Η Εταιρεία Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας (ΕΟΠΕ), παρακολουθώντας στενά τις εξελίξεις σχετικά με την πανδημία του κορωνοϊού Covid-19 και αναγνωρίζοντας ότι οι ασθενείς με ιστορικό καρκίνου βρίσκονται ιδιαίτερα ανήσυχοι υπό το πρίσμα των καθημερινών εξελίξεων, προτείνει τις ακόλουθες συστάσεις για τη διαχείριση των ασθενών με συμπαγείς όγκους.
Oι ασθενείς με καρκίνο είναι ανοσοκατεσταλμένοι, είτε εξαιτίας του καρκίνου είτε λόγω της θεραπείας. Έτσι, είναι περισσότερο επιρρεπείς σε λοιμώξεις σε σχέση με αυτούς που δεν έχουν καρκίνο. Διαχωρίζει αυτούς που έχουν ολοκληρώσει από καιρό τη θεραπεία τους (χημειοθεραπεία, ακτινοθεραπεία, άλλες στοχευμένες θεραπείες που προκαλούν ανοσοκαταστολή), πέραν των 6 μηνών και είναι σε παρακολούθηση. Αυτοί έχουν παρόμοιο κίνδυνο όπως και ο υπόλοιπος πληθυσμός και θα πρέπει να αποφεύγουν τις άσκοπες μετακινήσεις σε υγειονομικούς χώρους και να μεταθέσουν το τακτικό ραντεβού τους σε χρόνο που θα καθοριστεί από τον θεράποντα ιατρό ή να γίνεται η συμβουλευτική μέσω τηλεϊατρικής όπου είναι εφικτό και να συμβουλεύονται τις επικαιροποιημένες οδηγίες του ΕΟΔΥ (https://eody.gov.gr/neos–koronaios–covid-19/). Ακόμη, θα πρέπει να λαμβάνεται ιδιαίτερη μέριμνα στην εργασία τους για την αποφυγή συγχρωτισμού με πλήθος.
Η συνέχιση της ενεργού αντικαρκινικής θεραπείας θα πρέπει να εξατομικεύεται ανάλογα με την κατάσταση του ασθενούς, τον σκοπό της θεραπείας, την ανοχή και την ανταπόκριση στη θεραπεία και συγκεκριμένα:
- Ασθενείς που χρήζουν επικουρικής/νεοεπικουρικής χημειοθεραπείας. Εφόσον ο στόχος είναι η ίαση, θα πρέπει να καταβάλλεται προσπάθεια η θεραπεία να μην αναβάλλεται ή παραλείπεται λόγω του ενδεχόμενου λοίμωξης από τον κορωνοϊό. Αν το όφελος θεωρείται οριακό (πχ ορμονοεξαρτώμενος καρκίνος μαστού), η ενδεχόμενη λοίμωξη από τον κορωνοϊό θα πρέπει να προσμετράται στο ζύγισμα του οφέλους.
- Ασθενείς που χρήζουν επικουρικής ακτινοθεραπείας. Εφόσον ο στόχος είναι η ίαση, δεν θα πρέπει να αναβάλλεται ή να παραλείπεται ενόψει του ενδεχόμενου λοίμωξης από τον κορωνοϊό.
- Ασθενείς που χρήζουν επικουρικής/νεοεπικουρικής ανοσοθεραπείας. Εφόσον ο στόχος είναι η ίαση, δεν θα πρέπει να αναβάλλεται ή να παραλείπεται ενόψει του ενδεχόμενου λοίμωξης από τον κορωνοϊό. Θα μπορούσε να χορηγείται ανά 4-6 εβδομάδες ανάλογα με τον παράγοντα και με επιταχυμένη διαδικασία ΣΗΠ για την τροποποίηση του χρόνου χορήγησής τους (πχ εάν είχε έγκριση ανά 2 εβδομάδες να μη χρειάζεται επανέγκριση αν πρόκειται να χορηγηθεί σε 4 εβδομάδες).
- Ασθενείς που χρήζουν επικουρικής/νεοεπικουρικής ορμονοθεραπείας. Δεν υπάρχει πρόβλημα χορήγησης αυτών των φαρμάκων γιατί κατά πάσα πιθανότητα δεν αυξάνουν τον κίνδυνο λοίμωξης από κορωνοϊό.
- Ασθενείς που χρήζουν διαγνωστικής επεμβατικής βιοψίας. Θα πρέπει να εξατομικεύεται ανάλογα με την πιθανή διάγνωση, τα οφέλη από ενδεχόμενη θεραπεία και τη συννοσηρότητα του ασθενούς.
- Ασθενείς που χρήζουν χειρουργικής επέμβασης για αφαίρεση πρωτοπαθούς όγκου. Εφόσον ο στόχος είναι η ίαση, δεν θα πρέπει να αναβάλλεται ή να παραλείπεται ενόψει του ενδεχόμενου λοίμωξης από τον κορονοϊό. Εφόσον αφορά σε μεταστασεκτομές ή ογκομειωτικές επεμβάσεις, θα πρέπει να γίνεται μία ενδελεχής εκτίμηση της συνολικής κατάστασης του ασθενούς και του στόχου της θεραπείας και να αξιολογούνται πιθανά οφέλη.
- Ασθενείς που έχουν μεταστατικό καρκίνο και χρήζουν ενδοφλέβιας χημειοθεραπείας με ή χωρίς ανοσοθεραπεία. Δεν τροποποιείται η θεραπεία, πάντα ανάλογα με τη συνολική κατάσταση του ασθενούς. Η θεραπεία συντήρησης δυνητικά θα μπορούσε να διακόπτεται. Τυχόν μετατροπή της ενδοφλέβιας σε από του στόματος θεραπεία θα πρέπει να εξετάζεται κατά περίπτωση.
- Ασθενείς που έχουν μεταστατικό καρκίνο και χρήζουν από του στόματος χημειοθεραπεία. Χορηγείται και ταυτόχρονα λαμβάνονται όλα τα υπόλοιπα μέτρα ατομικής προστασίας.
- Ασθενείς που έχουν μεταστατικό καρκίνο και χρήζουν μονοθεραπείας με ανοσοθεραπεία. Συνεχίζεται η χορήγησή της. Θα μπορούσε να χορηγείται ανά 4-6 εβδομάδες ανάλογα με το φάρμακο και με επιταχυμένη διαδικασία ΣΗΠ για την τροποποίηση του χρόνου χορήγησής τους.
- Ασθενείς που έχουν μεταστατικό καρκίνο και χρήζουν ορμονοθεραπείας. Δεν υπάρχει πρόβλημα χορήγησης αυτών των φαρμάκων.
- Ασθενείς που έχουν μεταστατικό καρκίνο και χρήζουν ορμονοθεραπείας και ταυτόχρονης στοχεύουσας θεραπείας. Δεν τροποποιείται η θεραπεία, υπάρχει όμως αυξημένη επαγρύπνηση για τυχόν συμπτώματα ενδεικτικά λοίμωξης αναπνευστικού.
- Ασθενείς που έχουν μεταστατικό καρκίνο και χρήζουν στοχεύουσας θεραπείας. Δεν τροποποιείται η θεραπεία, υπάρχει όμως αυξημένη επαγρύπνηση για τυχόν συμπτώματα ενδεικτικά λοίμωξης αναπνευστικού.
- Ασθενείς που έχουν μεταστατικό καρκίνο, λαμβάνουν κάποια αγωγή και χρήζουν επιπλέον ακτινοθεραπείας. Να σταθμίζεται το όφελος από την προσθήκη ακτινοθεραπείας.
- Ασθενείς τελικού σταδίου που δεν λαμβάνουν ειδική αντικαρκινική αγωγή. Θα πρέπει να λαμβάνονται όλα τα προληπτικά μέτρα που ισχύουν για τον υπόλοιπο πληθυσμό και επιπλέον να αποφεύγονται οι άσκοπες εξετάσεις που δεν προσδίδουν περαιτέρω στην ανακουφιστική φροντίδα τους.
Γενικά μέτρα
Οι ασθενείς θα πρέπει να ενημερώνονται για τα συμπτώματα της λοίμωξης από κορωνοϊό και να ακολουθούν πιστά τις οδηγίες που δίνονται από τον ΕΟΔΥ και τις άλλες Αρχές. Ιδιαίτερη σημασία θα πρέπει να δίνεται στην εκπαίδευση σχετικά με τις συνθήκες υγιεινής, πλύσιμο χεριών, αποφυγή παρουσίας σε χώρους συνωστισμού, αποφυγή συγχρωτισμού με ασθενείς με λοίμωξη. Θα πρέπει να προσέρχονται στα νοσοκομεία λαμβάνοντας όλα τα μέτρα προφύλαξης, πχ μάσκα (κοινή ή χειρουργική), αντισηπτικά.
Θα πρέπει να καταβάλλεται κάθε προσπάθεια περιορισμού άσκοπων προσελεύσεων ασθενών στις ογκολογικές μονάδες. Οι μη επείγουσες προσελεύσεις καλό είναι να προγραμματίζονται αργότερα, ανάλογα με την περίπτωση. Ενθαρρύνεται η τηλεφωνική επικοινωνία με τους ασθενείς ώστε να περιορίζεται η πρόσωπο με πρόσωπο επικοινωνία.
Οι ασθενείς θα πρέπει να ενθαρρύνονται ώστε να επικοινωνούν τηλεφωνικά για να λάβουν οδηγίες σε περίπτωση που αναπτύξουν συμπτώματα λοίμωξης αναπνευστικού. Οι ασθενείς με ήπια συμπτώματα θα πρέπει να αντιμετωπίζονται στο σπίτι και να εξασφαλίζεται τηλεφωνική επικοινωνία σε καθημερινή βάση για την παρακολούθησή τους. Απαιτείται σχετική εκπαίδευση του προσωπικού για την αναγνώριση συμπτωμάτων λοίμωξης από κορωνοϊό.
Θα ήταν φρόνιμο να γίνεται επικοινωνία την προηγούμενη ημέρα με τους ασθενείς που πρόκειται να κάνουν χημειοθεραπεία ώστε να ελέγχονται για συμπτώματα λοίμωξης αναπνευστικού.
Όλοι οι ασθενείς (και οι συνοδοί) που προσέρχονται σε ογκολογικές μονάδες θα πρέπει να ερωτώνται για την ύπαρξη συμπτωμάτων λοίμωξης αναπνευστικού και να παρακολουθούνται για την ανάπτυξη νέων συμπτωμάτων. Οι χώροι αναμονής θα πρέπει να αερίζονται και να επιτρέπουν τουλάχιστον 1,5 μέτρο απόσταση μεταξύ των ασθενών.
Η προφυλακτική χρήση αυξητικών παραγόντων σε μέσης και υψηλής επικινδυνότητας χημειοθεραπευτικά σχήματα μαζί με τη χρήση αντιβιοτικών μπορεί να διατηρήσει τη συνολική κατάσταση υγείας του ασθενούς και ενδεχομένως να αποφύγουν τυχόν επιπλοκές από τη λοίμωξη με κορωνοϊό.
Απαιτείται εκπαίδευση του προσωπικού των ογκολογικών μονάδων σχετικά με τη λήψη προσωπικών μέτρων υγιεινής και χρήσης προστατευτικών μέσων (πχ μάσκες, γάντια, κ.λπ.).
Απαιτείται εκπαίδευση του προσωπικού των ογκολογικών μονάδων σχετικά με τη λήψη μέτρων για την απομόνωση τυχόν υπόπτων περιπτώσεων αλλά και για τη φροντίδα των ασθενών με λοίμωξη από κορονοϊό.
Στην περίπτωση που σε μία ογκολογική μονάδα διαπιστωθεί ασθενής θετικός σε κορωνοϊό, θα πρέπει άμεσα να γίνεται επικοινωνία με τον ΕΟΔΥ και να λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα μέτρα για τους ασθενείς και το προσωπικό που ενδεχομένως έχουν εκτεθεί στον ιό.