Στρατηγική πρόληψης, έγκαιρης διάγνωσης και ολοκληρωμένης φροντίδας για τη μείωση των καρδιαγγειακών νοσημάτων στην Ευρώπη και την Ελλάδα
Η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία (ΕΚΕ) χαιρετίζει με ιδιαίτερη ικανοποίηση την υιοθέτηση του EU SafeHearts Plan, του πρώτου ολοκληρωμένου σχεδίου δράσης σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νοσημάτων (Cardiovascular Diseases – CVD), το οποίο ανακοινώθηκε επίσημα στις 16 Δεκεμβρίου. Πρόκειται για μια ιστορική πρωτοβουλία που θέτει τις βάσεις για μια συνεκτική, μακροπρόθεσμη και τεκμηριωμένη ευρωπαϊκή πολιτική καρδιαγγειακής υγείας.
Στο πλαίσιο αυτό, την Παρασκευή 19 Δεκεμβρίου, αντιπροσωπεία της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας πρόκειται να επισκεφθεί τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, κ. Κωνσταντίνο Τασούλα, προκειμένου να τον ενημερώσει αναλυτικά για το περιεχόμενο και τους στόχους του ευρωπαϊκού σχεδίου, καθώς και για τις θέσεις, τις προτεραιότητες και τις συγκεκριμένες προτάσεις της ΕΚΕ αναφορικά με την καρδιαγγειακή υγεία στη χώρα μας.
Η καρδιαγγειακή νόσος ως κορυφαία πρόκληση δημόσιας υγείας
Τα καρδιαγγειακά νοσήματα εξακολουθούν να αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου στην Ευρώπη, προκαλώντας περίπου 1,7 εκατομμύρια θανάτους ετησίως. Παράλληλα, επιβαρύνουν σημαντικά τις ευρωπαϊκές οικονομίες, με το συνολικό ετήσιο κόστος να εκτιμάται στα 282 δισεκατομμύρια ευρώ, συνυπολογίζοντας άμεσες δαπάνες υγείας, απώλεια παραγωγικότητας και κοινωνικές επιπτώσεις.
Απαντώντας σε αυτή την πραγματικότητα, το EU SafeHearts Plan θέτει σαφείς, μετρήσιμους και φιλόδοξους στόχους με χρονικό ορίζοντα το 2035, σηματοδοτώντας τη μετάβαση από αποσπασματικές παρεμβάσεις σε μια ολοκληρωμένη στρατηγική πρόληψης και φροντίδας.
Συγκεκριμένοι ποσοτικοί στόχοι έως το 2035
Το ευρωπαϊκό σχέδιο προβλέπει, μεταξύ άλλων:
- Μείωση των πρόωρων θανάτων από καρδιαγγειακά αίτια κατά 25%, με έτος αναφοράς το 2022.
- Ενίσχυση του προσυμπτωματικού ελέγχου (screening) μέσω υψηλής συμμετοχής του πληθυσμού σε ετήσιους προληπτικούς ελέγχους:
- Αρτηριακή πίεση:
- 75% συμμετοχή για άτομα ηλικίας 25–64 ετών
- 90% για άτομα άνω των 65 ετών
- Χοληστερόλη και σάκχαρο αίματος:
- 65% για ηλικίες 25–64 ετών
- 80% για άτομα άνω των 65 ετών
- Αρτηριακή πίεση:
Οι στόχοι αυτοί αποτυπώνουν τη στροφή της ευρωπαϊκής πολιτικής προς την έγκαιρη διάγνωση και τη συστηματική πρόληψη, πριν την εκδήλωση σοβαρών καρδιαγγειακών επεισοδίων.
Οι τρεις πυλώνες του EU SafeHearts Plan
Η αρχιτεκτονική του σχεδίου βασίζεται σε τρεις διακριτούς αλλά αλληλοσυμπληρούμενους πυλώνες δράσης:
1. Πρόληψη με επίκεντρο τον τρόπο ζωής
Η πρόληψη εστιάζει στη βελτίωση βασικών παραγόντων κινδύνου, όπως η διατροφή, η σωματική άσκηση και η διακοπή του καπνίσματος. Κεντρικό ρόλο διαδραματίζει η εμβληματική πρωτοβουλία «Η ΕΕ νοιάζεται για την καρδιά σας», η οποία στοχεύει στην εξατομικευμένη πρόληψη μέσω ψηφιακών εργαλείων και σύγχρονων τεχνολογιών.
2. Έγκαιρη ανίχνευση και ισότιμη πρόσβαση
Το σχέδιο προβλέπει τη θέσπιση πανευρωπαϊκού πρωτοκόλλου προληπτικών υγειονομικών ελέγχων, καθώς και την υποστήριξη κινητών μονάδων screening, με ιδιαίτερη έμφαση σε απομακρυσμένες και δυσπρόσιτες περιοχές, ώστε να περιοριστούν οι ανισότητες στην πρόσβαση.
3. Θεραπεία και μακροχρόνια φροντίδα
Στον τρίτο πυλώνα περιλαμβάνεται η δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Δικτύου Καρδιαγγειακών Κέντρων Υγείας, με στόχο την ανταλλαγή τεχνογνωσίας, τη διάχυση βέλτιστων πρακτικών και την παροχή ολοκληρωμένων υπηρεσιών αποκατάστασης και παρακολούθησης.
Κρίσιμες πρωτοβουλίες και νομοθετικές παρεμβάσεις
Το EU SafeHearts Plan συνοδεύεται από ένα ευρύ πλέγμα πρωτοβουλιών πολιτικής, μεταξύ των οποίων:
- Έλεγχος του καπνού, με εκσυγχρονισμό της νομοθεσίας ώστε να καλύπτει νέα προϊόντα, όπως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και τα σακουλάκια νικοτίνης, καθώς και εναρμόνιση της φορολογίας κατανάλωσης.
- Διατροφική ενημέρωση, μέσω της ανάπτυξης συστήματος αξιολόγησης για τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα και της παροχής ψηφιακών πληροφοριών στους καταναλωτές.
- Ψηφιακή καινοτομία, με τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού «Εκκολαπτηρίου» (Incubator) για την επιτάχυνση της αξιοποίησης της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) στη διάγνωση, την πρόγνωση και τη φροντίδα καρδιαγγειακών ασθενών.
- Εμβολιασμός, με την προώθηση εμβολίων όπως της γρίπης και της COVID-19, ως αποτελεσματικό μέτρο μείωσης των καρδιακών επεισοδίων που πυροδοτούνται από λοιμώξεις.
Χρηματοδότηση και εθνικά σχέδια δράσης
Η υλοποίηση του σχεδίου υποστηρίζεται χρηματοδοτικά από το πρόγραμμα EU4Health (2021–2027), με αρχική πρόβλεψη 20 εκατομμυρίων ευρώ για το 2026, ειδικά για ψηφιακές πρωτοβουλίες. Παράλληλα, έως το 2027, όλα τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. καλούνται να έχουν αναπτύξει ή να εφαρμόζουν εθνικά σχέδια για την καρδιαγγειακή υγεία, ευθυγραμμισμένα με τους στόχους του EU SafeHearts Plan.
Οι προτάσεις της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας για την Ελλάδα
Η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία έχει ήδη καταθέσει στην Πολιτεία και στο Υπουργείο Υγείας συγκεκριμένες, τεκμηριωμένες προτάσεις για την πρόληψη και την αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νοσημάτων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- η εφαρμογή της θρομβόλυσης σε νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές της χώρας,
- η λειτουργία Κέντρων Αποκατάστασης Καρδιαγγειακών Ασθενών,
- η στοχευμένη δράση για τη μείωση του Αιφνίδιου Καρδιακού Θανάτου,
- η αντιμετώπιση των Μυοκαρδιοπαθειών, της Καρδιακής Ανεπάρκειας και άλλων σοβαρών καρδιαγγειακών παθήσεων.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται, τέλος, στην πρόληψη από νεαρή ηλικία, με την ΕΚΕ να υποστηρίζει και να έχει προτείνει στο Υπουργείο Παιδείας την ένταξη βιβλίων και μαθημάτων για την προαγωγή της δημόσιας υγείας και την καλλιέργεια υγιεινών συνηθειών στο εκπαιδευτικό σύστημα.
Το EU SafeHearts Plan, με την ενεργή στήριξη της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας, αναδεικνύεται ως μια κρίσιμη ευκαιρία για τη χάραξη μιας σύγχρονης, αποτελεσματικής και κοινωνικά δίκαιης πολιτικής καρδιαγγειακής υγείας, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο.