Ανταπόκριση από το Κισινάου: Ρούλα Σκουρογιάννη
Η Μολδαβία σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι για την Υγεία
Το σύστημα υγείας της Μολδαβίας βρίσκεται τα τελευταία χρόνια σε μια παρατεταμένη περίοδο μετάβασης, επιχειρώντας να ισορροπήσει ανάμεσα στις δημοσιονομικές προκλήσεις, τις πιέσεις του δημογραφικού προφίλ της χώρας και τις υψηλές προσδοκίες ενός πληθυσμού που αναζητά πρόσβαση σε ποιοτικές, σύγχρονες υπηρεσίες υγείας. Σε μια χώρα περίπου 3 εκατομμυρίων κατοίκων, με ιστορικά χαμηλότερους δείκτες προσδόκιμου ζωής σε σχέση με τον μέσο όρο της ευρωπαϊκής περιφέρειας, οι αδυναμίες του δημόσιου συστήματος –αν και σταδιακά βελτιούμενες– παραμένουν ορατές τόσο στις υποδομές όσο και στην καθημερινή λειτουργία των νοσοκομείων και των δομών πρωτοβάθμιας φροντίδας.
Η πανδημία COVID-19 λειτούργησε ως επιταχυντής αυτών των πιέσεων. Η Μολδαβία κατέγραψε σημαντική υπερβάλλουσα θνησιμότητα και έντονη καταπόνηση του δημόσιου συστήματος, φέρνοντας στην επιφάνεια χρόνιες αδυναμίες στη χρηματοδότηση, στον εξοπλισμό, στην ετοιμότητα των υπηρεσιών και στην ανθεκτικότητα των δομών δημόσιας υγείας. Παρότι έγιναν βήματα ενίσχυσης της ετοιμότητας τα τελευταία χρόνια, οι διεθνείς οργανισμοί συνεχίζουν να επισημαίνουν ότι ο εκσυγχρονισμός της υγειονομικής υποδομής και η ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού αποτελούν πλέον αδιαπραγμάτευτες προτεραιότητες.
Το μεγαλύτερο, ίσως, διαρθρωτικό πρόβλημα του συστήματος είναι η μαζική φυγή ιατρών και νοσηλευτών προς άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η «αιμορραγία» ανθρώπινου δυναμικού –γνωστή και ως brain drain– έχει διαμορφώσει μια σοβαρή ανισορροπία: νοσοκομεία και κλινικές καλούνται να λειτουργήσουν με μειωμένα ή ελλιπή επιτελεία, ενώ οι αγροτικές και περιφερειακές περιοχές αντιμετωπίζουν ακόμη πιο οξυμένες ελλείψεις. Παράλληλα, οι υγειονομικοί διεκδικούν σταθερά υψηλότερους μισθούς, καλύτερους όρους εργασίας, ασφαλείς συνθήκες και πρόσβαση σε σύγχρονο εξοπλισμό – αιτήματα που έχουν οδηγήσει σε δημόσιο διάλογο, συνδικαλιστικές κινητοποιήσεις και παρεμβάσεις των αρχών.
Σε αυτό το ήδη απαιτητικό περιβάλλον, ο αστικός πληθυσμός -και ιδιαίτερα οι κάτοικοι του Κισινάου, της πρωτεύουσας της χώρας- απολαμβάνει καλύτερη πρόσβαση σε εξειδικευμένες υπηρεσίες χάρη στη συγκέντρωση μεγάλων νοσοκομείων, όπως το Timofei Moșneaga Republican Clinical Hospital, το Παιδιατρικό Ρεπουμπλικανικό Νοσοκομείο «Emilian Coțaga», το Νοσοκομείο Λοιμωδών «Toma Ciorbă» και τις Πανεπιστημιακές Κλινικές που συνδέονται με το Κρατικό Πανεπιστήμιο Ιατρικής και Φαρμακευτικής «Nicolae Testemițanu». Ωστόσο, αυτή η συγκέντρωση πόρων δημιουργεί σοβαρές ανισότητες σε σχέση με τις περιφέρειες, όπου οι πολίτες συχνά χρειάζονται πολλές ώρες ταξιδιού για να λάβουν εξειδικευμένη φροντίδα.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι ανεκπλήρωτες ανάγκες της χώρας παραμένουν σημαντικές: επένδυση σε σύγχρονο ιατρικό εξοπλισμό, αναβάθμιση των ΜΕΘ και των εργαστηρίων, εφαρμογή προγραμμάτων για ηπατίτιδες και λοιμώδη νοσήματα, ενίσχυση των υπηρεσιών πρόληψης, ψηφιοποίηση των δεδομένων υγείας και αναβάθμιση της διαχείρισης στις δομές πρωτοβάθμιας φροντίδας.
Και ακριβώς σε αυτό το κρίσιμο σταυροδρόμι, η Ιατρική Σχολή του Κρατικού Πανεπιστημίου «Nicolae Testemițanu» (Νικολάι Τεστεμιτσάνου) διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο: από την εκπαίδευση και διατήρηση νέων γιατρών στη χώρα έως την προώθηση της έρευνας, της καινοτομίας και της διεθνούς συνεργασίας. Οι πρωτοβουλίες της ενισχύουν την ανθεκτικότητα του συστήματος και τη διασύνδεση της επιστημονικής γνώσης με τις πραγματικές ανάγκες της δημόσιας υγείας, μια συμβολή που αναδεικνύεται ιδιαίτερα κρίσιμη σε μια περίοδο όπου η Μολδαβία αναζητά σταθερότητα και αναβάθμιση του υγειονομικού της μοντέλου.
Εκπρόσωποι της πανεπιστημιακής διοίκησης μας απάντησαν σε βασικά ερωτήματα σχετικά με τη διαχείριση των σημαντικότερων προκλήσεων στον τομέα της Υγείας και πώς τα αντιμετωπίζει η χώρα:
· Ανακόπτοντας το Brain Drain: Η Μολδαβία συνεχίζει να χάνει γιατρούς προς όφελος άλλων χωρών. Τι μπορεί να γίνει για να κρατηθούν οι νέοι γιατροί εδώ και πώς βοηθάει το Πανεπιστήμιό σας σε αυτό;
«Η συνεχής φυγή ιατρικού προσωπικού προς το εξωτερικό αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για το σύστημα υγείας της Μολδαβίας. Η συγκράτηση των νέων γιατρών απαιτεί μια ολοκληρωμένη στρατηγική που να συνδυάζει αξιοπρεπείς αμοιβές, σύγχρονα εργασιακά περιβάλλοντα και ουσιαστικές ευκαιρίες επαγγελματικής εξέλιξης.
Το Κρατικό Πανεπιστήμιο Ιατρικής και Φαρμακευτικής «Nicolae Testemițanu» συμβάλλει ενεργά σε αυτήν την προσπάθεια. Ενισχύει την μεταπτυχιακή εκπαίδευση, διευρύνει τα προγράμματα ειδικότητας, αναπτύσσει διεθνείς συνεργασίες και προωθεί την ιατρική έρευνα στη Μολδαβία. Παράλληλα, μέσα από προγράμματα καθοδήγησης και δράσεις ομαλής ένταξης των αποφοίτων στο σύστημα υγείας, το Πανεπιστήμιο στηρίζει τους νέους ειδικούς να χτίσουν μια βιώσιμη ιατρική καριέρα εντός της χώρας».
· Ανισότητες στην Υγεία: Οι άνθρωποι στις αγροτικές περιοχές συχνά δυσκολεύονται να λάβουν ποιοτική υγειονομική περίθαλψη. Πού βρίσκονται οι μεγαλύτερες αδυναμίες στο δημόσιο σύστημα και πώς θα μπορούσε να βελτιωθεί στην πράξη;
«Οι διαφορές στην πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας ανάμεσα σε αστικές και αγροτικές περιοχές παραμένουν έντονες. Οι βασικοί παράγοντες που οξύνουν αυτή την ανισότητα είναι η έλλειψη επαρκούς αριθμού οικογενειακών γιατρών, οι περιορισμένες υποδομές και ο πεπαλαιωμένος εξοπλισμός των περιφερειακών μονάδων υγείας.
Για να περιοριστούν αυτές οι ανισότητες, το δημόσιο σύστημα υγείας πρέπει να επενδύσει στη διεύρυνση των υπηρεσιών τηλεϊατρικής, στη δημιουργία κινητών μονάδων υγείας και σε ειδικά κίνητρα που θα προσελκύσουν και θα κρατήσουν επαγγελματίες υγείας στην περιφέρεια. Εξίσου σημαντική είναι η συνεχής εκπαίδευση και στοχευμένη επιμόρφωση των γιατρών που εργάζονται σε απομακρυσμένες περιοχές, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας και της διαθεσιμότητας των υπηρεσιών».
· Η Καρδιά του Συστήματος Υγείας: Το Ιατρικό Πανεπιστήμιο Nicolae Testemițanu συχνά αποκαλείται η «καρδιά» του συστήματος υγείας της Μολδαβίας. Ποιες πρωτοβουλίες ή ερευνητικά έργα έχουν τον ισχυρότερο αντίκτυπο στη δημόσια υγεία σήμερα;
«Το Πανεπιστήμιο Ιατρικής και Φαρμακευτικής «Nicolae Testemițanu» αποτελεί θεμέλιο του συστήματος υγείας της Μολδαβίας, με κεντρικό ρόλο στην εκπαίδευση, την έρευνα και την καινοτομία. Οι πρωτοβουλίες του έχουν άμεσο αντίκτυπο στη δημόσια υγεία, μεταξύ των οποίων:
- Προγράμματα προληπτικής ιατρικής
- Εκστρατείες εμβολιασμού
- Πρωτοβουλίες για την πρόληψη καρδιαγγειακών και ογκολογικών νοσημάτων
- Δράσεις ψηφιακού μετασχηματισμού των υπηρεσιών υγείας
Η στενή συνεργασία του Πανεπιστημίου με νοσοκομεία, ερευνητικά κέντρα και το υπουργείο Υγείας εξασφαλίζει ότι τα επιστημονικά ευρήματα μεταφέρονται άμεσα στη χάραξη πολιτικών και στην πράξη, προς όφελος του πληθυσμού».
Παρά τις προκλήσεις, η Μολδαβία δείχνει αποφασισμένη να επενδύσει σε ένα πιο ανθεκτικό και δίκαιο σύστημα υγείας. Η Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Nicolae Testemițanu (Νικολάι Τεστεμιστάνου) αποτελεί ζωντανό κύτταρο αλλαγής, αποδεικνύοντας ότι η αναβάθμιση της δημόσιας υγείας ξεκινά από την εκπαίδευση και την έρευνα και καταλήγει στην καθημερινή περίθαλψη των πολιτών.