Η αγορά της ευεξίας, των υπηρεσιών spa και της χαλάρωσης στην Ελλάδα αναπτύχθηκε τα τελευταία χρόνια με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, συχνά όμως κινούμενη σε μια γκρίζα ζώνη.
Η απουσία ενός ξεκάθαρου θεσμικού πλαισίου επέτρεπε σε επιχειρήσεις να ξεφυτρώνουν χωρίς αυστηρούς ελέγχους, δημιουργώντας κινδύνους για τους ανυποψίαστους πολίτες που αναζητούσαν λίγες στιγμές αποφόρτισης.
Αυτό το άναρχο τοπίο έρχεται να αλλάξει ριζικά ο πρόσφατος νόμος 5297/2026, ο οποίος βάζει για πρώτη φορά στο μικροσκόπιο τη λειτουργία των χώρων μη θεραπευτικής μάλαξης, των solarium και των λουτρών. Η θεσμοθέτηση αυτή προκαλεί αίσθηση στον κλάδο της πολιτικής της υγείας, με τον Πανελλήνιο Σύλλογο Φυσικοθεραπευτών (Π.Σ.Φ.) να παρεμβαίνει δυναμικά, εκφράζοντας την ικανοποίησή του για το πρώτο αυτό μεγάλο βήμα, αλλά και κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για την ανάγκη περαιτέρω θωράκισης του συστήματος.
Το τέλος της θεσμικής αναρχίας και οι νέοι κανόνες λειτουργίας
Μέχρι σήμερα, η λειτουργία των κέντρων ευεξίας, των ατμόλουτρων, των σάουνων και των χώρων τεχνητού μαυρίσματος αποτελούσε μια διαρκή πληγή για το σύστημα υγείας, καθώς δεν υπήρχαν συγκεκριμένες προδιαγραφές ούτε για τις κτιριακές υποδομές, ούτε για το προσωπικό, αλλά ούτε και για την υγειονομική ευθύνη των υπηρεσιών. Ο νέος νόμος έρχεται να καλύψει αυτό το βαθύ θεσμικό κενό, θεσπίζοντας σαφείς και απαρέγκλιτους κανόνες για όλους τους παρόχους της αγοράς.
Η σημαντικότερη ίσως τομή της νέας νομοθεσίας είναι η υποχρέωση ορισμού ενός υγειονομικά υπεύθυνου για κάθε τέτοια επιχείρηση. Σύμφωνα με τις νέες διατάξεις, τη θέση αυτή μπορούν να αναλάβουν αποκλειστικά πτυχιούχοι αισθητικοί ή φυσικοθεραπευτές, οι οποίοι διαθέτουν επίσημη άδεια άσκησης επαγγέλματος. Με τον τρόπο αυτό, η πολιτεία επιχειρεί να εξασφαλίσει ότι η επίβλεψη των χώρων θα γίνεται από επιστήμονες που κατανοούν τους κανόνες υγιεινής και την ανατομία του ανθρώπινου σώματος.
Παράλληλα, μπαίνει φρένο στην απασχόληση ανειδίκευτων ατόμων. Το προσωπικό που θα παρέχει πλέον τις υπηρεσίες μάλαξης και ευεξίας θα πρέπει να διαθέτει αποδεδειγμένη κατάρτιση επιπέδου ΙΕΚ, όπως είναι οι βοηθοί φυσικοθεραπείας ή οι βοηθοί αισθητικών. Η ρύθμιση αυτή, όπως τονίζει ο Π.Σ.Φ., όχι μόνο δεν προκαλεί στρεβλώσεις στον υγιή ανταγωνισμό, αλλά αντίθετα εξορθολογίζει την αγορά, αναγνωρίζοντας τη δυνατότητα εργασίας στους αποφοίτους των αντίστοιχων ειδικοτήτων, πάντα όμως μέσα στο αυστηρά καθορισμένο πλαίσιο του νόμου.
Οι κόκκινες γραμμές του Π.Σ.Φ.: Κίνδυνος παραπλάνησης των ασθενών
Παρά τη θετική αυτή εξέλιξη, η διοίκηση του Πανελλήνιου Συλλόγου Φυσικοθεραπευτών ξεκαθαρίζει ότι η προστασία της δημόσιας υγείας δεν επιτρέπει κανέναν εφησυχασμό. Το μεγάλο αγκάθι παραμένει η πιθανότητα «ιατρικοποίησης» των υπηρεσιών χαλάρωσης από επιτήδειους που επιχειρούν να υποκαταστήσουν τα νομοθετικά κατοχυρωμένα επαγγέλματα υγείας.
Για τον λόγο αυτό, ο Σύλλογος απευθύνει κατεπείγουσα έκκληση προς τα Υπουργεία Ανάπτυξης και Υγείας, ζητώντας την άμεση έκδοση ακόμα πιο αυστηρών κανονιστικών διατάξεων και τη δημιουργία ισχυρών ελεγκτικών μηχανισμών. Οι βασικοί άξονες στους οποίους πρέπει να επικεντρωθούν οι επόμενες κινήσεις της κυβέρνησης είναι οι εξής:
- Αποτροπή της εξαπάτησης των πολιτών: Να απαγορευτεί αυστηρά στους χώρους ευεξίας να χρησιμοποιούν παραπλανητικούς ισχυρισμούς περί παροχής δήθεν «υπηρεσιών υγείας» ή θεραπευτικών προγραμμάτων, εφόσον δεν αποτελούν αδειοδοτημένους φορείς πρωτοβάθμιας φροντίδας.
- Διαχωρισμός χαλάρωσης και θεραπείας: Να γίνει σαφές ότι η μη θεραπευτική μάλαξη (massage χαλάρωσης) δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να υποκαταστήσει τις φυσικοθεραπευτικές πράξεις και τις κλινικές θεραπείες, οι οποίες εκτελούνται αποκλειστικά από εξειδικευμένους επιστήμονες υγείας.
- Αυστηρή τήρηση των προδιαγραφών: Να διενεργούνται συνεχείς έλεγχοι για την πιστή εφαρμογή των υγειονομικών και χωροταξικών κανόνων, ώστε να κλείνουν άμεσα οι χώροι που αποκλίνουν από τα κριτήρια.
Πέτρος Λυμπερίδης: «Χρειαζόμαστε επιπλέον ασφαλιστικές δικλείδες»
Σε δήλωσή του για το ζήτημα, ο Πρόεδρος του Π.Σ.Φ., Πέτρος Λυμπερίδης, εξέφρασε την ικανοποίηση της διοίκησης του Συλλόγου, εστιάζοντας ιδιαίτερα στον ρόλο της πολιτικής ηγεσίας:
«Ο Π.Σ.Φ. θα συνεχίσει να στηρίζει κάθε πρωτοβουλία που ενισχύει τη νομιμότητα, την ασφάλεια των πολιτών και την προστασία της Δημόσιας Υγείας. Θέλουμε να εκφράσουμε δημόσια την ικανοποίηση της διοίκησης του Π.Σ.Φ. και ειδικά προς τον Υπουργό Ανάπτυξης, κ. Τάκη Θεοδωρικάκο, για τη ρύθμιση αυτή. Παράλληλα, όμως, καλούμε τα Υπουργεία Ανάπτυξης και Υγείας να θέσουν επιπρόσθετα ισχυρές ασφαλιστικές δικλείδες όσον αφορά το πλαίσιο παροχής της μη θεραπευτικής μάλαξης. Είναι ανάγκη να θεσπιστούν αυστηροί όροι για την αποτροπή της παραπλάνησης των πολιτών από επιτήδειους, οι οποίοι θα ισχυρίζονται ότι παρέχουν υπηρεσίες υγείας οποιασδήποτε μορφής σε αυτούς τους χώρους. Για τα κέντρα που αποκλίνουν από τα προβλεπόμενα κριτήρια, κρίνεται αναγκαίο οι αρμόδιες αρχές να θεσπίσουν ένα σαφές και αυστηρό κανονιστικό πλαίσιο, με σκοπό τη διασφάλιση της Δημόσιας Υγείας και την ασφαλή παροχή της μη θεραπευτικής μάλαξης.»
Όπως εξήγησε ο κ. Λυμπερίδης, το συγκεκριμένο ζήτημα έχει απασχολήσει διαχρονικά και σε βάθος την πολυμελή επιτροπή που είχε αναλάβει να εξετάσει το καθεστώς αδειοδότησης αυτών των επιχειρήσεων, δείχνοντας τη σοβαρότητα του προβλήματος.
Μια επίπονη διαβούλευση έξι ετών με τη συμμετοχή οκτώ υπουργείων
Η ψήφιση του νόμου 5297/2026 δεν ήταν μια εύκολη ή βιαστική διαδικασία. Αντίθετα, αποτελεί το επιστέγασμα μιας μακράς και επίμονης προσπάθειας, η οποία ξεκίνησε ήδη από το 2020. Το γεγονός ότι χρειάστηκαν έξι χρόνια συζητήσεων και επεξεργασίας αναδεικνύει την πολυπλοκότητα του επιχειρηματικού και υγειονομικού τοπίου που έπρεπε να ρυθμιστεί.
Αξίζει να σημειωθεί ότι για τη διαμόρφωση αυτού του πλαισίου συγκροτήθηκε μια θεσμική Επιτροπή με εξαιρετικά ευρεία σύνθεση, η οποία αποτελούνταν από 21 εκπροσώπους. Στο τραπέζι του διαλόγου κάθισαν στελέχη από οκτώ συνολικά Υπουργεία (Οικονομίας και Ανάπτυξης, Υγείας, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Πολιτισμού και Αθλητισμού, Εσωτερικών, Ψηφιακής Διακυβέρνησης, καθώς και Προστασίας του Πολίτη). Η συμμετοχή τόσων διαφορετικών φορέων αποδεικνύει ότι το ζήτημα των χώρων ευεξίας δεν είναι απλώς μια εμπορική δραστηριότητα, αλλά ένα πολυεπίπεδο θέμα που αγγίζει την ασφάλεια, την οικονομία και, πάνω από όλα, την υγεία του κοινωνικού συνόλου. Το πρώτο βήμα έγινε, και πλέον το βάρος πέφτει στην πιστή εφαρμογή των ελέγχων στην πράξη.