Σε φάση έντονης έξαρσης βρίσκεται η εποχική γρίπη, με τα νοσοκομεία να δέχονται αυξημένη πίεση και τις υγειονομικές αρχές να κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου.
Η εικόνα που καταγράφεται στην Ελλάδα δεν είναι αποκομμένη από όσα συμβαίνουν διεθνώς, καθώς σε χώρες όπως οι ΗΠΑ και η Μεγάλη Βρετανία η φετινή επιδημία έχει λάβει ανησυχητικές διαστάσεις. Η καθηγήτρια Επιδημιολογίας του ΕΚΠΑ, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, εξήγησε μιλώντας στον ΣΚΑΙ τι συμβαίνει με τη φετινή γρίπη, ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο και γιατί ο εμβολιασμός παραμένει κρίσιμος ακόμη και τώρα.
Γρίπη σε έξαρση στην Ελλάδα και διεθνώς
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, η φετινή περίοδος της γρίπης χαρακτηρίζεται από αυξημένη μεταδοτικότητα. Στις Ηνωμένες Πολιτείες καταγράφεται το υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαετίας, με περίπου 17.000 θανάτους, καθώς και απώλειες παιδιών, ενώ αντίστοιχη πίεση παρατηρείται και στη Μεγάλη Βρετανία.
Στην Ελλάδα, η άνοδος ήρθε αργότερα σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ωστόσο πλέον βρισκόμαστε σε φάση μεγάλης έξαρσης. Έχουν καταγραφεί δυστυχώς και θάνατοι, με τη μεγαλύτερη κυκλοφορία του ιού να εντοπίζεται στα παιδιά, ενώ οι περισσότερες νοσηλείες και οι σοβαρότερες επιπλοκές αφορούν άτομα άνω των 70 ετών.
Η αυξημένη διασπορά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι τα περιστατικά είναι βαρύτερα, αλλά ότι πολύ περισσότερα άτομα νοσούν ταυτόχρονα, γεγονός που επιβαρύνει το σύστημα υγείας.
Ο ρόλος του υποκλάδου και η εποχικότητα
Η φετινή εικόνα συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με συγκεκριμένο υποκλάδο του ιού της γρίπης, ο οποίος ευθύνεται για την αυξημένη μεταδοτικότητα. Παραδοσιακά, η κορύφωση της γρίπης αναμένεται τους μήνες Ιανουάριο και Φεβρουάριο, ενώ οι γιορτές και οι κοινωνικές συναθροίσεις ευνοούν περαιτέρω τη διασπορά.
Παρότι υπήρξε σε ορισμένες χώρες μια πρόσκαιρη πτώση των κρουσμάτων πριν τις γιορτές, μετά την εορταστική περίοδο τα ποσοστά αυξήθηκαν ξανά, δείχνοντας ότι το κύμα δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Γιατί ο εμβολιασμός παραμένει κρίσιμος
Η έντονη σύσταση για εμβολιασμό φέτος δεν είναι τυχαία. Όπως επισημαίνει η καθηγήτρια Ψαλτοπούλου, σε άλλες χώρες η επιδημία έχει ξεπεράσει τα δεδομένα προηγούμενων ετών. Αν και το εμβόλιο σχεδιάστηκε πριν από την επικράτηση του συγκεκριμένου υποκλάδου, πρόσφατα δεδομένα δείχνουν ότι παραμένει αποτελεσματικό σε ποσοστό άνω του 55% ως προς τη νόσηση και ακόμη περισσότερο ως προς την πρόληψη σοβαρής νόσου.
Ο εμβολιασμός μειώνει σημαντικά την πιθανότητα επιπλοκών και θανάτου, ιδιαίτερα στις ευπαθείς ομάδες. Γι’ αυτό και έχει νόημα να γίνεται ακόμη και τώρα, εν μέσω της έξαρσης, όπως δείχνει και το παράδειγμα της Μεγάλης Βρετανίας, όπου αυξήθηκαν εκ νέου τα ποσοστά εμβολιασμού για να αποσυμφορηθούν τα νοσοκομεία.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Η μεγαλύτερη κυκλοφορία του ιού παρατηρείται στα παιδιά, ωστόσο ο μεγαλύτερος κίνδυνος για σοβαρή νόσηση και απώλεια ζωής αφορά:
άτομα άνω των 60 ετών,
όσους πάσχουν από χρόνια νοσήματα,
ευπαθείς ομάδες ανεξαρτήτως ηλικίας.
Η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών συστήνει εμβολιασμό σε παιδιά από 5 ετών με υποκείμενα νοσήματα, σε όλους τους άνω των 60 ετών, καθώς και σε άτομα με προβλήματα υγείας.
Μέτρα προστασίας: εμβολιασμός, μάσκα και έγκαιρη διάγνωση
Η αντιμετώπιση της γρίπης βασίζεται σε τρεις βασικούς άξονες:
Εμβολιασμός, ως το πιο αποτελεσματικό μέσο πρόληψης σοβαρής νόσου.
Χρήση μάσκας, ιδιαίτερα από ευπαθείς ομάδες σε χώρους με συνωστισμό, όπως τα μέσα μαζικής μεταφοράς.
Έγκαιρη διάγνωση, με self test και ιατρική καθοδήγηση, ώστε να διαπιστωθεί αν πρόκειται για γρίπη, κορονοϊό ή άλλη λοίμωξη.
Σε περιπτώσεις ευπαθών ατόμων, υπάρχουν αντιικά φάρμακα για τη γρίπη, τα οποία πρέπει να χορηγούνται τις πρώτες μία με δύο ημέρες από την εμφάνιση των συμπτωμάτων, καθώς τότε έχουν το μεγαλύτερο όφελος.
Γρίπη, κορονοϊός και άλλοι ιοί: ένας επικίνδυνος συνδυασμός
Η γρίπη δεν υπολείπεται σε επικινδυνότητα σε σχέση με τον κορονοϊό, ιδιαίτερα για τις ηλικίες άνω των 70–80 ετών. Παράλληλα, κυκλοφορούν και άλλοι αναπνευστικοί ιοί, όπως ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός (RSV), που επηρεάζει κυρίως τα παιδιά και οδηγεί σε αυξημένες παιδιατρικές εισαγωγές.
Όσα παιδιά νοσήσουν από γρίπη αποκτούν ανοσία έναντι του συγκεκριμένου στελέχους, όμως μπορούν να μεταδώσουν τον ιό σε μεγαλύτερα και πιο ευάλωτα μέλη της οικογένειας, όπως παππούδες και γιαγιάδες.