαμβάνουν:
Η χρήση κινητών τηλεφώνων από τα παιδιά μπορεί να έχει διάφορες επιπτώσεις στην υγεία, συμπεριλαμβανομένων σωματικών και ψυχικών.
Ορισμένα από τα πιθανά προβλήματα υγείας που σχετίζονται με τη χρήση κινητών τηλεφώνων από τα παιδιά περιλαμβάνουν:
-Καταπόνηση και δυσφορία των ματιών: Η παρατεταμένη χρήση κινητών τηλεφώνων μπορεί να οδηγήσει σε δυσφορία των ματιών και ενδεχομένως να συμβάλει σε βλάβη της όρασης.
-Έκθεση σε ακτινοβολία: Το μπλε φως και η ακτινοβολία που εκπέμπουν τα smartphones μπορεί να είναι επιβλαβή για τα μάτια και τον εγκέφαλο των παιδιών, οδηγώντας ενδεχομένως σε αλλοιωμένες διαδικασίες σκέψης και βλάβες στην όραση.
-Καθιστικός τρόπος ζωής: Η υπερβολική χρήση κινητών τηλεφώνων μπορεί να οδηγήσει σε καθιστική ζωή, η οποία με τη σειρά της μπορεί να προκαλέσει προβλήματα όπως η παχυσαρκία, ο λήθαργος και η κατάθλιψη.
-Διαταραγμένα πρότυπα ύπνου: Η χρήση κινητών τηλεφώνων, ιδίως πριν από τον ύπνο, μπορεί να διαταράξει τα πρότυπα ύπνου των παιδιών, οδηγώντας σε διαταραχές του ύπνου και μειωμένη ποιότητα ύπνου.
-Επιπτώσεις στην ψυχική υγεία: Η υπερβολική χρήση κινητών τηλεφώνων, συμπεριλαμβανομένων των εφαρμογών κοινωνικών μέσων και παιχνιδιών, μπορεί να οδηγήσει σε εθισμό στην οθόνη, άγχος, κατάθλιψη και άλλα προβλήματα ψυχικής υγείας.
-Ηλεκτρονικός εκφοβισμός και ανησυχίες για την προστασία της ιδιωτικής ζωής: Τα παιδιά που χρησιμοποιούν κινητά τηλέφωνα είναι ευάλωτα σε εγκλήματα στον κυβερνοχώρο, όπως ο κυβερνοεκφοβισμός, η ηλεκτρονική αλίευση (phishing) και οι παραβιάσεις της ιδιωτικής ζωής, τα οποία μπορεί να έχουν βαθιές ψυχικές, σωματικές και οικονομικές επιπτώσεις σε αυτά.
-Μειωμένη αλληλεπίδραση πρόσωπο με πρόσωπο: Η υπερβολική χρήση του τηλεφώνου μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένες κοινωνικές αλληλεπιδράσεις πρόσωπο με πρόσωπο, οι οποίες είναι σημαντικές για την ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων και συναισθηματικής νοημοσύνης.
-Επιπτώσεις στη σωματική υγεία: Η υπερβολική χρήση κινητού τηλεφώνου μπορεί να οδηγήσει σε καθιστική ζωή, μειωμένη σωματική δραστηριότητα και συναφή προβλήματα σωματικής υγείας, όπως η παχυσαρκία και άλλες ασθένειες.
-Τεχνολογική ικανότητα έναντι εθισμού: Ενώ τα κινητά τηλέφωνα μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά να συμβαδίζουν με τις τελευταίες τεχνολογίες και να μαθαίνουν νέες δεξιότητες, εγείρουν επίσης ανησυχίες σχετικά με τον εθισμό στην οθόνη και την υπερβολική εξάρτηση από την τεχνολογία.
Είναι σημαντικό να γνωρίζετε αυτές τις πιθανές επιπτώσεις στην υγεία και να ενθαρρύνετε την υγιή και ισορροπημένη χρήση των κινητών τηλεφώνων από τα παιδιά σας.
Kατευθυντήριες γραμμές για τη χρήση κινητών τηλεφώνων στα παιδιά ανάλογα με την ηλικία
Για την προώθηση της υγιούς ανάπτυξης των παιδιών, θα πρέπει να περιορίσετε τον χρόνο που αφιερώνουν στην οθόνη και να ενθαρρύνετε άλλες δραστηριότητες, όπως η άσκηση, το δημιουργικό παιχνίδι και η κοινωνική αλληλεπίδραση.
Οι κατευθυντήριες γραμμές για τη χρήση κινητών τηλεφώνων στα παιδιά ανάλογα με την ηλικία ποικίλλουν ανάλογα με το επίπεδο ωριμότητας του παιδιού και τις αξίες της οικογένειας.
Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής (AAP) συνιστά στους γονείς και τους κηδεμόνες να αναπτύσσουν ένα σχέδιο που λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες υγείας, εκπαίδευσης και ψυχαγωγίας κάθε παιδιού ξεχωριστά, καθώς και ολόκληρης της οικογένειας, και στη συνέχεια να ακολουθούν από κοινού το οικογενειακό σχέδιο για τα μέσα ενημέρωσης, αναθεωρώντας το όταν χρειάζεται.
Συγκεκριμένα προτείνει:
-Για παιδιά κάτω των 18 μηνών θα πρέπει να αποφεύγεται ο χρόνος στην οθόνη, εκτός από τη συνομιλία μέσω βίντεο.
-Για παιδιά 18 έως 24 μηνών, οι γονείς θα πρέπει να επιλέγουν μέσα υψηλής ποιότητας και να τα παρακολουθούν μαζί με τα παιδιά τους για να τα βοηθήσουν να κατανοήσουν τι βλέπουν.
-Για τα παιδιά ηλικίας 2 έως 4 ετών, περιορίστε τον μη εκπαιδευτικό χρόνο στην οθόνη σε περίπου 1 ώρα την καθημερινή ημέρα και 3 ώρες τις ημέρες του Σαββατοκύριακου. Φροντίστε να είναι υψηλής ποιότητας προγράμματα που παρακολουθούνται μαζί με έναν γονέα ή αδελφό.
-Ηλικίες 4-6 ετών: Τα παιδιά αυτής της ηλικιακής ομάδας δεν πρέπει να χρησιμοποιούν smartphones ή άλλες κινητές συσκευές, τελεία και παύλα. Όσον αφορά τον χρόνο που αφιερώνεται στην οθόνη γενικά, η Καναδική Παιδιατρική Εταιρεία συνιστά τον περιορισμό του σε λιγότερο από μία ώρα την ημέρα.
-Ηλικίες 10-14 ετών: Τα παιδιά θα μπορούσαν να είναι έτοιμα για ένα smartphone ή παρόμοια συσκευή οπουδήποτε από τα 10 έως τα 14, ή κατά τη διάρκεια του γυμνασίου. Ο μαθητής της έκτης τάξης (συνήθως 10 έως 11 ετών) είναι μια καλή ηλικία για να αρχίσει να συζητά για ένα τηλέφωνο ή ένα συμβόλαιο για τη χρήση του τηλεφώνου.
-Ηλικίες 13-18 ετών: Μέχρι αυτή την ηλικία, τα περισσότερα παιδιά έχουν smartphone. Οι γονείς θα πρέπει να καθορίσουν σαφείς κατευθυντήριες γραμμές για τη χρήση του τηλεφώνου, όπως ο καθορισμός ορίων για τον χρόνο που αφιερώνουν στην οθόνη και το τηλέφωνο, ο καθορισμός κανόνων σχετικά με το για ποιο λόγο μπορεί το παιδί να χρησιμοποιεί το τηλέφωνό του, πού και πότε μπορεί να το χρησιμοποιεί και πόσο μπορεί να ξοδεύει για τη χρήση. Οι γονείς θα πρέπει επίσης να γνωρίζουν τον κωδικό πρόσβασης στο τηλέφωνο του παιδιού και να έχουν το δικαίωμα να το πάρουν αν θεωρούν ότι δεν χρησιμοποιείται με σύνεση.
Είναι σημαντικό να λαμβάνετε υπόψη σας το επίπεδο ωριμότητας του παιδιού σας και τους πιθανούς κινδύνους που συνδέονται με τη χρήση του κινητού τηλεφώνου, όπως ο διαδικτυακός εκφοβισμός, η πρόσβαση σε ακατάλληλο περιεχόμενο στο διαδίκτυο και η παραβίαση της ιδιωτικής ζωής.
Πρέπει επίσης να εκπαιδεύσετε τα παιδιά σας σχετικά με την ασφάλεια και την υγιεινή του τηλεφώνου, συμπεριλαμβανομένης της σημασίας των διαλειμμάτων από το τηλέφωνο και της τακτικής απολύμανσής του.
Ενθαρρύνετε τις υγιείς συνήθειες όπως, ο επαρκής ύπνος, η άσκηση και η κοινωνική αλληλεπίδραση, και βεβαιωθείτε ότι ο χρόνος της οθόνης δεν εκτοπίζει αυτές τις δραστηριότητες.
Στρατηγικές για να βοηθήσουν οι γονείς το παιδί τους να αναπτύξει υγιείς συνήθειες χρήσης του κινητού τηλεφώνου:
-Δημιουργήστε μια συμφωνία για τη χρήση των μέσων ενημέρωσης: Καθορίστε σαφείς κατευθυντήριες γραμμές για τη χρήση του τηλεφώνου, συμπεριλαμβανομένου του καθορισμού ορίων στο χρόνο οθόνης και στο χρόνο χρήσης του τηλεφώνου, καθορίζοντας κανόνες σχετικά με το για τι μπορεί το παιδί να χρησιμοποιεί το τηλέφωνό του, πού και πότε μπορεί να το χρησιμοποιεί και πόσο μπορεί να ξοδεύει για τη χρήση. Οι γονείς θα πρέπει επίσης να γνωρίζουν τον κωδικό πρόσβασης στο τηλέφωνο του παιδιού και να έχουν το δικαίωμα να το πάρουν αν πιστεύουν ότι δεν χρησιμοποιείται με σύνεση.
-Γίνετε πρότυπα: Οι γονείς θα πρέπει να αποτελούν οι ίδιοι πρότυπο υγιεινών τηλεφωνικών συνηθειών, όπως το να αφήνουν το τηλέφωνό τους κάτω όταν μιλούν πρόσωπο με πρόσωπο με το παιδί τους και να μην χρησιμοποιούν υπερβολικά το τηλέφωνό τους.
-Βάλτε όρια: Ενθαρρύνετε τα παιδιά να δίνουν προτεραιότητα σε άλλες δραστηριότητες, όπως η εργασία στο σπίτι, η μελέτη και οι δουλειές του σπιτιού, πριν από τη χρήση του τηλεφώνου τους. Οι γονείς μπορούν επίσης να θέσουν κανόνες, όπως να κρατούν τα τηλέφωνα έξω από το υπνοδωμάτιο για να επιτρέπουν στα παιδιά να αποσυμπιέζονται τη νύχτα.
-Εκπαιδεύστε τα παιδιά: Διδάξτε τα παιδιά σχετικά με την ασφάλεια και την υγιεινή του τηλεφώνου, συμπεριλαμβανομένης της σημασίας να κάνουν διαλείμματα από το τηλέφωνο και να το απολυμαίνουν τακτικά. Οι γονείς μπορούν επίσης να προβάλλουν στα παιδιά βίντεο σχετικά με τις δυσμενείς επιπτώσεις της χρήσης smartphone.
-Παρακολουθήστε τη χρήση: Οι γονείς μπορούν να ρυθμίσουν λειτουργίες εντοπισμού και “εύρεσης του τηλεφώνου μου” για να παρακολουθούν τη χρήση και τη θέση του τηλεφώνου του παιδιού τους.
-Εξαλείψτε τους περισπασμούς: Οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν το παιδί τους να εξαλείψει τους περισπασμούς και τους πειρασμούς, κρατώντας τα τηλέφωνα (και άλλες συνδεδεμένες συσκευές) έξω από το υπνοδωμάτιο και ενθαρρύνοντάς το να είναι ενεργό.