Η τεχνητή νοημοσύνη (AI) εξελίσσεται σε έναν πολύτιμο σύμμαχο για το υγειονομικό προσωπικό, προσφέροντας σημαντική εξοικονόμηση χρόνου στην καθημερινή κλινική πράξη. Ωστόσο, η πλειονότητα των επαγγελματιών υγείας παγκοσμίως κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας ότι η εκπαίδευση γύρω από αυτές τις νέες τεχνολογίες παραμένει ανεπαρκής, αποσπασματική ή ακόμη και εντελώς ανύπαρκτη.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Τα συμπεράσματα αυτά προκύπτουν από την παγκόσμια έρευνα «Future Health Index» της εταιρείας Philips, η οποία βασίστηκε σε δύο ποσοτικές μελέτες με τη συμμετοχή 2.011 επαγγελματιών υγείας και 20.085 ασθενών σε δέκα χώρες.
Πώς το AI μεταμορφώνεται σε ψηφιακό βοηθό των γιατρών
Στην καθημερινή πρακτική, οι κλινικοί γιατροί και οι νοσηλευτές χρησιμοποιούν πλέον την τεχνητή νοημοσύνη σαν έναν «ψηφιακό συνεργάτη» με τον οποίο μπορούν να συζητήσουν ιδέες που αφορούν την εργασία τους, να αυτοματοποιήσουν τη δακτυλογράγηση των ιατρικών σημειώσεων ή να προγραμματίσουν τα ραντεβού των ασθενών. Σε καθαρά ιατρικό επίπεδο, οι εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης αποδεικνύονται ακόμη πιο εντυπωσιακές, καθώς οι αλγόριθμοι μπορούν να προειδοποιήσουν για επικίνδυνες αλληλεπιδράσεις φαρμάκων, να προτείνουν διαγνώσεις με βάση τα συμπτώματα ή να βοηθήσουν στην ταχύτατη ανάλυση ακτινογραφιών και απεικονιστικών εξετάσεων.
Τα οφέλη αυτά αποτυπώνονται ξεκάθαρα και στους αριθμούς της έρευνας. Το 46% των ερωτηθέντων επαγγελματιών υγείας δήλωσε ότι κερδίζει κατά μέσο όρο τουλάχιστον 132 ώρες εργασίας τον χρόνο χάρη στο AI, ενώ το 50% επεσήμανε ότι η τεχνολογία αύξησε τη δυνατότητά τους να εξετάζουν περισσότερους ασθενείς. Επιπλέον, το νοσηλευτικό και ιατρικό προσωπικό ανέφερε ότι η τεχνητή νοημοσύνη τούς βοηθά να είναι πιο ακριβείς και προσεκτικοί στο έργο τους, να ενημερώνονται καλύτερα για τις τελευταίες επιστημονικές εξελίξεις και να μελετούν τις ιατρικές περιπτώσεις σε μεγαλύτερο βάθος.
Το ρίσκο των προσωπικών εργαλείων και το κενό των οργανισμών
Παρά τα προφανή πλεονεκτήματα, η υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης από τους ίδιους τους εργαζόμενους τρέχει με πολύ ταχύτερους ρυθμούς σε σύγκριση με την επίσημη ενσωμάτωσή της από τα νοσοκομεία και τους οργανισμούς υγείας. Το γεγονός αυτό δημιουργεί ένα σημαντικό κενό ασφαλείας, καθώς το 64% των κλινικών γιατρών καταφεύγει στη χρήση προσωπικών εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης όταν οι υποδομές του εργασιακού τους χώρου δεν καλύπτουν τις ανάγκες τους.
Όπως εξήγησε στο πρακτορείο Reuters ο Επικεφαλής Καινοτομίας της Philips, Σέζ Παρτόβι, οι οργανισμοί υγείας δεν κινούνται με την απαραίτητη ταχύτητα ώστε να παρέχουν τα κατάλληλα εργαλεία και την ανάλογη εκπαίδευση. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 70% των επαγγελματιών υγείας δήλωσε πως η εκπαίδευση για τη χρήση εργαλείων με ενσωματωμένο AI είναι είτε ανύπαρκτη, είτε εξαιρετικά περιορισμένη και ασυνεπής στους οργανισμούς όπου εργάζονται. Σύμφωνα με την έκθεση, η επέκταση μιας δομημένης εκπαίδευσης, προσαρμοσμένης στον ειδικό ρόλο κάθε επαγγελματία, είναι πλέον επιβεβλημένη, ώστε το προσωπικό να αναπτύξει τις ψηφιακές δεξιότητες και την κλινική κρίση που απαιτούνται για την ασφαλή συνεργασία με το AI.
Ο αναντικατάστατος ρόλος του ανθρώπινου παράγοντα
Παρά τη ραγδαία εξέλιξη των αλγορίθμων, η ιατρική κοινότητα παραμένει κατηγορηματική ως προς τα όρια της τεχνολογίας. Σχεδόν όλοι οι συμμετέχοντες στην έρευνα, σε ποσοστό 90%, τόνισαν ότι είναι απολύτως απαραίτητο να διατηρηθεί ο κεντρικός ρόλος του ανθρώπου όσο προοδεύει η τεχνητή νοημοσύνη.
Η άποψη αυτή ενισχύεται από το γεγονός ότι το 86% των επαγγελματιών υγείας ξεκαθάρισε πως κάθε αποτέλεσμα, διάγνωση ή πρόταση που παράγεται από συστήματα AI απαιτεί απαρέγκλιτα την επίβλεψη, την τελική έγκριση και την αξιολόγηση από έναν εξειδικευμένο γιατρό. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να εξοικονομεί χρόνο και να οργανώνει τα δεδομένα, όμως η τελική απόφαση για την υγεία του ασθενούς θα παραμείνει, δικαιωματικά, μια βαθιά ανθρώπινη υπόθεση.