Από τον Χαράλαμπο Πετρόχειλο
«Τα προβλήματα του φαρμακευτικού επαγγέλματος παραμένουν σοβαρά και απαιτούν καθαρές αποφάσεις». Αυτό αποτέλεσε το κεντρικό μήνυμα της τοποθέτησης του Προέδρου του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου κ. Απόστολου Βαλτά στο καταληκτικό στρογγυλό τραπέζι του 13ου Συνεδρίου του Συνεταιρισμού Φαρμακοποιών Αιγαίου & Κρήτης (ΣΥΦΑΚ) που με επιτυχία πραγματοποιήθηκε στις 12 και 13 Σεπτεμβρίου στο Ξενοδοχείο Atlantis στο Ηράκλειο της Κρήτης, και στο οποίο το DailyPharmaNews ήταν Χορηγός Επικοινωνίας.
Στο στρογγυλό τραπέζι με θέμα «Οι Κρίκοι της Αλυσίδας του Φαρμάκου στη Νέα Εποχή: προκλήσεις και ευκαιρίες», παρουσία εκπροσώπων της Πολιτείας, του ΕΟΦ, της φαρμακοβιομηχανίας, των φαρμακευτικών συνεταιρισμών, των ασθενών και συνολικά των φορέων της εφοδιαστικής αλυσίδας, ο κ. Βαλτάς παρουσίασε τις βασικές θέσεις του ΠΦΣ για τα σημαντικότερα προβλήματα του κλάδου και τις αποφάσεις που απαιτούνται για την ουσιαστική αντιμετώπισή τους.
Ο Πρόεδρος του ΠΦΣ αναφέρθηκε αρχικά στα απτά αποτελέσματα της σταθερής συνεργασίας με το Υπ. Υγείας, όπως η καθιέρωση ελάχιστης συμμετοχής των φαρμακοποιών κατά 33% στις εταιρείες εκμετάλλευσης φαρμακείων, η κατάργηση του rebate 0,8% και η προώθηση σημαντικών νομοθετικών ρυθμίσεων που ενισχύουν τον θεσμικό και επιστημονικό ρόλο του φαρμακείου.
Υπογράμμισε ωστόσο, ότι τα προβλήματα του κλάδου παραμένουν σοβαρά και απαιτούν καθαρές πολιτικές αποφάσεις, με πρώτη προτεραιότητα την αντιμετώπιση των ελλείψεων. Όπως επισήμανε, απαιτούνται αποτελεσματικός έλεγχος σε όλα τα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας, διαφάνεια στη διακίνηση και πολιτικές που θα διασφαλίζουν ότι τα φάρμακα κατευθύνονται πρωτίστως στις ανάγκες των ασθενών και είναι πραγματικά διαθέσιμα στο φαρμακείο της γειτονιάς τους.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στα ΜΗΣΥΦΑ, τονίζοντας ότι η ανάπτυξη της αυτοφροντίδας αποτελεί σημαντική ευκαιρία για το φαρμακείο, δεν μπορεί όμως να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτη εμπορευματοποίηση του φαρμάκου. Ο φαρμακοποιός πρέπει να παραμείνει ο επιστημονικός εγγυητής της ασφαλούς διάθεσης, της ορθής επιλογής και της υπεύθυνης συμβουλής προς τον πολίτη. Παράλληλα, ανέδειξε την ανάγκη ουσιαστικής στήριξης των φαρμακείων που λειτουργούν σε απομακρυσμένα χωριά, ορεινές περιοχές και νησιά, καθώς η βιωσιμότητά τους δεν αποτελεί μόνο επαγγελματικό αίτημα αλλά βασική προϋπόθεση για την ισότιμη πρόσβαση όλων των πολιτών στο φάρμακο και στη φαρμακευτική περίθαλψη.
Ο κ. Βαλτάς έθεσε, επίσης, την ανάγκη να ανοίξει η συζήτηση για την κατάργηση επιβαρύνσεων που δεν εξυπηρέτουν τη βιωσιμότητα του φαρμακείου, καθώς και για τη διαμόρφωση ενός σύγχρονου, λειτουργικού και δίκαιου πλαισίου ωραρίων. Στόχος όπως υπογράμμισε, πρέπει να είναι η εύρυθμη λειτουργία του δικτύου των φαρμακείων, η ασφαλής εξυπηρέτηση των πολιτών και η διασφάλιση αξιοπρεπών και βιώσιμων συνθηκών άσκησης του επαγγέλματος.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη συνέχιση του προγράμματος για την παχυσαρκία, μετά τη διευθέτηση του ζητήματος των πληρωμών προς τα φαρμακεία. Τόνισε ότι η παχυσαρκία είναι νόσος και ότι οι άνθρωποι που ζουν με αυτή χρειάζονται σταθερή πρόσβαση σε οργανωμένη θεραπευτική αγωγή, επιστημονική καθοδήγηση και συνεχή παρακολούθηση. Σε αυτή την προσπάθεια, το φαρμακείο μπορεί και πρέπει να αποτελεί σταθερό και ουσιαστικό σύμμαχο του ασθενούς, συμβάλλοντας στη συνέπεια της θεραπείας και στη βελτίωση των αποτελεσμάτων της.
Σ. Ζήκας: Το φαρμακείο να αναδειχθεί σε πραγματικό σύμμαχο του ασθενή
Στην ενότητα συνεδρίου με τίτλο «Ο ασθενής με χρόνιο νόσημα επιστρέφει κάθε μήνα στο φαρμακείο. Πώς γίνεσαι ο σύμμαχος που χρειάζεται;» συμμετείχε ως ομιλητής ο Α’ Αντιπρόεδρος του ΠΦΣ και Πρόεδρος του ΙΦΕΕ, κ. Σεραφείμ Ζήκας.
Στην παρέμβασή του, ανέδειξε την ανάγκη το ελληνικό φαρμακείο να εξελιχθεί σε πραγματικό σύμμαχο του ασθενούς με χρόνιο νόσημα. Όπως επισήμανε, ο κλάδος έχει πραγματοποιήσει σημαντικές παρεμβάσεις, ξεπερνώντας αναχρονιστικές αντιλήψεις ορισμένων και λογικές μηδενισμού. Ωστόσο, πέρα από τις διαπιστώσεις, τις διεκδικήσεις και τις συμμαχίες, απαιτούνται συγκεκριμένες θεσμικές προϋποθέσεις, εκπαίδευση και εξειδίκευση, ώστε ο φαρμακοποιός να αξιοποιήσει πλήρως τις επιστημονικές του δυνατότητες.
Παρότι τα φαρμακεία εκτελούν καθημερινά 8 εκατομμύρια συνταγές και αποτελούν το συχνότερο σημείο επαφής του χρόνιου ασθενούς με το σύστημα υγείας και εκπονούν προγράμματα συνεχιζόμενης εκπαίδευσης των φαρμακοποιών, απέχουν ακόμη από τον ολοκληρωμένο ρόλο που μπορούν να επιτελέσουν. Με το κατάλληλο θεσμικό και οργανωτικό πλαίσιο, ο φαρμακοποιός θα μπορούσε να έχει πρόσβαση στον ηλεκτρονικό φάκελο υγείας, να πραγματοποιεί ανασκόπηση και βελτιστοποίηση της φαρμακευτικής αγωγής και να ενισχύει την προσήλωση του ασθενούς στη θεραπεία.
Παράλληλα, θα μπορούσε να συμβάλλει στην εκπαίδευση των πολιτών και στην ενίσχυση του εγγραμματισμού υγείας, να διενεργεί εξετάσεις άμεσης φροντίδας, τα λεγόμενα point-of-care test και να συμμετέχει στην έγκαιρη ανίχνευση ανεπιθύμητων ενεργειών και άλλων προβλημάτων υγείας. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον ουσιαστικό ρόλο των φαρμακοποιών στην ενημέρωση και στην προαγωγή των εμβολιασμών καθώς και στην επιτυχημένη συμμετοχή τους στη διενέργεια διαγνωστικών ελέγχων κατά την πανδημία.
Καταλήγοντας, ο κ. Ζήκας τόνισε ότι, εφόσον η Πολιτεία δίνει πλέον ιδιαίτερο βάρος στην πρόληψη και στη διαχείριση των χρόνιων νοσημάτων, όπως αποδεικνύεται και από τα προγράμματα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ», οφείλει να αναζητήσει συμμάχους στην επιστημονική κοινότητα. Εδώ βρίσκεται η μεγάλη πρόκληση, αλλά και η ευκαιρία για τον φαρμακευτικό κλάδο: να συμμετάσχει ενεργά και οργανωμένα στη φροντίδα, στην υποστήριξη και στην προστασία της υγείας του ασθενούς.
Μαν. Κατσαράκης: Γνωρίζουμε καλά ότι η πρόσβαση στο φάρμακο κρίνεται καθημερινά στην πράξη
«Πρόσβαση στο Φάρμακο: Η Μεγάλη Εικόνα. Ποιος και πώς αποφασίζει;» ήταν μία άλλη πολύ ενδιαφέρουσα ενότητα του 13ου Συνεδρίου του ΣΥΦΑΚ, όπου συμμετείχαν εκπρόσωποι από ολόκληρη την αλυσίδα της έγκρισης, της αξιολόγησης, της κυκλοφορίας και της διάθεσης των νέων φαρμακευτικών σκευασμάτων, αναδεικνύοντας τις διαφορετικές διαστάσεις ενός ζητήματος που επηρεάζει άμεσα τόσο τη λειτουργία του συστήματος υγείας όσο και την καθημερινότητα των ασθενών.
Σε αυτήν την ενότητα συμμετείχε ο Γενικός Γραμματέας του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου κ. Μανόλης Κατσαράκης, ο οποίος στην τοποθέτησή του, σημείωσε ότι ο φαρμακοποιός μπορεί να μην είναι εξοικειωμένος με τον όρο market access και με τις επιστημονικές ή οικονομικές προσεγγίσεις που συνοδεύουν την έγκριση ενός φαρμάκου, γνωρίζει, όμως, πολύ καλά τα φαινόμενα μέσα από τα οποία η πρόσβαση αυτή κρίνεται καθημερινά στην πράξη.
Η μετάταξη ενός φαρμάκου από τη θετική στην αρνητική λίστα, η διεύρυνση της λίστας των ΜΗΣΥΦΑ και η συνεχής άνοδος των τιμών τους, οι ελλείψεις φαρμάκων, ο χαρακτηρισμός ενός σκευάσματος ως Φαρμάκου Υψηλού Κόστους, η επιλογή του καναλιού μέσω του οποίου αυτό θα διακινηθεί, οι περιορισμοί στη συνταγογράφηση, οι δυσκολίες που μπορεί να οδηγήσουν σε καθυστέρηση ή διακοπή της θεραπείας, αποτελούν ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα την πρόσβαση των ασθενών στη θεραπεία τους.
Πρόκειται για αποφάσεις της φαρμακευτικής πολιτικής, τις συνέπειες των οποίων ο φαρμακοποιός και ο ασθενής αντιμετωπίζουν καθημερινά μέσα στο φαρμακείο. Γιατί ο φαρμακοποιός γνωρίζει τι σημαίνει ένα φάρμακο να έχει εγκριθεί, να αποζημιώνεται και συνταγογραφείται αλλά να μην είναι διαθέσιμο όταν το χρειάζεται ο ασθενής.
Ο κ. Κατσαράκης μιλώντας για την πρόσβαση στο φάρμακο, στάθηκε ιδιαίτερα σε τρία σημεία:
- Η έγκριση και αποζημίωση αποτελούν μόνο την αφετηρία της πρόσβασης στο φάρμακο
Η έγκριση, η τιμολόγηση και η αποζημίωση ενός φαρμάκου αποτελούν αναγκαίες προϋποθέσεις, δεν εξασφαλίζουν όμως από μόνες τους την πραγματική πρόσβαση. Αυτή επιτυγχάνεται μόνο όταν η θεσμική απόφαση μετατρέπεται σε δυνατότητα έγκαιρης λήψης της θεραπείας χωρίς δυσανάλογες καθυστερήσεις, μετακινήσεις, οικονομικές επιβαρύνσεις ή διοικητικά εμπόδια.
- Σημασία ίδιας δυνατότητας πρόσβασης για κάθε ασθενή
Δύο ασθενείς θα πρέπει να έχουν την ίδια πραγματική δυνατότητα να λάβουν τη θεραπεία τους, ανεξάρτητα από την ηλικία, την κινητικότητα, την οικονομική τους κατάσταση ή τον τόπο κατοικίας τους. Στην πράξη, όμως, οι παράγοντες αυτοί δημιουργούν σημαντικές ανισότητες καθώς ένα σύστημα που λειτουργεί ικανοποιητικά σε ένα μεγάλο αστικό κέντρο μπορεί να δημιουργεί σοβαρά εμπόδια σε μια νησιωτική, ορεινή ή απομακρυσμένη περιοχή. Σε αυτή τη διάσταση, το εκτεταμένο δίκτυο των κοινοτικών φαρμακείων αποτελεί κρίσιμο παράγοντα ισότιμης πρόσβασης, περιορίζοντας τις αποστάσεις, τις καθυστερήσεις και τις γεωγραφικές ανισότητες.
- Που κρίνεται η πραγματική αξία της θεραπείας – Από την πρόσβαση στο φάρμακο στο θεραπευτικό αποτέλεσμα
Η παράδοση του φαρμάκου στον ασθενή δεν αποτελεί το τελικό αποτέλεσμα αλλά ένα ενδιάμεσο στάδιο, καθώς η πραγματική αξία της θεραπείας κρίνεται από την ορθή λήψη, τη συνέχισή της και την έγκαιρη αναγνώριση προβλημάτων στην προσήλωση, στον εντοπισμό αλληλεπιδράσεων και ανεπιθύμητων ενεργειών. Η πρόσβαση πρέπει, συνεπώς, να αντιμετωπίζεται ως μια ενιαία διαδρομή που εκτείνεται από την αξιολόγηση και τη χρηματοδότηση έως τη διανομή, την έγκαιρη διάθεση, την ορθή χρήση και το κλινικό αποτέλεσμα.
Τελικά η τιμή είναι αυτό που πληρώνει το σύστημα αλλά η πραγματική αξία είναι το όφελος υγείας που απολαμβάνει και η πρόσβαση είναι εκείνος ο μηχανισμός που επιτρέπει σε αυτή την αξία να φτάσει πραγματικά, έγκαιρα και ισότιμα στον ασθενή!
Το πρόγραμμα του 13ου Συνεδρίου ΣΥΦΑΚ το οποίο είχε ως κεντρικό του θέμα «Φαρμακείο: Υπηρεσίες Υγείας, Ομορφιάς & Ευεξίας στην AI Εποχή» διαρθρώθηκε γύρω από συνολικά 8 στρογγυλά τραπέζια και 5 εξειδικευμένες επιστημονικές ομιλίες, εστιάζοντας στη μετάβαση του κλάδου στη νέα ψηφιακή πραγματικότητα.
Η διοργάνωσή του έγινε σε συνεργασία με την Ελληνική Φαρμακευτική Εταιρεία (ΕΦΕ).