Σοβαρότατες καταγγελίες για συνθήκες λειτουργικής κατάρρευσης και εφαρμογή υψηλού κινδύνου πρακτικών φέρνει στο φως της δημοσιότητας η Ένωση Νοσοκομειακών Ιατρών Θεσσαλονίκης.
Η ψυχική υγεία αποτελεί έναν από τους πλέον ευαίσθητους δείκτες του πολιτισμού και της ποιότητας ενός συστήματος υγειονομικής φροντίδας. Όταν όμως οι δομές που καλούνται να προσφέρουν ανακούφιση και θεραπεία στους πιο ευάλωτους συμπολίτες μας περιέρχονται σε κατάσταση λειτουργικού αδιεξόδου, το πρόβλημα μετατρέπεται σε βαθιά κοινωνική κρίση.
Η δραματική εικόνα που αποτυπώνεται από την ΕΝΙΘ στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης (ΨΝΘ) δεν αποτελεί απλώς ένα μεμονωμένο περιστατικό διοικητικής δυσλειτουργίας, αλλά το σύμπτωμα μιας συστημικής υποστελέχωσης και έλλειψης υποδομών που δοκιμάζει τα όρια της ανθρώπινης αντοχής και της ιατρικής ηθικής.
Εικόνες ασφυξίας και επικίνδυνες πρακτικές στη διαχείριση οξέων περιστατικών
Σοβαρότατες καταγγελίες για συνθήκες λειτουργικής κατάρρευσης και εφαρμογή υψηλού κινδύνου πρακτικών φέρνει στο φως της δημοσιότητας η Ένωση Νοσοκομειακών Ιατρών Θεσσαλονίκης (ΕΝΙΘ).
Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση του συνδικαλιστικού οργάνου, το Ψυχιατρικό Νοσοκομείο της πόλης λειτουργεί πλέον πέρα από τα όρια της ασφαλούς εφημέρευσης. Η οριακή αυτή κατάσταση αντικατοπτρίζει τη συνολική ένδεια κάλυψης στη Βόρεια Ελλάδα, όπου σε μια τεράστια γεωγραφική περιφέρεια καταγράφηκαν διαθέσιμες μόλις πέντε ψυχιατρικές κλίνες, γεγονός που προκαλεί επικίνδυνες καθυστερήσεις και αναγκάζει τους θεράποντες ιατρούς σε λύσεις ανάγκης.
Η κατάσταση έφτασε στο απροχώρητο όταν οι εφημερεύοντες ιατροί του πρώην ΨΝΘ αναγκάστηκαν να δηλώσουν επίσημα πληρότητα στο Εθνικό Κέντρο Επιχειρήσεων Υγείας (ΕΚΕΠΥ). Όλα τα τμήματα του νοσοκομείου βρίσκονταν σε κατάσταση κορεσμού, με το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό να τελεί υπό καθεστώς απόλυτης σωματικής και ψυχικής εξάντλησης. Ενδεικτικό της γραφειοκρατικής αγκύλωσης και της έλλειψης συντονισμού είναι το περιστατικό ασθενούς που έχριζε άμεσης ακούσιας νοσηλείας και υποχρεώθηκε σε πεντάωρη αναμονή στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών. Η καθυστέρηση αυτή προκλήθηκε από μια διαρκή μετακύλιση ευθυνών μεταξύ του ΕΚΕΠΥ, του ΕΚΑΒ και των αστυνομικών αρχών.
Οδηγίες υψηλού ρίσκου και η πρόταση για το 424 Στρατιωτικό Νοσοκομείο
Η επιχειρησιακή πίεση κορυφώθηκε όταν, λόγω της μηδενικής διαθεσιμότητας κλινών στην 3η, 4η και 5η Υγειονομική Περιφέρεια, δόθηκε κατευθυντήρια οδηγία από το ΕΚΕΠΥ και τη διοίκηση για τη φιλοξενία οξέων ψυχιατρικών περιστατικών σε τμήματα χρονίως πασχόντων. Η πρακτική αυτή, που περιλαμβάνει τη δημιουργία πρόχειρων κλινών σε ακατάλληλους χώρους, εγκυμονεί σοβαρότατους κινδύνους για την ασφάλεια τόσο των νοσηλευομένων όσο και του προσωπικού.
Ακόμη πιο αποκαλυπτική της απόγνωσης που επικρατεί στο σύστημα είναι η καταγγελία της ΕΝΙΘ ότι εξετάστηκε σοβαρά το ενδεχόμενο μεταφοράς ασθενών στο 424 Γενικό Στρατιωτικό Νοσοκομείο Εκπαιδεύσεως. Στόχος της πρότασης αυτής ήταν η πρόσκαιρη αποσυμφόρηση και η αποδέσμευση κλινών, μια λύση που τελικά αποφεύχθηκε την τελευταία στιγμή, αποκαλύπτοντας όμως την απουσία ενός συγκροτημένου σχεδιασμού εκτάκτου ανάγκης.
Ασθενείς σε ομηρία, έξαρση της βίας και το φάσμα της Λέρου
Η Ένωση Ιατρών στηλιτεύει το γεγονός ότι οι ψυχικά ασθενείς μετατρέπονται σε «μπαλάκια» μέσα στο σύστημα υγείας στην εναγωνία αναζήτησης μιας ελεύθερης κλίνης. Η νοσηλεία τους σε μη ενδεδειγμένες μονάδες δημιουργεί περιβάλλον υψηλής έντασης, το οποίο μοιραία τροφοδοτεί επεισόδια βίας. Η εξέλιξη αυτή εκθέτει σε αντικειμενικό κίνδυνο την ακεραιότητα των ιδίων των πασχόντων αλλά και των εξαντλημένων εργαζομένων.
Στην ανακοίνωσή της, η ΕΝΙΘ κάνει λόγο για μελανές σελίδες στην ιστορία της λεγόμενης Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης. Τονίζει μάλιστα ότι τέτοιες συνθήκες υποβαθμισμένης φροντίδας ξυπνούν ιστορικές μνήμες από τις σκοτεινές περιόδους του Ασύλου της Λέρου, ακυρώνοντας στην πράξη τις διακηρυγμένες αρχές της ανθρωποκεντρικής ψυχιατρικής φροντίδας.
Δομικές ελλείψεις και το αδιέξοδο των ακούσιων νοσηλειών
Η κρίση στο ΨΝΘ αποτυπώνει την ευρύτερη αποδιοργάνωση των δομών ψυχικής υγείας στη χώρα, η οποία χαρακτηρίζεται από:
- Απουσία πρωτοβάθμιας φροντίδας: Σχεδόν ανύπαρκτη πρόληψη και σημαντική υποστελέχωση των κοινωνικών υπηρεσιών.
- Μακρές αναμονές: Καθυστερήσεις που αγγίζουν ακόμη και τους έξι μήνες για ένα ραντεβού στα Κέντρα Ψυχικής Υγείας.
- Έλλειψη δομών επανένταξης: Ανεπάρκεια δημόσιων υποδομών ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης, με μεγάλο μέρος αυτών να παραδίδεται σε ιδιωτικούς φορείς.
- Υψηλό ποσοστό αναγκαστικών νοσηλειών: Το 70% των εισαγωγών αφορά ακούσιες νοσηλείες κατόπιν εισαγγελικής παραγγελίας, ποσοστό δραματικά υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
- Μετακινήσεις προσωπικού: Συνεχής ανακύκλωση και μετακίνηση του ιατρονοσηλευτικού δυναμικού μεταξύ διαφορετικών τμημάτων για την κάλυψη παγίων αναγκών.
- Γεωγραφική επιβάρυνση: Υποδοχή εκτάκτων περιστατικών από ολόκληρη τη Βόρεια και Κεντρική Ελλάδα λόγω της απουσίας αυτόνομων ψυχιατρικών δομών στην περιφέρεια.
Η κριτική στην εμπορευματοποίηση και το αίτημα για δημόσια φροντίδα
Η διοίκηση της ΕΝΙΘ καταγγέλλει ότι η πορεία της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης έχει εκτραπεί από τους αρχικούς της στόχους, μετατρεπόμενη σε πεδίο οικονομικής δραστηριότητας για Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις (ΜΚΟ) και Αστικές Μη Κερδοσκοπικές Εταιρείες (ΑΜΚΕ). Την ίδια ώρα που οι δημόσιες δομές αποψιλώνονται από πόρους και προσωπικό, οι ιδιωτικοί και ημι-ιδιωτικοί φορείς αναλαμβάνουν κομβικό ρόλο. Οι νοσοκομειακοί ιατροί υπογραμμίζουν ότι δεν πρόκειται να αποδεχθούν τη συμπίεση των αναγκών των ασθενών στο όνομα των δημοσιονομικών περιορισμών.
Στο πλαίσιο αυτό, η Ένωση απευθύνει κάλεσμα για μαζική συμμετοχή στο προγραμματισμένο πανεργατικό συλλαλητήριο της Θεσσαλονίκης στη Διεθνή Έκθεση, διεκδικώντας την ενίσχυση του δημόσιου συστήματος υγείας, την αύξηση των κονδυλίων και τη στελέχωση των νοσοκομείων με μόνιμο προσωπικό. Παράλληλα, προαναγγέλλει την κλιμάκωση των κινητοποιήσεων, με κεντρικό αίτημα την κατοχύρωση της υγείας ως θεμελιώδους κοινωνικού αγαθού.