Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες σύγχρονες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία παγκοσμίως, αλλά και στη χώρα μας. Στο πλαίσιο αυτό, η ενημερωτική πρωτοβουλία «Σύγχρονες παρεμβάσεις για την ισότιμη πρόσβαση των ασθενών με ΧΑΠ στην υγεία», που διοργάνωσε η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία (ΕΠΕ) με την υποστήριξη της Chiesi Hellas, ανέδειξε την επιτακτική ανάγκη για ριζικές αλλαγές στην πολιτική υγείας.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Στην εκδήλωση συμμετείχαν κορυφαίοι εκπρόσωποι της Πολιτείας, της επιστημονικής κοινότητας και των συλλόγων ασθενών, συμφωνώντας πως η μάχη κατά της ΧΑΠ κρίνεται σε δύο μέτωπα: την έγκαιρη διάγνωση και την καθολική πρόσβαση σε προγράμματα πνευμονικής αποκατάστασης.
Η σκληρή πραγματικότητα της ΧΑΠ στην Ελλάδα
Ανοίγοντας την εκδήλωση, ο κ. Πέτρος Μπακάκος, Καθηγητής Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ και Γενικός Γραμματέας της ΕΠΕ, παρέθεσε ανησυχητικά στοιχεία: η ΧΑΠ είναι η 3η αιτία θανάτου παγκοσμίως, πλήττοντας το 8,5% του ελληνικού πληθυσμού.
«Ο κυριότερος εχθρός παραμένει το κάπνισμα», τόνισε ο κ. Μπακάκος, εξηγώντας πως η διακοπή του αποτελεί τη μοναδική παρέμβαση που μπορεί να σταματήσει την εξέλιξη της νόσου. Παράλληλα, επισήμανε την αξία της πνευμονικής αποκατάστασης ως τη σημαντικότερη μη φαρμακευτική παρέμβαση για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών.
Έγκαιρη διάγνωση: Το «κλειδί» για την ανακοπή της νόσου
Στην πρώτη ενότητα της εκδήλωσης, οι ειδικοί εστίασαν στο πώς η πρόληψη μπορεί να μεταμορφώσει την πορεία της νόσου. Η Γενική Γραμματέας Δημόσιας Υγείας, κ. Χριστίνα – Μαρία Κράββαρη, υπογράμμισε ότι η Πολιτεία επενδύει πλέον στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ) ως τον κεντρικό μοχλό για την έγκαιρη ανίχνευση και τη μείωση των ανισοτήτων στην πρόσβαση.
Από την επιστημονική πλευρά, η κ. Νικολέττα Ροβίνα (Αν. Καθηγήτρια Πνευμονολογίας & Ειδική Γραμματέας ΕΠΕ) κατέρριψε μύθους που εμποδίζουν τη διάγνωση, τονίζοντας ότι εργαλεία όπως η σπιρομέτρηση και η ευαισθητοποίηση των ιατρών είναι απαραίτητα για να σταματήσει η υποδιάγνωση.
Η δύναμη της κινητής μονάδας και των προληπτικών ελέγχων
Τα εντυπωσιακά αποτελέσματα των δράσεων της ΕΠΕ παρουσίασε ο κ. Χαράλαμπος Μόσχος, Διευθυντής ΕΣΥ στο ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία». Κατά το 2025, η Μονάδα Πρόληψης δραστηριοποιήθηκε σε 39 Δήμους, εξετάζοντας 1.943 πολίτες. Το άκρως αποκαλυπτικό εύρημα ήταν ότι το 10% των εξετασθέντων παρουσίασε αποφρακτικά νοσήματα χωρίς να το γνωρίζει, γεγονός που αποδεικνύει την αξία των στοχευμένων δράσεων στην περιφέρεια.
Διακοπή καπνίσματος και προληπτικός έλεγχος: Μια αμφίδρομη σχέση
Η κ. Παρασκευή Κατσαούνου, Καθηγήτρια Πνευμονολογίας, πρότεινε τη σύζευξη των προγραμμάτων πρόληψης με τα Ιατρεία Διακοπής Καπνίσματος. Η εμπειρία από το ΓΝΑ «Ευαγγελισμός» έδειξε ότι το 95% των καπνιστών αποδέχεται τον πλήρη προληπτικό έλεγχο (αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης – LDCT και σπιρομέτρηση), οδηγώντας σε πρώιμη διάγνωση καρκίνου του πνεύμονα στο 1,6% και ΧΑΠ ή άσθματος σε σχεδόν 8% των περιπτώσεων.
Πνευμονική αποκατάσταση: Το δικαίωμα στην ανάσα και η αποζημίωση
Η δεύτερη ενότητα της εκδήλωσης επικεντρώθηκε στην πνευμονική αποκατάσταση, μια διεπιστημονική παρέμβαση που, αν και τεκμηριωμένη, παραμένει δύσκολα προσβάσιμη στην Ελλάδα.
Ο κ. Μπάμπης Καραθάνος, Ειδικός Σύμβουλος του Υπουργού Υγείας, παραδέχθηκε ότι η πρόσβαση στις υπηρεσίες αυτές είναι περιορισμένη και έθεσε ως στόχο τη δημιουργία ενός θεσμικού πλαισίου που θα περιλαμβάνει τη σταδιακή αποζημίωση των προγραμμάτων από τα ασφαλιστικά ταμεία.
Η σημασία της διεπιστημονικής ομάδας
- Η επιστημονική τεκμηρίωση: Η κ. Αφροδίτη Μπούτου (Αν. Καθηγήτρια ΑΠΘ) τόνισε ότι η αποκατάσταση μειώνει τις νοσηλείες και είναι εξαιρετικά αποδοτική ως προς το κόστος.
- Ο συντονισμός: Η κ. Ανδριάνα Παπαϊωάννου (Επίκ. Καθηγήτρια ΕΚΠΑ) υπογράμμισε τον ηγετικό ρόλο του πνευμονολόγου στη διαμόρφωση του εξατομικευμένου πλάνου κάθε ασθενούς.
- Τα οφέλη στην πράξη: Η κ. Κωνσταντίνα Δίπλα (Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ) παρουσίασε στοιχεία από πιλοτικά προγράμματα σε Θεσσαλονίκη και Περιστέρι, όπου οι ασθενείς είδαν βελτίωση στην άσκηση έως και 23%, καθώς και σημαντική μείωση στο άγχος και την κατάθλιψη.
- Ο ρόλος της φυσικοθεραπείας: Η κ. Άννα Χρηστάκου (Επίκ. Καθηγήτρια ΠΑΠΕΛ) ανέδειξε τη φυσικοθεραπεία ως τον βασικό πυλώνα της θεραπευτικής άσκησης και των αναπνευστικών τεχνικών.
Η οπτική των ασθενών και της βιομηχανίας
Ο κ. Δημήτρης Κοντοπίδης, Πρόεδρος του Συλλόγου «ΑΝΑΣΑ», ζήτησε μια πιο ενεργητική προσέγγιση από την Πολιτεία, με συστηματική καταγραφή των ασθενών και ενδυνάμωση του ρόλου τους. Από την πλευρά της φαρμακευτικής βιομηχανίας, ο κ. Ηλίας Πυρνοκόκης από την Chiesi Hellas σημείωσε ότι τα δεδομένα «πραγματικού κόσμου» (real-world data) που παράγονται από τα πιλοτικά προγράμματα είναι το απαραίτητο εργαλείο για να περάσουμε από τη θεωρία σε βιώσιμες και αποτελεσματικές εθνικές πολιτικές υγείας.
Προς ένα Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο
Το κοινό συμπέρασμα της εκδήλωσης ήταν σαφές: η ΧΑΠ δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται πλέον με μεμονωμένες δράσεις. Απαιτείται ένας κεντρικός σχεδιασμός που θα ενσωματώνει την έγκαιρη διάγνωση στην καθημερινή κλινική πρακτική και θα κατοχυρώνει θεσμικά την πνευμονική αποκατάσταση ως αναφαίρετο δικαίωμα κάθε ασθενούς. Η συνεργασία Πολιτείας, επιστημόνων και ασθενών είναι ο μόνος δρόμος για τη διασφάλιση της κοινωνικής δικαιοσύνης στην υγεία.