Η ευαίσθητη επιδερμίδα θεωρούνταν μέχρι πριν από μερικά χρόνια κάτι που αφορούσε μόνο ένα μικρό αριθμό ατόμων. Ωστόσο, τις τελευταίες δύο δεκαετίες, έχουν διεξαχθεί έρευνες σε περισσότερες από 20 διαφορετικές χώρες σε 5 ηπείρους, οι οποίες δείχνουν ότι τα άτομα με ευαίσθητη επιδερμίδα αντιπροσωπεύουν πάνω από το μισό του πληθυσμού.
Πολλά, όμως, άτομα νομίζουν ότι έχουν ευαίσθητο δέρμα, ενώ στην πραγματικότητα πάσχουν από ροδόχρου ακμή, μια χρόνια προοδευτική πάθηση που τείνει να επιδεινώνεται με την πάροδο του χρόνου χωρίς την κατάλληλη θεραπεία.
«Δεν είναι δύσκολο να μπερδέψει κάποιος τις δύο αυτές παθήσεις αφού και οι δύο προκαλούν συνήθως ερυθρότητα ενώ και στις δύο το δέρμα αντιδρά με την εφαρμογή καλλυντικών και καθαριστικών προϊόντων στην επιδερμίδα. Όμως, λειτουργούν διαφορετικά και ανταποκρίνονται σε διαφορετική φροντίδα», επισημαίνει ο Δερματολόγος – Αφροδισιολόγος δρ Χρήστος Στάμου.
Ευαίσθητο δέρμα
Οι έρευνες για την αξιολόγηση της συχνότητας εμφάνισης του ευαίσθητου δέρματος δείχνουν ότι περίπου το 60-70% των γυναικών και το 50-60% των ανδρών έχουν σε κάποιο βαθμό ευαίσθητο δέρμα, σύμφωνα με αναφορές τους. Δηλαδή το δέρμα τους αντιδρά σε ερεθίσματα που δεν θα έπρεπε.
Παρότι τα συμπτώματα είναι υποκειμενικά, όσοι έχουν ευαίσθητη επιδερμίδα παραπονούνται πολύ συχνά, ή συνεχώς, για κνησμό, κάψιμο, τσούξιμο και ξηρότητα. Σε κάποιους ασθενείς το δέρμα φαίνεται φυσιολογικό ενώ σε άλλους συνοδεύεται από ερύθημα. Αυτές οι δυσάρεστες αισθήσεις δεν μπορούν να αποδοθούν σε οποιαδήποτε δερματική νόσο.
Τα συμπτώματα μπορεί να προκληθούν από φυσικούς (π.χ. υπεριώδη ακτινοβολία, αλλαγές θερμοκρασίας), χημικούς (π.χ. καλλυντικά, ρύπους), ψυχολογικούς (π.χ. στρες) και ορμονικούς (π.χ. εμμηνορροϊκό κύκλο) παράγοντες.
Το δέρμα του προσώπου επηρεάζεται συχνότερα, διότι έρχεται σε επαφή με μια ευρύτερη ποικιλία προϊόντων, σε σύγκριση με άλλες περιοχές του σώματος, όπως καθαριστικά, καλλυντικά και προϊόντα ξυρίσματος. Επίσης, είναι ακάλυπτο και συνεπώς εκτεθειμένο σε καιρικές συνθήκες όπως έντονη ζέστη ή κρύο και άλλες περιβαλλοντικές επιρροές.
Οι γυναίκες έχουν συχνότερα ευαίσθητο δέρμα, γεγονός που θα μπορούσε να αποδοθεί στη λεπτότερη επιδερμίδα συγκριτικά με των ανδρών, στις ορμονικές διακυμάνσεις, τόσο κατά τον εμμηνορροϊκό κύκλο, όσο και μετά την εμμηνόπαυση, καθώς και στη μεγαλύτερη έκθεση σε ουσίες λόγω των καλλυντικών προϊόντων που χρησιμοποιούν ειδικά στο πρόσωπο.
Το χάσμα, όμως, μεταξύ ανδρών και γυναικών μειώνεται. Σε μια παγκόσμια έρευνα αποτυπώθηκε ότι τα τελευταία 5 χρόνια οι δερματολόγοι έχουν παρατηρήσει αύξηση των ανδρών με ευαίσθητο δέρμα.
Ροδόχρους ακμή
Η ροδόχρους ακμή από την άλλη πλευρά είναι μια χρόνια δερματική πάθηση που επηρεάζει κυρίως το κεντρικό τμήμα του προσώπου και συχνά χαρακτηρίζεται από εξάρσεις και υφέσεις. Αναπτύσσεται σε οποιαδήποτε ηλικία, αλλά συχνότερα μετά την ηλικία των 30 ετών ως έξαψη ή ερυθρότητα στα μάγουλα, τη μύτη, το πηγούνι ή το μέτωπο. Μελέτες έχουν δείξει ότι με την πάροδο του χρόνου η ερυθρότητα τείνει να γίνεται εντονότερη, πιο επίμονη, με ορατά αιμοφόρα αγγεία (ευρυαγγείες) και μικρά κόκκινα σπυράκια.
Εάν δεν αντιμετωπιστεί, ενίοτε αναπτύσσονται και φλεγμονώδη εξογκώματα. Σε σοβαρές περιπτώσεις -ιδιαίτερα στους άνδρες- η μύτη παρουσιάζει οίδημα και παραμορφώνεται (ρινόφυμα). Στο 50% των πασχόντων επηρεάζονται και τα μάτια.
Παρόλο που η ροδόχρους ακμή μπορεί να επηρεάσει όλους τους τύπους δέρματος, τα άτομα με ανοιχτόχρωμο δέρμα που τείνουν να κοκκινίζουν εύκολα πιστεύεται ότι διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο. Η διαταραχή διαγιγνώσκεται συχνότερα στις γυναίκες, αλλά τείνει να είναι πιο σοβαρή στους άνδρες.
Βασικές διαφορές
Ενώ και οι δύο παθήσεις μπορούν να προκαλέσουν ερυθρότητα και ερεθισμό, έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά.
Οι αντιδράσεις που προκαλούνται στα ευαίσθητα δέρματα είναι συνήθως προσωρινές, άμεσες, μπορούν να εμφανιστούν οπουδήποτε στο σώμα και συνήθως υποχωρούν λίγο μετά την έκθεση στον ερεθιστικό παράγοντα.
Η ροδόχρους ακμή επηρεάζει συγκεκριμένα το δέρμα του προσώπου και η ερυθρότητα εμφανίζεται συνήθως σε σχήμα πεταλούδας στο κεντρικό μέρος του. Τα συμπτώματα είναι επίμονα και δεν υποχωρούν εντελώς μεταξύ των εξάρσεων, μπορούν δε να επιμείνουν για ημέρες, εβδομάδες ή ακόμα και να γίνουν μόνιμα χωρίς θεραπεία.
Η επιστήμη πίσω από το δίλημμα
Η επιστημονική έρευνα έχει καταδείξει ότι το ευαίσθητο δέρμα είναι μια ξεχωριστή δερματική πάθηση, όχι απλώς μια ηπιότερη μορφή ροδόχρου ακμής.
Νέα έρευνα από τη Σχολή Ιατρικής και Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου George Washington παρέχει στοιχεία που αποδεικνύουν ότι το ευαίσθητο δέρμα είναι βιολογικά διαφορετικό από τη ροδόχρου ακμή.
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Journal of the American Academy of Dermatology, εξέτασε εάν οι κύριοι παράγοντες που προκαλούν ροδόχρου ακμή -συμπεριλαμβανομένης της υπερανάπτυξης του ακάρεος Demodex και της αυξημένης έμφυτης ανοσολογικής δραστηριότητας- συμβάλλουν στην εμφάνιση ευαίσθητου δέρματος.
Διαπιστώθηκε ότι τα ακάρεα Demodex ήταν εξίσου παρόντα τόσο στους συμμετέχοντες με ευαίσθητο όσο και σε μη ευαίσθητο δέρμα. Δύο αντιμικροβιακά πεπτίδια που είναι συνήθως αυξημένα στη ροδόχρου ακμή -η καθελισιδίνη και η δερμσιδίνη- βρέθηκαν σημαντικά μειωμένα σε συμμετέχοντες με ευαίσθητο δέρμα. Τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν ότι οι φλεγμονώδεις οδοί που παίζουν σημαντικό ρόλο στη ροδόχρου ακμή πιθανότατα δεν ευθύνονται για το ευαίσθητο δέρμα, το οποίο έχει τους δικούς του μηχανισμούς ανάπτυξης.
Αλληλοεπικάλυψη συμπτωμάτων
Η συνύπαρξη των δύο παθήσεων δεν είναι απίθανη. Τα άτομα με ροδόχρου ακμή συχνά αναπτύσσουν αυξημένη ευαισθησία στο δέρμα ως μέρος της πάθησής τους, δηλαδή μπορεί να αντιδρούν σε προϊόντα και συστατικά που δεν τους ενοχλούσαν στο παρελθόν. Έτσι, δημιουργείται ένας αέναος κύκλος όπου οι ευαίσθητες δερματικές αντιδράσεις πυροδοτούν εξάρσεις της ροδόχρου ακμής η οποία με τη σειρά της κάνει το δέρμα συνολικά πιο ευαίσθητο.
«Η κατανόηση των δύο παθήσεων είναι απαραίτητη για τη διάσπαση αυτού του κύκλου. Τα συμπτώματα και των δύο παθήσεων μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο με την εφαρμογή των κατάλληλων θεραπειών. Για παράδειγμα θεραπείες που στοχεύουν στην υπερδραστηριότητα των αντιμικροβιακών πεπτιδίων και τον έλεγχο των ακάρεων Demodex είναι απίθανο να ωφελήσουν τους ασθενείς με ευαίσθητο δέρμα. Ούτε με την αποκατάσταση του δερματικού φραγμού και τη ρύθμιση του επιδερμικού μικροβιώματος θα υποχωρήσουν τα συμπτώματα της ροδόχρου ακμής.
Απαιτούνται οι κατάλληλες διαγνωστικές και θεραπευτικές προσεγγίσεις, ώστε να αποφευχθούν επιλογές που δεν θα καταφέρουν να απαλλάξουν τους ασθενείς από τα συμπτώματα που τους ταλαιπωρούν», καταλήγει ο δρ Στάμου.