Από τον Χαράλαμπο Πετρόχειλο
Πολλή συζήτηση γίνεται τις τελευταίες ημέρες σχετικά με τη διάθεση των Φαρμάκων Υψηλού Κόστους και τα προβλήματα που ανακύπτουν ως προς την πρόσβαση των ασθενών σε αυτά μέσω των φαρμακείων της κοινότητας, τα οποία αποτελούν τον τρίτο πυλώνα διάθεσης ο οποίος λειτουργεί εδώ και έναν μήνα και συγκεκριμένα από τις 16 Φεβρουαρίου.
Η εξέλιξη αυτή, η διάθεση των ΦΥΚ και από τα ιδιωτικά φαρμακεία, έρχεται να συμπληρώσει τόσο το υφιστάμενο σύστημα των φαρμακείων του ΕΟΠΥΥ – που για χρόνια μονοπωλούσαν τη διάθεση προκαλώντας σημαντική ταλαιπωρία στους ασθενείς με αναμονές και μετακινήσεις– όσο και τη διαδικασία της κατ’ οίκον αποστολής μέσω εταιρειών ταχυμεταφορών, η οποία εφαρμόζεται τους τελευταίους περίπου οκτώ μήνες.
Η διάθεση των Φαρμάκων Υψηλού Κόστους από τα φαρμακεία της κοινότητας είναι μία νέα διαδικασία η οποία προήλθε μετά από αναλύσεις και διαπραγματεύσεις όλων των εμπλεκόμενων φορέων, Υπουργείου Υγείας, ΕΟΠΥΥ, ΗΔΙΚΑ και Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου (ΠΦΣ) και όπως προαναφέρθηκε, ξεκίνησε με διαδικαστικές δυσκολίες, οι οποίες φαίνεται να δυσχεραίνουν την πρόσβαση των ασθενών στο φαρμακείο της κοινότητας.
Οι λόγοι που οδήγησαν στη καθυστέρηση εκκίνησης της παραλαβής των ΦΥΚ από τα ιδιωτικά φαρμακεία – Η στάση του ΣΦΕΕ
Ήδη από την περίοδο των διαπραγματεύσεων για να προχωρήσει το εγχείρημα υπήρχαν αντιδράσεις και προβληματισμοί από τους εμπλεκόμενους φορείς.
Ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδας (ΣΦΕΕ) αρχικά πρόβαλε αντιρρήσεις στο να δίνονται τα ΦΥΚ απευθείας στα φαρμακεία ή τις φαρμακαποθήκες με την αιτιολογία ότι οι εταιρείες δεν διαθέτουν τα κατάλληλα συστήματα για την απευθείας αποστολή των φαρμάκων αυτών. Επίσης παρότι τα φάρμακα αυτά ανήκουν στον ΕΟΠΥΥ -επομένως δεν είναι ιδιοκτησία ούτε των φαρμακαποθηκών ούτε των φαρμακοποιών- θεωρούσαν ότι θα υπήρχε αυξημένος κίνδυνος να εξαχθούν στο εξωτερικό επειδή κάποιοι θα έμπαιναν στη διαδικασία να εκμεταλλευτούν ότι τα φάρμακα αυτά έχουν υψηλότερες τιμές σε άλλες χώρες.
Επίσης ένα άλλο στοιχείο που οδήγησε τις φαρμακευτικές εταιρείες να προβάλλουν αντιρρήσεις στο να δίνουν οι ίδιες τα ΦΥΚ σε φαρμακαποθήκες και φαρμακεία, όπως αναφέρουν άνθρωποι του χώρου, είναι ότι οι εταιρείες ήταν απρόθυμες να επιβαρυνθούν στο ελάχιστο οποιοδήποτε διαχειριστικό κόστος ή κόστος διακίνησης.
Ο ΣΦΕΕ λοιπόν αυτό που πρόβαλε ως καλύτερη διαδικασία ήταν να αποστέλλονται τα φάρμακα από τις φαρμακευτικές εταιρείες στον ΕΟΠΥΥ και από εκεί ο ΕΟΠΥΥ μέσω δικού του καναλιού να τα στέλνει στον ασθενή.
Τίθεται λοιπόν εδώ ένα ερώτημα για το εάν η φαρμακοβιομηχανία καθόλη τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων για το νέο σύστημα διάθεσης των ΦΥΚ αντιμετώπισε το κοινοτικό φαρμακείο θετικά ως παράγοντα διευκόλυνσης στην πρόσβαση των ασθενών που τόσα χρόνια ταλαιπωρούνταν στις ουρές των φαρμακείων του ΕΟΠΥΥ.
Αυτό ήταν λοιπόν το πρώτο ερώτημα που έθεσε το DailyPharmaNews στον Πρόεδρο του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου κ. Απόστολο Βαλτά προσπαθώντας να εξηγήσει τι ακριβώς συμβαίνει.
«Όχι δεν υποστήριξαν ποτέ το κανάλι του ιδιωτικού φαρμακείου ως κανάλι διάθεσης των ΦΥΚ» απαντά ξεκάθαρα ο κ. Βαλτάς. «Η πολιτική όλων των εταιρειών ήταν ότι ζητούσαν να συνεχιστεί η εφαρμογή του καθιερωμένου μοντέλου διάθεσής τους από τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ, ενός συστήματος που δεν ισχύει πουθενά στην Ευρώπη.. Είχε επανειλημμένα ειπωθεί τόσο από στελέχη των εταιρειών αλλά και από τη διοίκηση του ΣΦΕΕ ότι δεν ήθελαν, με οποιοδήποτε τρόπο, να ανοίξει κανάλι διανομής ΦΥΚ από τα ιδιωτικά φαρμακεία για λόγους που εγώ δεν τους κατανοώ».
Σε ό,τι αφορά τη στάση του ΣΦΕΕ απέναντι στην κατ’ οίκον διανομή, ο κ. Βαλτάς απαντά «Εγώ ποτέ δεν διαπίστωσα να υποστηρίξει η διοίκηση του ΣΦΕΕ το αυτονόητο! Δηλαδή ότι ο τρόπος διάθεσης φαρμάκων στα σπίτια μέσω των εταιρειών ταχυμεταφορών δεν εφαρμόζεται πουθενά αλλού στην Ευρώπη! Γιατί λοιπόν το αποδέχτηκε; Θα έλεγα ότι με εντυπωσίασε το γεγονός ότι στην ουσία οι φαρμακευτικές εταιρείες μέσω του ΣΦΕΕ υποστήριξαν μία διαδικασία η οποία διακινεί φάρμακα χωρίς να τηρείται το “δια χειρός φαρμακοποιού”, το οποίο ισχύει σε όλες τις χώρες της Ευρώπης».
Η στάση του ΕΟΠΥΥ
Ένα επόμενο ερώτημα προς τον πρόεδρο του ΠΦΣ ήταν πώς είδε τη στάση του ΕΟΠΥΥ, διότι ο ΕΟΠΥΥ, όπως έχει κατά καιρούς γραφεί, δεν ήταν επίσης ένθερμος υποστηρικτής της διάθεσης των ΦΥΚ από τα ιδιωτικά φαρμακεία. Αυτό ήταν κάτι που δεν το ήθελαν οι υπάλληλοι και ειδικά οι εργαζόμενοι στα φαρμακεία του Οργανισμού καθώς η λειτουργία τους δημιουργεί και συντηρεί θέσεις εργασίας, απομακρύνοντας παράλληλα τον κίνδυνο λουκέτων που θα οδηγούσε σε μεταθέσεις υπαλλήλων αλλού.
Ο κ. Βαλτάς τόνισε απαντώντας, ότι «η επιλογή της “κατ’ οίκον διανομής” από τον ΕΟΠΥΥ, αποτελεί μια διαδικασία που δεν εφαρμόζεται σε κανένα άλλο ευρωπαϊκό κράτος και υποβαθμίζει τη σημασία της διάθεσης δια χειρός φαρμακοποιού».
«Η εισήγηση και η εφαρμογή της “κατ’ οίκον διάθεσης ΦΥΚ” μας βρίσκει πλήρως αντίθετους. Γι’ αυτό και προσφύγαμε στο Συμβούλιο της Επικρατείας, θεωρώντας τη συγκεκριμένη πρακτική καταχρηστική και αντίθετη με την ορθή, ασφαλή και επιστημονικά τεκμηριωμένη πρακτική διάθεσης των Φαρμάκων».
Επισήμανε δε ότι «παρά την έντονη επικοινωνιακή προσπάθεια, οκτώ μήνες μετά, τα αποτελέσματα παραμένουν περιορισμένα, με τις συνταγές που διακινούνται καθημερινά να μην ανταποκρίνονται στις προσδοκίες. Αυτό οφείλεται τόσο στις δυσκολίες της διαδικασίας και στις περιορισμένες ψηφιακές δεξιότητες των ασθενών, όσο και στο γεγονός ότι η πρακτική αυτή δεν συνάδει με την κουλτούρα του Έλληνα ασθενή. Ο ασθενής θέλει να λαμβάνει το φάρμακό του από τον φαρμακοποιό του, τον επιστήμονα υγείας που γνωρίζει και εμπιστεύεται».
Ο ρόλος του Υπουργού Υγείας Α. Γεωργιάδη
Εκείνος που πραγματικά φαίνεται να στήριξε το φαρμακείο της γειτονιάς, πιστεύοντας στο ρόλο του στην όλη διαδικασία ήταν ο Υπουργός Υγείας κ. Άδωνις Γεωργιάδης, ο οποίος άλλωστε προχώρησε νομοθετικά στην υλοποίηση της σχετικής πρωθυπουργικής δέσμευσης.
Ο πρόεδρος του ΠΦΣ το αναγνωρίζει αυτό. «Η κυβέρνηση δια του Υπουργού Υγείας κ. Γεωργιάδη έκανε επιτέλους πράξη τη δέσμευση του Πρωθυπουργού της χώρας κ. Μητσοτάκη από το 2019, για επιστροφή των ΦΥΚ στο φαρμακείο της γειτονιάς, παρόλα τα προβλήματα και τις αντιδράσεις που εξακολουθούν να υπάρχουν από ορισμένους. Εκείνος που το πίστεψε και το επέβαλε ήταν ο Υπουργός Υγείας και τον συγχαίρω για τη στάση του. Εξάλλου ήταν και μία πρωθυπουργική δέσμευση που με καθυστέρηση όλων αυτών των χρόνων, τώρα ξεκινάει να γίνει πράξη».
Οι καθυστερήσεις και οι συστημικές δυσλειτουργίες
Ακόμη και μετά την ψήφιση του νόμου, υπήρξαν καθυστερήσεις. Μάλιστα ο κ. Βαλτάς εξηγεί ότι η ίδια η διοίκησή του εν μέρει έπαιξε ρόλο για την καθυστέρηση εφαρμογής του νόμου που άνοιξε το δρόμο για τη διάθεση των ΦΥΚ μέσω και των ιδιωτικών φαρμακείων. Όλα πήγαν πιο πίσω. Παρόλα αυτά ο Πρόεδρος του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου βλέπει τα προβλήματα που υπάρχουν και πιστεύει ότι με ειλικρινή συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς τα προβλήματα αυτά θα επιλυθούν, όπως συνέβη και σε άλλες περιπτώσεις εισαγωγής «δύσκολων εφαρμογών» στο παρελθόν, όπου μετά την αρχική ταλαιπωρία, εξομαλύνθηκαν τα όποια διαδικαστικά προβλήματα.
«Η καθυστέρηση στην εφαρμογή οφειλόταν εν μέρει και σε εμάς, καθώς επιμέναμε στην εμπλοκή των φαρμακαποθηκών στη διανομή των ΦΥΚ, κάτι που τελικά θεσμοθετήθηκε τον Νοέμβριο του 2025. Ουσιαστικά, η προσπάθεια επίλυσης των προβλημάτων ξεκίνησε από τον Ιανουάριο.
Ζητήματα υπάρχουν, όπως διαλειτουργικότητας όσον αφορά την πλατφόρμα μέσω της οποίας ο ασφαλισμένος δημιουργεί το αίτημα, το οποίο στη συνέχεια εγκρίνεται και αποστέλλεται στο φαρμακείο που ο ίδιος επιλέγει.
Ο ΠΦΣ, όπως και σε αντίστοιχες δύσκολες εφαρμογές στο παρελθόν (ιατροτεχνολογικών, τακτικός έλεγχος) στηρίζει ενεργά τη διαδικασία και σε συνεργασία με ΕΟΠΥΥ, ΗΔΙΚΑ και τεχνικούς φορείς, εργάζεται για την επίλυση των προβλημάτων, με την προϋπόθεση ότι υπάρχει ειλικρινής συνεργασία και όχι καθυστερήσεις».
Ο κ. Βαλτάς τόνισε ότι «η διάθεση ΦΥΚ μέσω των φαρμακείων και του “κατ΄ οίκον” πρέπει να εφαρμόζεται ισότιμα, με ίδιους όρους και χρόνο παράδοσης, όπως προβλέπει η Υπουργική Απόφαση. Η διαδικασία παραμένει σε φάση προσαρμογής, γι’ αυτό και ο ΠΦΣ έχει ήδη προτείνει κατάλογο μέτρων για την εξομάλυνσή της».
Η πρόταση που μπορεί να τα αλλάξει όλα
Το ερώτημα είναι εάν υπάρχει ενδεχομένως και κάποιος άλλος πιο σύντομος δρόμος επίλυσης των προβλημάτων που παρουσιάζονται.
Ο κ. Βαλτάς απαντά ότι «καταρχάς, προτεραιότητα αποτελεί η επίλυση των διαδικαστικών προβλημάτων και η σωστή ενημέρωση των πολιτών, ώστε να γνωρίζουν πώς μπορούν να προσέρχονται στο φαρμακείο και με τη βοήθεια του φαρμακοποιού, να υποβάλλουν το αίτημά τους χωρίς ταλαιπωρία. Στόχος είναι ο ίδιος ο ασθενής ή συγγενικό του πρόσωπο, να εξυπηρετείται άμεσα στο φαρμακείο της γειτονιάς του.
Παράλληλα, εξετάζεται – σε συνεννόηση με τους αρμόδιους φορείς – η δυνατότητα, με εξουσιοδότηση του ασθενούς και ταυτοποίηση, να μπορεί ο φαρμακοποιός να υποβάλλει ο ίδιος το αίτημα στην πλατφόρμα.
«Είναι σαφέστατο: όπως εκτελείται σήμερα μία συνταγή σε κρατικό φαρμακείο του ΕΟΠΥΥ, να μπορεί να εκτελείται με τους ίδιους όρους και από το ιδιωτικό φαρμακείο. Ο υφιστάμενος διαχωρισμός δεν συνάδει με την αρχή της ισοτιμίας, καθώς και στις δύο περιπτώσεις υπεύθυνος είναι αδειούχος φαρμακοποιός».
Η διάθεση της δεύτερης ομάδας ΦΥΚ από τα φαρμακεία θα καθυστερήσει
Καθημερινά πάντως, σύμφωνα με πληροφορίες, γίνονται συναντήσεις μεταξύ των εμπλεκομένων φορέων ενόψει και την έναρξης διάθεσης της δεύτερης ομάδας ΦΥΚ μέσα από τα φαρμακεία της γειτονιάς, η οποία είχε εξαρχής προγραμματιστεί να γίνει περίπου ένα μήνα μετά την πρώτη και η οποία, όπως φαίνεται, ακριβώς λόγω των προβλημάτων, θα καθυστερήσει.
Στο σχεδιασμό του ΠΦΣ είναι η εντατικοποίηση της ενημέρωσης, όπως ήδη έχει γράψει το DailyPharmaNews. Μία ενημέρωση που αποδεικνύεται εκ των πραγμάτων ότι είναι απαραίτητη και πρέπει να γίνει κατά τέτοιο τρόπο ώστε να είναι και αποτελεσματική.
Ο κ. Βαλτάς αναφέρει ότι «αναμένουμε άμεσα από τον ΕΟΠΥΥ να προχωρήσει στην ένταξη της επόμενης θεραπευτικής κατηγορίας το συντομότερο δυνατό, καθώς τα προβλήματα που είχαν ανακύψει και εμπόδιζαν την ένταξη της συγκεκριμένης κατηγορίας φαρμάκων (παράγοντες Anti-TNF) έχουν πλέον επιλυθεί. Άλλωστε, ο Υπ. Υγείας είχε ήδη προαναγγείλει ότι η ένταξη αυτή θα πραγματοποιούνταν στο δεύτερο δεκαπενθημέρο του Μαρτίου».
Τεράστια επικοινωνιακή εκστρατεία από 1ης Απριλίου
Ο χρόνος πάντως φαίνεται ότι αξιοποιείται πλήρως από τη διοίκηση του Πανελληνίου Φαρμακευτικού Συλλόγου καθώς ο κ. Βαλτάς αποκάλυψε ότι «από 1η Απριλίου θα ξεκινήσει μία τεράστια επικοινωνιακή καμπάνια που θα εξελιχθεί σε τηλεόραση, το ραδιόφωνο και Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης και θα ενημερώνει τους ασθενείς, συγγενικά πρόσωπα και φροντιστές τους, ότι τα ΦΥΚ επιστρέφουν στο φαρμακείο της γειτονιάς με κεντρικό μήνυμα “Τα Φάρμακα Υψηλού Κόστους στο φυσικό τους χώρο, στα φαρμακεία της γειτονιάς, για να πάψεις να ταλαιπωρείσαι”».
Καταλήγοντας τόνισε «Το μήνυμα προς τους φαρμακοποιούς είναι σαφές: Τώρα ξεκινάμε! Παρά τις αντίξοες συνθήκες, παραμένουμε προσηλωμένοι στην αποστολή μας – να διασφαλίζουμε υψηλού επιπέδου υπηρεσίες, με ασφάλεια και ουσιαστική φροντίδα για κάθε ασθενή μέσα από το φαρμακείο μας, όσο αφορά και τα φάρμακα υψηλού κόστους».