Σε μια περίοδο όπου τα συστήματα υγείας βιώνουν σημαντικές προκλήσεις διεθνώς και οι πολίτες συχνά δεν έχουν πρόσβαση σε υγειονομική φροντίδα, ο ρόλος των νοσηλευτών είναι καίριος, καθώς αποτελούν τη «ραχοκοκαλιά» των συστημάτων αυτών. Αυτό επισημαίνει η καθηγήτρια Νοσηλευτικής και Πολιτικών Υγείας στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, Λουσίν Πογκόσιαν (Lusine Poghosyan) σε συνέντευξή της στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Στην ερευνητική της πορεία, η διακεκριμένη επιστήμονας Λουσίν Πογκόσιαν, εκτελεστική διευθύντρια του Κέντρου Έρευνας και Καινοτομίας για την Παροχή Υγειονομικής Περίθαλψης (Center for Healthcare Delivery Research and Innovation) του Κολούμπια, μελετά την πρωτοβάθμια φροντίδα και τον ρόλο των νοσηλευτών και νοσηλευτριών σε αυτήν, προκειμένου να διασφαλιστεί η δίκαιη πρόσβαση σε υψηλής ποιότητας υγειονομική περίθαλψη, ειδικά σε ευάλωτους πληθυσμούς. Για την έρευνά της θα μιλήσει και στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, το οποίο θα διεξαχθεί από τις 22 έως τις 25 Απριλίου 2026.
Η Λουσίν Πογκόσιαν σπούδασε Νοσηλευτική και Δημόσια Υγεία στην πατρίδα της, την Αρμενία, και στη συνέχεια στις ΗΠΑ. «Ήθελα να ασχοληθώ με την υγειονομική φροντίδα, γιατί δεν ήθελα να βλέπω ανθρώπους να αρρωσταίνουν, για να τους βοηθήσω να νιώσουν καλύτερα», περιγράφει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.
«Μεγάλη επιρροή» στη ζωή της, όπως λέει, υπήρξε η μητέρα της, νοσηλεύτρια σε χωριό της Αρμενίας, η οποία αποτελούσε το βασικό σημείο αναφοράς για την υγεία ολόκληρου του χωριού. Η επαγγελματική δραστηριότητα της μητέρας της και τα βιώματά της στην πατρίδα της διαμόρφωσαν την αντίληψή της για τον κρίσιμο ρόλο των νοσηλευτών στις κοινότητες.
«Αυτό που βλέπουμε σήμερα είναι ότι οι άνθρωποι δεν έχουν πρόσβαση στην υγειονομική φροντίδα: δεν υπάρχουν αρκετοί γιατροί, είναι πολύ ακριβοί και δεν πηγαίνουν σε απομακρυσμένες περιοχές», παρατηρεί η κ. Πογκόσιαν και προσθέτει: «Όμως, είναι κρίσιμο οι άνθρωποι να έχουν πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες υγειονομικής φροντίδας. Τα αποτελέσματα είναι καλύτερα όταν υπάρχουν νοσηλευτές στην κοινότητα. Αυτός είναι ο τρόπος να γίνουν οι κοινότητες πιο υγιείς».
Ιδιαίτερη αξία έχει ο ρόλος των νοσηλευτών και νοσηλευτριών και στους εκτοπισμένους πληθυσμούς. Πριν από έναν χρόνο, η ίδια ανέλαβε επικεφαλής μιας σημαντικής πρωτοβουλίας για τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι νοσηλευτές στην Ελλάδα και την Αρμενία – δύο χώρες που δέχονται πλήθος προσφυγικών ροών – στην υγειονομική φροντίδα των προσφύγων. Στο πρόγραμμα συνεργάζονται το Center for Healthcare Delivery Research and Innovations του Πανεπιστημίου Κολούμπια, το Αμερικανικό Πανεπιστήμιο της Αρμενίας και το Columbia Global Center της Αθήνας, με στόχο τη δημιουργία ενός παγκόσμιου δικτύου ειδικών που θα επικεντρώνονται στην ενίσχυση της νοσηλευτικής φροντίδας για πρόσφυγες. Παρά τον σπουδαίο ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι νοσηλευτές, η Λουσίν Πογκόσιαν έχει διαπιστώσει πλήθος προβλημάτων που αντιμετωπίζουν διεθνώς κατά την άσκηση του επαγγέλματός τους: κακές συνθήκες εργασίας με μεγάλο φόρτο δουλειάς, ελλείψεις υποστηρικτικού προσωπικού, συχνά κακές σχέσεις με τους γιατρούς, αλλά και επαγγελματική εξουθένωση (burnout). Όλα τα παραπάνω προκαλούν υψηλά ποσοστά εργασιακής δυσαρέσκειας.
Παρόμοιες είναι οι προκλήσεις που υπάρχουν και στην Ελλάδα, όπου, όπως λέει η κ. Πογκόσιαν, η μεγάλη έλλειψη νοσηλευτικού προσωπικού έχει ως αποτέλεσμα να μην μπορούν να λειτουργήσουν σωστά πολλά νοσοκομεία. Πολλοί νοσηλευτές μεταναστεύουν στη βόρεια Ευρώπη για να εργαστούν και την ίδια στιγμή, το επάγγελμα δεν θεωρείται επαρκώς ελκυστικό για τους νέους.
Στόχος της Λουσίν Πογκόσιαν, όπως τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, είναι μέσα από μια σειρά πρωτοβουλιών στην Ελλάδα αλλά και στην Αρμενία να αυξηθεί η ορατότητα και η αξία του νοσηλευτικού επαγγέλματος, μέσω παρεμβάσεων στους νέους για να συνειδητοποιήσουν την αξία του επαγγέλματος και να επιλέξουν να το ακολουθήσουν.
«Είναι σημαντικό να εστιάσουμε στην επόμενη γενιά και να εκπαιδεύσουμε τους επόμενους νοσηλευτές, ερευνητές και ηγέτες Νοσηλευτικής», αναφέρει.
Ωστόσο, διευκρινίζει ότι δεν μπορούν να γίνουν πολλές αλλαγές αν δεν υπάρχει η υποστήριξη των ηγετών του τομέα της Υγείας: «Δεν μπορείς να κάνεις την αλλαγή μόνο με το να εκπαιδεύσεις περισσότερους νοσηλευτές. Πρέπει να δημιουργηθεί ένα σύστημα που αναγνωρίζει τη σημασία των νοσηλευτών, δημιουργεί ένα ασφαλές περιβάλλον για να εργαστούν και τους παρέχει βιώσιμους μισθούς για να μπορούν και οι ίδιοι να υποστηρίξουν τους εαυτούς τους και τις οικογένειές τους».
Αναφέρει ως παράδειγμα τις ΗΠΑ, όπου μέσα από στοχευμένες παρεμβάσεις το επάγγελμα έχει αναδειχθεί ως ένα από τα πιο αξιόπιστα στη χώρα. «Επίσης, σε πολλές άλλες χώρες οι ηγέτες του τομέα της Υγείας έχουν συνειδητοποιήσει ότι οι νοσηλευτές είναι η ραχοκοκαλιά του υγειονομικού συστήματος. Δεν μπορείς να έχεις ένα καλό υγειονομικό σύστημα αν δεν έχεις νοσηλευτές. Υπάρχει ένα ευρύ φάσμα ερευνών που λένε ότι στα νοσοκομεία που δεν υπάρχουν αρκετοί νοσηλευτές, πεθαίνουν περισσότεροι ασθενείς. Σιγά σιγά οι χώρες το συνειδητοποιούν», επισημαίνει η καθηγήτρια του Κολούμπια.
Κλείνοντας τη συνομιλία μας, τη ρωτάμε γιατί έχει επιλέξει να διευρύνει την έρευνά της σε πολλές χώρες διεθνώς, από την Ελλάδα και την Αρμενία μέχρι την Ταϊλάνδη και τη Νέα Ζηλανδία. Η Λουσίν Πογκόσιαν απαντά πως «ο κόσμος είναι μικρός» και ότι «οι ανθρώπινες αξίες, όπως η ευγένεια και η γενναιοδωρία, είναι παγκόσμιες». «Έχουμε περισσότερες ομοιότητες, παρά διαφορές και αυτό με ενθουσιάζει. Αν υπάρχει κάτι μικρό που μπορώ να κάνω για να βοηθήσω τον τομέα της Υγείας σε άλλες χώρες, τότε είναι τιμή μου να συνεργαστώ», καταλήγει.
ΑΠΕ-ΜΠΕ