Το BrainExplore του Σωματείου «Ελληνισμός εν Δράσει» ρωτά πανελλαδικά τους φοιτητές για τις δεξιότητες, τις προσδοκίες και τα σχέδιά τους, την ώρα που η χώρα προσπαθεί να αναστρέψει το «brain drain» σε «brain gain».
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Ένας φοιτητής ιατρικής, μια φοιτήτρια νοσηλευτικής, ένας μηχανικός στο τελευταίο έτος. Όλοι τους θα καλεστούν σύντομα να απαντήσουν σε μια απλή αλλά βαριά ερώτηση: θα χτίσω τη ζωή μου εδώ ή αλλού; Η ερώτηση δεν είναι θεωρητική, ούτε αφορά μόνο την αγορά εργασίας. Για ένα σύστημα υγείας που ψάχνει γιατρούς και νοσηλευτές, η απάντηση που θα δώσουν οι νέοι είναι ζήτημα πολιτικής υγείας. Με αυτό το ερώτημα στο επίκεντρο, το Σωματείο «Ελληνισμός εν Δράσει», γνωστό για την πρωτοβουλία BrainReGain, πραγματοποιεί μέσω της νέας πρωτοβουλίας BrainExplore την πανελλαδική έρευνα NextGen Greece 2026.
Τι θα ρωτήσει η έρευνα
Η NextGen Greece 2026 απευθύνεται σε φοιτητές και θέλει να καταγράψει τη φωνή μιας γενιάς που βρίσκεται στην αφετηρία της επαγγελματικής της διαδρομής. Εξετάζει τις δεξιότητες που θεωρούν ότι διαθέτουν και το πόσο συνδέονται με τις ανάγκες της αγοράς, τι περιμένουν από τους μελλοντικούς εργοδότες τους και ποια υποστήριξη χρειάζονται στη μετάβαση από τις σπουδές στη δουλειά. Ρωτά επίσης πώς βλέπουν τις ευκαιρίες που προσφέρει σήμερα η ελληνική αγορά εργασίας.
Το πιο κρίσιμο σκέλος αφορά την έξοδο: πόσοι νέοι σκέφτονται να αναζητήσουν το μέλλον τους στο εξωτερικό, τι επηρεάζει αυτή την επιλογή και με ποιες προϋποθέσεις θα έμεναν. Η έρευνα εξετάζει πόσο σημαντικές είναι οι αποδοχές, οι δυνατότητες εξέλιξης και το εργασιακό περιβάλλον, τι τους τραβά προς το εξωτερικό και τι θα ενίσχυε την επιλογή να μείνουν.
Από το BrainReGain στο BrainExplore
Το BrainReGain ασχολήθηκε με τη σύνδεση της χώρας με τους Έλληνες του εξωτερικού και με την επιστροφή ανθρώπινου κεφαλαίου. Το BrainExplore κοιτά ένα βήμα νωρίτερα, τη στιγμή πριν από τις αποφάσεις που θα καθορίσουν την πορεία των νέων. Ο στόχος, όπως τον περιγράφει το Σωματείο, δεν είναι μόνο να καταγραφούν τάσεις. Θέλει να προκύψει ένα εργαλείο γνώσης για την ακαδημαϊκή κοινότητα, τις επιχειρήσεις και τους θεσμικούς φορείς, που θα στηρίξει έναν τεκμηριωμένο διάλογο για τη σύνδεση της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας και για περισσότερες και καλύτερες προοπτικές στην Ελλάδα.
Το πλαίσιο: από το brain drain στις πρώτες ενδείξεις brain gain
Για να καταλάβει κανείς γιατί η έρευνα έρχεται σε κρίσιμη στιγμή, αρκεί μια ματιά στα πρόσφατα στοιχεία. Σύμφωνα με νέα μελέτη του ΟΟΣΑ και του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης για την ελληνική διασπορά, από τους 734.000 πολίτες που εγκατέλειψαν την Ελλάδα την τελευταία δεκαπενταετία, περίπου 473.000 έχουν ήδη επιστρέψει, δηλαδή σχεδόν το 64%. Το 2023 ήταν η πρώτη χρονιά από το 2009 κατά την οποία οι επιστροφές Ελλήνων ξεπέρασαν τις αναχωρήσεις.
Η εικόνα όμως δεν είναι μονοσήμαντη. Το 2020-2021 στις χώρες του ΟΟΣΑ ζούσαν 811.000 άνθρωποι γεννημένοι στην Ελλάδα, έναντι περίπου 707.000 μια δεκαετία πριν, αύξηση 15%. Περίπου το 7,2% όσων γεννήθηκαν στη χώρα ζουν πλέον στο εξωτερικό, από τα υψηλότερα ποσοστά ανάμεσα στις ευρωπαϊκές χώρες του ΟΟΣΑ. Η Γερμανία παραμένει ο σημαντικότερος προορισμός, με περίπου 236.800 Έλληνες, ακολουθούμενη από τις ΗΠΑ (139.000), την Αυστραλία (92.000), το Ηνωμένο Βασίλειο (87.000) και τον Καναδά (58.000).
Για έναν ιστότοπο πολιτικής υγείας, το πιο ενδεικτικό εύρημα αφορά τους γιατρούς. Η ίδια μελέτη επισημαίνει ότι ο αριθμός των Ελλήνων ιατρών και επαγγελματιών υγείας στο εξωτερικό έχει τριπλασιαστεί από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, κάτι που δείχνει το κόστος του brain drain για το ελληνικό σύστημα υγείας. Οι περισσότεροι όσοι επαναπατρίζονται είναι 20-39 ετών, με πανεπιστημιακή εκπαίδευση και σημαντική εργασιακή εμπειρία, και περίπου τρεις στους τέσσερις δηλώνουν ότι αξιοποιούν στην Ελλάδα όσα έμαθαν στο εξωτερικό.
Και τι τους φέρνει πίσω; Η μελέτη καταλήγει ότι οι αποδοχές είναι μόνο μία παράμετρος. Όπως είπε ο γενικός γραμματέας Εργασιακών Σχέσεων Νίκος Μηλαπίδης, οι Έλληνες της διασποράς αναζητούν ό,τι και όσοι έμειναν: αξιοκρατία, σταθερότητα, αποτελεσματικό κράτος, λιγότερη γραφειοκρατία, δυνατότητες εξέλιξης και καλύτερη ποιότητα ζωής. Είναι ακριβώς τα ερωτήματα που θέτει και η NextGen Greece 2026, αυτή τη φορά σε όσους δεν έχουν ακόμη αποφασίσει.
Πώς μπορούν να συμμετάσχουν οι φοιτητές
Η συμμετοχή είναι ανώνυμη και η συμπλήρωση του ερωτηματολογίου διαρκεί περίπου 12 λεπτά. Οι απαντήσεις συλλέγονται από τις 15 Σεπτεμβρίου έως τις 30 Νοεμβρίου 2026, με τη συμβολή πανεπιστημίων, φοιτητικών οργανώσεων και συνεργαζόμενων φορέων από όλη τη χώρα. Το ερωτηματολόγιο βρίσκεται στη διεύθυνση https://s.surveyplanet.com/
Τι θα γίνει με τα αποτελέσματα
Μετά το κλείσιμο της έρευνας, τα ευρήματα θα παρουσιαστούν σε ειδική εκδήλωση του Σωματείου, με εκπροσώπους της ακαδημαϊκής και επιχειρηματικής κοινότητας και θεσμικών φορέων. Η παρουσίαση φιλοδοξεί να ανοίξει διάλογο για τις προσδοκίες της νέας γενιάς, για τη σύνδεση των σπουδών με την αγορά εργασίας και για τις συνθήκες που ενισχύουν τις επαγγελματικές προοπτικές των νέων στην Ελλάδα. Τα συμπεράσματα θα αξιοποιηθούν και στον σχεδιασμό των επόμενων δράσεων του BrainExplore.
Ο Ελληνισμός εν Δράσει
Το Σωματείο αναπτύσσει πρωτοβουλίες που συνδέουν το ανθρώπινο κεφάλαιο της Ελλάδας και της διασποράς με την ακαδημαϊκή και επιχειρηματική κοινότητα, για περισσότερη γνώση, ευκαιρίες και διασύνδεση ανάμεσα στην Ελλάδα και τον ελληνισμό του εξωτερικού. Το BrainExplore είναι η νέα του πρωτοβουλία με επίκεντρο τους φοιτητές: θέλει να κατανοήσει τις ανάγκες τους, να ενισχύσει τη σύνδεση ακαδημαϊκής εκπαίδευσης και αγοράς εργασίας και να συμβάλει σε καλύτερες επαγγελματικές προοπτικές εντός της χώρας.

