Την Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Καρδιάς, παρουσιάστηκε στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο – Μέγαρο Παλαιάς Βουλής η πανελλαδική εκστρατεία «Από καρδιάς». Πρόκειται για κοινή πρωτοβουλία της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας (ΠΕΦ) και της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας (ΕΝ.ΑΣ.ΕΛ.) που θέλει την πρόληψη πιο κοντά στον πολίτη. Το μήνυμα της πρώτης μέρας ήταν ότι δεν αρκεί να εντοπίζεται ο κίνδυνος. Χρειάζεται και ένας συνεκτικός εθνικός σχεδιασμός, ώστε όποιος εντοπίζεται εγκαίρως να μη χάνεται στη συνέχεια της φροντίδας.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Ο καθηγητής Βιοστατιστικής-Επιδημιολογίας Δημοσθένης Παναγιωτάκος, πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης, ανέφερε ότι στη μελέτη ΑΤΤΙΚΗ το 36% των συμμετεχόντων εμφάνισε καρδιαγγειακό συμβάν σε βάθος εικοσαετίας.
Μια εκστρατεία που περνά από γενιά σε γενιά
Η ιδέα του «Από καρδιάς» βασίζεται στην επικοινωνία ανάμεσα στις γενιές. Μεγαλύτεροι σε ηλικία άνθρωποι μοιράζονται με νεότερους απλές συμβουλές για την καρδιά τους, και η συμβουλή γίνεται προσωπική δέσμευση. Το «Άκου την καρδιά σου» γίνεται «Ακούω την καρδιά μου». Το «Κάνε την καρδιά σου περιβόλι» γίνεται «Κάνω την καρδιά μου περιβόλι», και το ίδιο συμβαίνει με την άσκηση («Χορεύω με την καρδιά μου») και τη διαχείριση του στρες («Ανοίγω την καρδιά μου»). Κεντρικό μήνυμα είναι το «Κάνε την καρδιά σου προτεραιότητα!».
Η εκστρατεία θα διαρκέσει έως τον Απρίλιο του 2027 και απευθύνεται σε άτομα αυξημένου καρδιαγγειακού κινδύνου, χρονίως πάσχοντες, ανθρώπους με υπερβάλλον βάρος ή παχυσαρκία, φροντιστές, οικογένειες και νεότερες ηλικίες. Στις ανοιχτές δράσεις, οι πολίτες θα μπορούν να κάνουν δωρεάν προληπτικό έλεγχο καρδιαγγειακού κινδύνου, να λάβουν σύντομη συμβουλευτική από επαγγελματίες υγείας και να συμμετάσχουν σε βιωματικές δραστηριότητες για την κίνηση και τον υγιεινό τρόπο ζωής. Τις δράσεις υλοποιεί η ΕΝ.ΑΣ.ΕΛ. με την υποστήριξη του Συλλόγου Σκελετικής Υγείας «Πεταλούδα». Ανώνυμα στοιχεία από τους ελέγχους θα αξιοποιηθούν για την τεκμηρίωση προτάσεων πολιτικής υγείας.
Πρόληψη με συνέχεια
Η εναρκτήρια εκδήλωση έγινε σε μια περίοδο που το πρόγραμμα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» καθιερώνεται ως μόνιμη εθνική πολιτική έως το 2030, ενώ η Ευρώπη διαθέτει πλέον κοινό πλαίσιο για την καρδιαγγειακή υγεία, το Safe Hearts Plan. Κοινός παρονομαστής των εισηγήσεων ήταν ότι η αξία της πρόληψης δεν μετριέται μόνο με τον αριθμό των εξετάσεων. Μετρά αν ο κίνδυνος αναγνωρίζεται εγκαίρως, αν ο πολίτης καταλαβαίνει τι σημαίνει το αποτέλεσμά του, αν παραπέμπεται εκεί όπου χρειάζεται και αν τελικά μειώνεται ο κίνδυνος.
Στην πρώτη στρογγυλή τράπεζα, για τον καρδιαγγειακό κίνδυνο στην Ελλάδα, η αντιπρόεδρος της ΕΝ.ΑΣ.ΕΛ. Κατερίνα Κουτσογιάννη έθεσε το ζήτημα των ανισοτήτων. Όπως είπε, ο τόπος κατοικίας, το εισόδημα και η πρόσβαση στην ενημέρωση επηρεάζουν το αν κάποιος θα συμμετάσχει σε προληπτικό έλεγχο. Γι’ αυτό χρειάζονται παρεμβάσεις κοντά στις τοπικές κοινωνίες και σαφής παραπομπή για όποιον χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.
Η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη υποστήριξε ότι η Ελλάδα, από τις τελευταίες θέσεις το 2022, βρίσκεται πλέον στην πρώτη γραμμή της Ευρώπης στην πρόληψη. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που ανέφερε, η χώρα έχει ήδη αποφύγει 70.000 εμφράγματα και εγκεφαλικά.
Οι εκπρόσωποι των επιστημονικών εταιρειών επέμειναν στη συνέχεια της φροντίδας. Ο πρόεδρος της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας Κωνσταντίνος Τούτουζας υπογράμμισε τη σημασία του συστηματικού ελέγχου των τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου. Ο πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Υπέρτασης Κωνσταντίνος Τσιούφης σημείωσε ότι η διάγνωση πρέπει να ακολουθείται από αποτελεσματική και διατηρήσιμη ρύθμιση της πίεσης. Ο πρόεδρος της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας Κωνσταντίνος Μακρυλάκης τόνισε ότι στον διαβήτη δεν αρκεί ένας γλυκαιμικός στόχος. Χρειάζεται συνολική αξιολόγηση της πίεσης, των λιπιδίων, του βάρους και της νεφρικής λειτουργίας.
Από τον εθνικό σχεδιασμό στο κοινοτικό φαρμακείο
Στη δεύτερη στρογγυλή τράπεζα η συζήτηση επικεντρώθηκε στη σύνδεση των υπηρεσιών, στην ισότιμη πρόσβαση και στην αξιολόγηση των αποτελεσμάτων. Ο γενικός γραμματέας της ΕΝ.ΑΣ.ΕΛ. Νίκος Δέδες στάθηκε στους ανθρώπους με περισσότερα από ένα νοσήματα και ανέφερε τον προσωπικό γιατρό, τη συνεργασία των ειδικοτήτων και τον ηλεκτρονικό φάκελο ως εργαλεία υποστήριξης του ασθενούς.
Ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης χαρακτήρισε την πρόληψη κεντρική προτεραιότητα και είπε ότι οι ασθενείς είναι ουσιαστικοί εταίροι στη χάραξη των πολιτικών υγείας. Αναφέρθηκε επίσης στη σημασία του επενδυτικού clawback για την ανάπτυξη της ελληνικής φαρμακοβιομηχανίας. Ο Αθανάσιος Τρίκας, γενικός γραμματέας της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας, ζήτησε ολοκληρωμένη στρατηγική με ενίσχυση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας. Ο πρόεδρος του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου, Απόστολος Βαλτάς, υπενθύμισε ότι το κοινοτικό φαρμακείο, ως το πιο προσβάσιμο σημείο υγείας, μπορεί να συμβάλει στην αναγνώριση παραγόντων κινδύνου, στην έγκαιρη παραπομπή στον γιατρό και στη σωστή λήψη της θεραπείας.
Από την πλευρά της βιομηχανίας, ο πρόεδρος της ΠΕΦ, Θεόδωρος Τρύφων, τόνισε ότι για τον ασθενή κρίσιμη είναι η σταθερή πρόσβαση σε κατάλληλη θεραπεία και η συνεπής τήρησή της. Η ισχυρή εγχώρια παραγωγή, πρόσθεσε, ενισχύει την επάρκεια των φαρμάκων και θωρακίζει το σύστημα απέναντι σε διαταραχές της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Η πρόεδρος της ΕΝ.ΑΣ.ΕΛ., Μέμη Τσεκούρα, έθεσε το επόμενο βήμα. Το «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ», είπε, έχει χτίσει μια σημαντική βάση οργανωμένης πρόληψης, και η πρόκληση τώρα είναι να μη χάνεται κανείς στη διαδρομή από την παραπομπή και τη διάγνωση μέχρι τη θεραπεία και τη μακροχρόνια παρακολούθηση. Ζήτησε Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Καρδιαγγειακή Υγεία με σαφείς στόχους και μετρήσιμα αποτελέσματα, σχεδιασμένο εξαρχής μαζί με τους ασθενείς.
Οι τέσσερις βασικές προτεραιότητες
Από τη συζήτηση προέκυψαν τέσσερα βασικά μηνύματα:
- Πρόληψη με συνέχεια: κάθε σημαντικό εύρημα πρέπει να οδηγεί σε έγκαιρη διάγνωση, κατάλληλη θεραπεία και συστηματική παρακολούθηση.
- Συντονισμός και μετρήσιμοι στόχοι: με αξιοποίηση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας και των διαθέσιμων δεδομένων, και με έμφαση στη μείωση των κοινωνικών και γεωγραφικών ανισοτήτων.
- Ενεργός συμμετοχή των πολιτών και των ασθενών: είναι καθοριστική για τη μείωση του κινδύνου και για τη συνέχιση της θεραπείας.
- Ισότιμη πρόσβαση σε προσιτές θεραπείες: προϋποθέτει επάρκεια και σταθερή τροφοδοσία φαρμάκων.
Οι επόμενοι σταθμοί στο πεδίο
Η πρώτη ανοιχτή δράση θα γίνει στο Περιστέρι, στις 22 Οκτωβρίου 2026, στο Δημαρχείο, από τις 14:00 έως τις 20:30, με ελεύθερη συμμετοχή. Τον Νοέμβριο ακολουθούν θεσμική εκδήλωση στη Θεσσαλονίκη και δράση πεδίου στην Καλαμαριά. Το πρώτο τρίμηνο του 2027 προβλέπονται θεσμικές εκδηλώσεις στην Πάτρα και τη Λάρισα και ανοιχτές δράσεις στην Καλαμάτα και τα Τρίκαλα. Περισσότερες πληροφορίες και το κεντρικό βίντεο της εκστρατείας υπάρχουν στο apokardias.greekpatient.gr, ενώ το εκπαιδευτικό υλικό θα διατίθεται και μέσω της πλατφόρμας «Αλφαβητάρι Υγείας».
*Πηγή στοιχείων: ΕΛΣΤΑΤ, Αιτίες θανάτου 2023.