Ο Μάιος δεν είναι πλέον μόνο ο μήνας που μας καλωσορίζει στο ελληνικό καλοκαίρι. Από το 2022, με πρωτοβουλία της Ελληνικής Δερματολογικής & Αφροδισιολογικής Εταιρείας (ΕΔΑΕ), έχει καθιερωθεί ως ο Μήνας Πρόληψης και Ενημέρωσης για τον Καρκίνο του Δέρματος.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Φέτος, συμπληρώνοντας πέντε χρόνια συνεχούς δράσης, η ΕΔΑΕ κινητοποιεί τους πολίτες με το μήνυμα «Νοιάζομαι. Εξετάζομαι.». Η εκστρατεία στοχεύει στην ευαισθητοποίηση για τη συχνότερη μορφή καρκίνου στον άνθρωπο, υπενθυμίζοντας ότι η ζωή «γράφει» στο δέρμα μας και ο ήλιος αποτελεί τον κύριο παράγοντα κινδύνου σε μια χώρα με τη δική μας ηλιοφάνεια.
Η επιδημιολογική εικόνα: Μια παγκόσμια απειλή σε αριθμούς
Για να κατανοήσουμε το μέγεθος της πρόκλησης, αρκεί μια ματιά στα διεθνή και εθνικά δεδομένα, τα οποία καταδεικνύουν την αυξητική τάση της νόσου:
Διεθνές επίπεδο (σε 185 χώρες):
- Κάθε χρόνο καταγράφονται περίπου 1.200.000 νέα περιστατικά ακανθοκυτταρικών και βασικοκυτταρικών καρκινωμάτων.
- Τα νέα περιστατικά μελανώματος, της πιο επιθετικής μορφής, αγγίζουν τις 330.000 ετησίως.
Στην Ελλάδα:
- Η ανοδική πορεία είναι εμφανής, καθώς από τα 1.313 περιστατικά μελανώματος το 2020, φτάσαμε στα 1.450 το 2022, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΟΔΥ.
Η εμπειρία από τις ΗΠΑ (όπου η καταγραφή είναι εξαιρετικά λεπτομερής):
- Ο καρκίνος του δέρματος είναι η πιο συχνή μορφή καρκίνου στη χώρα.
- 1 στους 5 Αμερικανούς θα αναπτύξει τη νόσο μέχρι την ηλικία των 70 ετών.
- Καθημερινά, 9.500 άτομα διαγιγνώσκονται με κάποια μορφή δερματικού καρκίνου.
- Το μελάνωμα παρουσίασε αύξηση 31% μεταξύ 2011 και 2019, ενώ υπολογίζεται ότι το 2025 τα νέα μελανώματα θα ανέλθουν σε 212.000.
- Σήμερα, περισσότεροι από 1 εκατομμύριο Αμερικανοί ζουν έχοντας διαγνωστεί με μελάνωμα.
Το προφίλ του κινδύνου: Άνδρες και ηλικιακή επιβάρυνση
Τα στατιστικά στοιχεία αποκαλύπτουν μια ενδιαφέρουσα αλλά και ανησυχητική διαφοροποίηση μεταξύ των φύλων. Υπολογίζεται ότι 1 στους 29 άνδρες και 1 στις 40 γυναίκες θα εμφανίσουν μελάνωμα στη ζωή τους.
Οι άνδρες φαίνεται να είναι πιο ευάλωτοι, καθώς:
- Εμφανίζουν μελάνωμα συχνότερα από τις γυναίκες σε όλες τις ηλικίες.
- Στην ηλικία των 65 ετών ο κίνδυνος διπλασιάζεται, ενώ στα 80 τριπλασιάζεται.
- Διαθέτουν λιγότερες γνώσεις για την ηλιοπροστασία και παραμελούν τον αυτοέλεγχο του δέρματός τους.
- Επιστημονικά δεδομένα υποδηλώνουν ότι το ανδρικό δέρμα ενδέχεται να είναι πιο ευπαθές στη βλαπτική δράση της UV ακτινοβολίας.
Η ελπίδα στην έγκαιρη διάγνωση: Ποσοστά επιβίωσης
Παρά τη σοβαρότητα της νόσου και το γεγονός ότι περίπου 20 άτομα χάνουν καθημερινά τη ζωή τους από μελάνωμα (δεδομένα ΗΠΑ), η επιστήμη προσφέρει ισχυρά όπλα. Μεταξύ 2014 και 2022, οι θάνατοι από μελάνωμα μειώθηκαν κατά 4%, χάρη στην ενημέρωση και τις νέες θεραπείες.
Η 5ετής επιβίωση είναι ο καθοριστικός δείκτης που αναδεικνύει την αξία της πρόληψης:
- 99% όταν η διάγνωση γίνεται έγκαιρα και δεν υπάρχουν μεταστάσεις.
- 75% όταν υπάρχουν μεταστάσεις στους επιχώριους λεμφαδένες.
- 35% σε περιπτώσεις μεταστάσεων σε απομακρυσμένα όργανα.
Δράσεις δωρεάν προληπτικού ελέγχου σε όλη την επικράτεια
Η ΕΔΑΕ μετουσιώνει τους αριθμούς σε δράση, προσφέροντας δωρεάν εξετάσεις από εθελοντές δερματολόγους:
- Αθήνα: Σάββατο 16 Μαΐου, 10:00 – 16:00, στην Πλατεία Συντάγματος.
- Θεσσαλονίκη: Τετάρτη 20 Μαΐου, 10:00 – 16:00, στον Πεζόδρομο Αγίας Σοφίας.
Οι δράσεις επεκτείνονται σε Λάρισα, Βόλο, Πάτρα και Ηράκλειο Κρήτης μέσω Πανεπιστημιακών Κλινικών, καθώς και σε πολυάριθμα νησιά σε συνεργασία με την «Ομάδα Αιγαίου» (31ος Διάπλους), τον Όμιλο «Αγκαλιάζω», Ιατρικούς Συλλόγους και Δήμους.
Το Σάββατο 16 Μαΐου στο Σύνταγμα, εθελοντές θα σχηματίσουν ένα ανθρώπινο κίτρινο/πορτοκαλί ribbon, το σύμβολο της εκστρατείας, ενώ η Βουλή των Ελλήνων και ο Λευκός Πύργος θα φωταγωγηθούν συμβολικά, στέλνοντας μήνυμα εγρήγορσης.
Πολιτική υγείας και η βιωσιμότητα του ΕΣΥ
Ο Πρόεδρος της ΕΔΑΕ, κ. Σωτήριος Γ. Θεοχάρης, τόνισε ότι η εκστρατεία αποτελεί μια στρατηγική παρέμβαση για την προστασία του Εθνικού Συστήματος Υγείας. Σε μια εποχή αυξανόμενων πιέσεων στα δημόσια συστήματα υγείας, η επένδυση στην πρωτογενή και δευτερογενή πρόληψη είναι ο μόνος δρόμος για τη διασφάλιση της ποιότητας των υπηρεσιών και της βιωσιμότητας του ΕΣΥ.
«Ο καρκίνος του δέρματος είναι σε μεγάλο βαθμό ιάσιμος, αρκεί να διαγνωστεί έγκαιρα», επισημαίνει ο κ. Θεοχάρης. «Η προστασία του δέρματός μας είναι μια καθημερινή υποχρέωση, χειμώνα-καλοκαίρι, και ο ετήσιος έλεγχος στον δερματολόγο πρέπει να γίνει μέρος της κουλτούρας μας».
Το μήνυμα είναι απλό, ξεκάθαρο και σωτήριο: Νοιάζομαι σημαίνει εξετάζομαι!