Η αυγή του 2026 βρίσκει την Ευρώπη σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, όπου οι κοινωνικές κατακτήσεις δοκιμάζονται από γεωπολιτικές αναταράξεις και δημοσιονομικές πιέσεις. Σε αυτό το ρευστό περιβάλλον, ο Ιωάννης Βαρδακαστάνης, Πρόεδρος της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία (ΕΣΑμεΑ) και του Ευρωπαϊκού Φόρουμ Ατόμων με Αναπηρία (EDF), έδωσε το σύνθημα για μια νέα εποχή δυναμικών διεκδικήσεων.
Μιλώντας την Τετάρτη 28 Ιανουαρίου στις Βρυξέλλες, κατά τη διάρκεια της συνάντησης της Διακομματικής Ομάδας για την Αναπηρία του Ευρωκοινοβουλίου με τη νέα Επίτροπο για την Ισότητα, Hadja Lahbib, ο κ. Βαρδακαστάνης περιέγραψε με σαφήνεια τις προκλήσεις και τις στρατηγικές προτεραιότητες που θα καθορίσουν τη ζωή εκατομμυρίων πολιτών με αναπηρία στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
«Η σιωπή δεν είναι επιλογή»: Το πολιτικό στίγμα του 2026
Ο κ. Βαρδακαστάνης ξεκίνησε την τοποθέτησή του με μια ειλικρινή αποτίμηση του τρέχοντος κλίματος. Σε μια εποχή όπου το διεθνές δίκαιο και η έννοια της ισότητας αμφισβητούνται, το αναπηρικό κίνημα οφείλει να είναι πιο παρόν από ποτέ.
«Η σιωπή σημαίνει παράδοση, και η παράδοση δεν αποτελεί επιλογή», τόνισε χαρακτηριστικά, υπενθυμίζοντας ότι οι μεγάλες αλλαγές στην Ευρώπη ήταν πάντα προϊόν συμμαχίας μεταξύ των οργανώσεων, της Επιτροπής και του Κοινοβουλίου.
Απασχόληση και δεξιότητες: Γεφυρώνοντας το χάσμα
Παρά την εφαρμογή της «Στρατηγικής για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία», τα στατιστικά στοιχεία παραμένουν αμείλικτα: το χάσμα απασχόλησης μεταξύ ατόμων με και χωρίς αναπηρία παραμένει στάσιμο.
Για την ανατροπή αυτής της εικόνας, ο Πρόεδρος του EDF κατέθεσε μια ρηξικέλευθη πρόταση: τη θεσμοθέτηση μιας «Εγγύησης της ΕΕ για την Απασχόληση και τις Δεξιότητες των Ατόμων με Αναπηρία». Στόχος της πρωτοβουλίας είναι:
· Η διασφάλιση πραγματικής πρόσβασης σε ποιοτικές θέσεις εργασίας.
· Η επένδυση στη δια βίου μάθηση.
· Η εξάλειψη των αποκλεισμών στην αγορά εργασίας μέσω στοχευμένων κινήτρων και υποδομών.
Ελεύθερη κυκλοφορία: Προς έναν Ευρωπαϊκό Οργανισμό Προσβασιμότητας
Η ελεύθερη κινητικότητα, θεμελιώδης πυλώνας της ευρωπαϊκής ιθαγένειας, παραμένει «κενό γράμμα» για πολλούς πολίτες, λόγω του κατακερματισμού των συστημάτων μεταφοράς και των διοικητικών εμποδίων. Η πρόταση του κ. Βαρδακαστάνη περιλαμβάνει:
1. Δημιουργία Ευρωπαϊκού Οργανισμού Προσβασιμότητας: Ένας κεντρικός φορέας που θα επιβλέπει την εφαρμογή των προτύπων προσβασιμότητας σε όλη την Ένωση.
2. Αναβάθμιση της Ευρωπαϊκής Κάρτας Αναπηρίας: Νομοθετικές παρεμβάσεις για την κάλυψη των κενών που καθιστούν την κάρτα συχνά ανενεργή σε διαφορετικά κράτη-μέλη.
3. Πακέτο Μέτρων για τις Μεταφορές: Επιβολή αυστηρών προϋποθέσεων προσβασιμότητας σε όλα τα μέσα μαζικής μετακίνησης.
Ανεξάρτητη διαβίωση και τέλος στην ιδρυματοποίηση
Μία από τις πιο σοβαρές καταγγελίες του κ. Βαρδακαστάνη αφορούσε την επιμονή —ή και αύξηση— των πρακτικών ιδρυματοποίησης σε αρκετά κράτη-μέλη. Οι πρακτικές αυτές, που συχνά συνοδεύονται από παραβιάσεις της ανθρώπινης αξιοπρέπειας (όπως η αναγκαστική στείρωση), βρίσκονται σε ευθεία σύγκρουση με τη Σύμβαση του ΟΗΕ.
Η στρατηγική του κινήματος για το 2026 εστιάζει στη διασύνδεση της χρηματοδότησης με την πρόοδο στην αποϊδρυματοποίηση. Προτείνεται η ένταξη του ζητήματος στη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ώστε τα εθνικά σχέδια για τα κονδύλια της ΕΕ να αξιολογούνται με βάση το κατά πόσο προωθούν την ανεξάρτητη διαβίωση και την προσβάσιμη στέγαση.
Ο προϋπολογισμός ως καθρέφτης των προτεραιοτήτων
Κλείνοντας, ο Πρόεδρος της ΕΣΑμεΑ έστειλε ένα σαφές μήνυμα προς τους διαχειριστές των ευρωπαϊκών πόρων. Οι προϋπολογισμοί δεν είναι απλά νούμερα, αλλά η αποτύπωση των πολιτικών προτεραιοτήτων μιας κοινωνίας.
· Απαγόρευση χρηματοδότησης κλειστών ιδρυμάτων: Η τήρηση της Σύμβασης του ΟΗΕ πρέπει να μετατραπεί από μια απλή αναφορά στις «αιτιολογικές σκέψεις» σε οριζόντια προϋπόθεση για τη χρήση κάθε ευρώ από τα ταμεία της ΕΕ.
· Επένδυση στη συμπερίληψη: Απαιτείται σαφής διάθεση πόρων για κοινωνικούς στόχους που προάγουν την ισότιμη συμμετοχή.
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με την καθιερωμένη δεξίωση που συνδιοργάνωσαν το EDF και η Διακομματική Ομάδα, επισφραγίζοντας τη δέσμευση όλων των πλευρών για μια Ευρώπη χωρίς εμπόδια.