Από τον Χαράλαμπο Πετρόχειλο
Ένα ενδιαφέρον θέμα που αφορά μεν την πραγματικότητα στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, τις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά αγγίζει κάθε σύγχρονο σύστημα υγείας που στηρίζεται στην τήρηση και χρήση ηλεκτρονικών συστημάτων υγείας πραγματεύεται σε άρθρο του το PharmacyTimes.com
Με προσανατολισμό πάντα τον φαρμακοποιό αναφέρει πως τα κενά διαλειτουργικότητας στα Ηλεκτρονικά Αρχεία Υγείας (ΗΑΥ) εμποδίζουν την ικανότητα των φαρμακοποιών να διασφαλίζουν ασφαλείς πρακτικές φαρμακευτικής αγωγής, επηρεάζοντας την ασφάλεια των ασθενών και τις μεταβάσεις φροντίδας.
Οι φαρμακοποιοί, όπως λέει, βασίζονται σε ακριβείς, ενημερωμένες πληροφορίες για τα φάρμακα για να διασφαλίσουν την ασφαλή φαρμακοθεραπεία. Παρά την ευρεία υιοθέτηση των ΗΑΥ στις ΗΠΑ, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά κενά διαλειτουργικότητας μεταξύ νοσοκομείων, κλινικών και κοινοτικών φαρμακείων, θέτοντας σε κίνδυνο την ασφάλεια των ασθενών. Αυτά τα κενά επηρεάζουν τη συμφωνία φαρμάκων, διαδικασία κατά την οποία οι επαγγελματίες υγείας καταγράφουν, επαληθεύουν και συγκρίνουν την τρέχουσα αγωγή ενός ασθενούς με τις νέες ιατρικές οδηγίες, την επαλήθευση παραγγελιών, την θεραπευτική παρακολούθηση και τις μεταβάσεις φροντίδας, οι οποίες αποτελούν βασικές ευθύνες των φαρμακείων.
Υψηλή Υιοθέτηση Ηλεκτρονικών Φαρμάκων (ΗΦΥ) αλλά Ελλιπής Διαλειτουργικότητα
Περιγράφοντας την κατάσταση που υπάρχει στις ΗΠΑ το άρθρο αναφέρει ότι η υιοθέτηση ΗΦΥ σε εθνικό επίπεδο είναι καθιερωμένη πρακτική. Από το 2021, το 96% των μη ομοσπονδιακών νοσοκομείων οξείας περίθαλψης των ΗΠΑ και το 78% των ιατρών που εδρεύουν σε ιατρεία χρησιμοποιούν πιστοποιημένα συστήματα ΗΑΥ. Ωστόσο, η υιοθέτηση δεν ισοδυναμεί με απρόσκοπτη διαλειτουργικότητα. Το 2023, μόνο το 70% των νοσοκομείων εκτελούσαν και τις 4 βασικές λειτουργίες διαλειτουργικότητας: αποστολή, λήψη, εύρεση και ενσωμάτωση εξωτερικών πληροφοριών. Αυτό δείχνει ότι οι φαρμακοποιοί συχνά εργάζονται σε περιβάλλοντα όπου υπάρχει τεχνική δυνατότητα, αλλά η τακτική κλινική ανταλλαγή παραμένει ελλιπής.
Για παράδειγμα, οι φαρμακοποιοί της κοινότητας αντιμετωπίζουν πρόσθετες προκλήσεις, επειδή τα συστήματα χορήγησης ενδέχεται να μην συνδέονται άμεσα με κλινικά ΗΑΥ ή με ανταλλαγές πληροφοριών υγείας σε μία ολόκληρη πολιτεία των ΗΠΑ. Ως αποτέλεσμα, τα ιστορικά φαρμάκων συχνά παραμένουν κατακερματισμένα, ειδικά κατά τη διάρκεια των μεταβάσεων της φροντίδας.
Συμφωνία Φαρμάκων και Κίνδυνοι Ασφάλειας
Οι φαρμακοποιοί διαδραματίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο στη συμφωνία φαρμάκων, μια δραστηριότητα που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την πλήρη διασταυρούμενη συλλογή δεδομένων φαρμάκων. Όταν υπάρχουν κενά διαλειτουργικότητας, οι φαρμακοποιοί πρέπει να βασίζονται σε χειροκίνητη επικοινωνία, επανεπικοινωνία με τους ασθενείς ή επαναπροσφυγή σε κάποια αρχεία. Η βλάβη που σχετίζεται με τη φαρμακευτική αγωγή είναι ένα σημαντικό παγκόσμιο ζήτημα ασφάλειας. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) εκτιμά ότι τα σφάλματα στη φαρμακευτική αγωγή κοστίζουν περίπου 42 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ ετησίως, αντιπροσωπεύοντας το 1% των συνολικών παγκόσμιων δαπανών για την υγεία. Σε απάντηση, ο ΠΟΥ ξεκίνησε την πρωτοβουλία «Φάρμακα Χωρίς Βλάβη», στοχεύοντας σε μείωση κατά 50% των σοβαρών, αποτρέψιμων βλαβών που σχετίζονται με τη φαρμακευτική αγωγή παγκοσμίως.
Μια συστηματική ανασκόπηση διαπίστωσε ότι η συμφωνία φαρμάκων με επικεφαλής τον φαρμακοποιό, σε συνδυασμό με την ηλεκτρονική καταχώριση παραγγελιών παρόχων (Computerized Provider Order Entry -CPOE), ένα ηλεκτρονικό σύστημα μέσω του οποίου οι επαγγελματίες υγείας (γιατροί, νοσηλευτές κ.ά.) καταχωρίζουν ψηφιακά τις εντολές τους για τη φροντίδα των ασθενών —όπως συνταγογράφηση φαρμάκων, εργαστηριακές εξετάσεις ή ιατρικές πράξεις— αντί να χρησιμοποιούν χειρόγραφες σημειώσεις μείωσε σημαντικά τα σφάλματα συνταγογράφησης και χορήγησης σε ιατροχειρουργικά περιβάλλοντα ενηλίκων. Αυτά τα ευρήματα είναι εξαιρετικά σημαντικά, καθώς οι αποτυχίες διαλειτουργικότητας υπονομεύουν την πληρότητα των λιστών φαρμάκων και την ακρίβεια της διαδικασίας συμφωνίας της τρέχουσας αγωγής ενός ασθενούς με τις ιατρικές οδηγίες.
Επιπτώσεις στην επαλήθευση παραγγελιών, την υποστήριξη κλινικών αποφάσεων και το φόρτο εργασίας
Οι φαρμακοποιοί εξαρτώνται από την έγκαιρη πρόσβαση σε εργαστηριακές τιμές, προφίλ αλλεργιών, δραστικά φάρμακα και συννοσηρότητες για την επαλήθευση παραγγελιών. Ωστόσο, η ελλιπής διαλειτουργικότητα περιορίζει την ακρίβεια της κλινικής λήψης αποφάσεων. Τα συστήματα ηλεκτρονικής καταχώρισης παραγγελιών παρόχων – CPOE μπορούν να μειώσουν τα σφάλματα συνταγογράφησης, αλλά μόνο όταν τα υποκείμενα κλινικά δεδομένα είναι πλήρη. Η ανταλλαγή ανεπαρκών και ανακριβών δεδομένων μπορεί να οδηγήσει π.χ. σε λανθασμένες ειδοποιήσεις αλληλεπίδρασης φαρμάκων, σε χαμένες προσαρμογές νεφρικής δόσης και παραβλεφθείσες διπλές θεραπείες, μεταξύ των άλλων προβλημάτων που οι φαρμακοποιοί πρέπει στη συνέχεια να επιλύσουν χειροκίνητα. Παρόλο που οι περισσότερες μελέτες φόρτου εργασίας αφορούν γιατρούς, οι μηχανισμοί που εντοπίστηκαν εφαρμόζονται άμεσα στην φαρμακευτική πρακτική. Μια μελέτη χρόνου-κίνησης (σ.σ. μια τεχνική διοίκησης που αναλύει συστηματικά τις εργασιακές διαδικασίες για τη βελτίωση της παραγωγικότητας και της αποδοτικότητας χωρίζοντας μια εργασία σε επιμέρους κινήσεις, μετρώντας τον χρόνο που απαιτείται για την καθεμία και εντοπίζοντας περιττές κινήσεις ή καθυστερήσεις. Στόχος της είναι η εξάλειψη των “αποβλήτων” χρόνου, η καθιέρωση βέλτιστων πρακτικών και ο καθορισμός προτύπων απόδοσης για τους εργαζομένους) διαπίστωσε ότι οι επαγγελματίες υγείας αφιέρωσαν περίπου το 35% του κλινικού χρόνου τους στην τεκμηρίωση – τόσο πριν όσο και μετά την εφαρμογή δομημένου Ηλεκτρονικού Φακέλου Υγείας (ΗΦΥ) – εγείροντας ανησυχίες ότι η πολυπλοκότητα του συστήματος αντικαθιστά την άμεση φροντίδα των ασθενών. Οι φαρμακοποιοί αντιμετωπίζουν παρόμοια βάρη κατά την πλοήγηση σε πολλαπλές πηγές δεδομένων για την ολοκλήρωση εργασιών επαλήθευσης παραγγελιών ή συμφωνίας φαρμάκων.
Επιπλέον, η χρηστικότητα του ΗΑΥ επηρεάζει επίσης την ποιότητα ζωής του κλινικού ιατρού. Μια εθνική έρευνα σε 8705 γιατρούς κατέδειξε ότι κάθε αύξηση 1 μονάδας στη βαθμολογία της Κλίμακας Χρηστικότητας Συστήματος συσχετίστηκε με 3% χαμηλότερες πιθανότητες επαγγελματικής εξουθένωσης. Παρόλο που η μελέτη διεξήχθη μόνο σε μια ομάδα γιατρών, η σχέση μεταξύ της πολυπλοκότητας της ροής εργασίας, της χρηστικότητας του ΗΑΥ και του γνωστικού φορτίου εφαρμόζεται άμεσα στους φαρμακοποιούς, οι οποίοι αναμένεται να εργαστούν γύρω από ατελή δεδομένα φαρμάκων και ασυνεπή διαλειτουργικότητα.
Μεταβάσεις Φροντίδας: Μια Επίμονη Ευπάθεια
Οι φαρμακοποιοί συχνά εντοπίζουν αποκλίσεις στη φαρμακευτική αγωγή κατά τη διάρκεια μεταβάσεων μεταξύ νοσοκομείων, τμημάτων επειγόντων περιστατικών, ιατρείων πρωτοβάθμιας περίθαλψης και κοινοτικών φαρμακείων. Τέτοιες αποκλίσεις συχνά προκύπτουν από ελλιπή ή ελλιπή ιστορικά φαρμάκων, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για λεπτομερή τεκμηρίωση κατά τη μεταφορά ασθενών.
Αυξανόμενα στοιχεία δείχνουν ότι οι αποκλίσεις στη φαρμακευτική αγωγή κατά τη διάρκεια των μεταβάσεων φροντίδας συνδέονταν με κενά διαλειτουργικότητας και ελλιπή ηλεκτρονική ανταλλαγή πληροφοριών. Τα κατακερματισμένα συστήματα τεχνολογίας πληροφοριών περιορίζουν την πρόσβαση των κλινικών ιατρών σε ακριβείς λίστες φαρμάκων, θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο την ασφάλεια. Η μοντελοποίηση στην Εθνική Υπηρεσία Υγείας της Αγγλίας εκτιμά ότι η διαλειτουργική μεταφορά συνταγών θα απέτρεπε από 180.000 έως 913.000 σφάλματα φαρμακευτικής αγωγής και 4 έως 22 θανάτους ετησίως. Τα δεδομένα μετα-ανάλυσης δείχνουν επίσης ότι τα ηλεκτρονικά εργαλεία συμφωνίας μειώνουν τις ακούσιες αποκλίσεις κατά περίπου 45%.
Συμπέρασμα
Από την οπτική γωνία ενός φαρμακοποιού, τα κενά στον Ηλεκτρονικό Φάκελο Υγείας (ΗΦΥ) και οι αποτυχίες στη διαλειτουργικότητα επηρεάζουν άμεσα την ακρίβεια της λίστας φαρμάκων, συμπεριλαμβανομένης της ασφάλειας και της αξιοπιστίας της επαλήθευσης παραγγελιών· της αποτελεσματικότητας της υποστήριξης κλινικών αποφάσεων· της ανίχνευσης και πρόληψης βλάβης που σχετίζεται με τη φαρμακευτική αγωγή· της αποτελεσματικότητας της ροής εργασίας του φαρμακείου και του γνωστικού φορτίου στους φαρμακοποιούς· της ποιότητας των υπηρεσιών συμβουλευτικής ασθενών και διαχείρισης της φαρμακευτικής αγωγής· και του συντονισμού της φροντίδας εν μέσω μεταβάσεων σε αυτήν. Δεδομένης της κλίμακας της μετρήσιμης βλάβης που σχετίζεται με τη φαρμακευτική αγωγή —42 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ ετησίως— και των αποδεδειγμένων οφελών των παρεμβάσεων με επικεφαλής τους φαρμακοποιούς, η ενίσχυση της διαλειτουργικότητας των ΗΦΥ είναι κρίσιμη για την ασφάλεια των ασθενών.