Η ψηφιοποίηση της υγείας στην Ελλάδα ήρθε για να βάλει οριστικό τέλος στην άναρχη δαπάνη και να επιβάλλει αυστηρά φίλτρα ελέγχου. Ωστόσο, η πραγματικότητα που φέρνει στο φως η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργαστηριακών Ιατρών (Π.Ο.ΕΡΓ.Ι.) αποδεικνύει το αντίθετο: το σύστημα παραμένει ουσιαστικά απροστάτευτο, επιτρέποντας την έκδοση παραπεμπτικών που αγγίζουν τα όρια του παραλόγου.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Μια δοκιμαστική έκδοση με… σκόπιμα παράλογα στοιχεία
Για να αποδείξει το μέγεθος του προβλήματος, γιατρός-μέλος της Ομοσπονδίας πραγματοποίησε ένα ελεγχόμενο stress test στο σύστημα της ΗΔΙΚΑ, εκδίδοντας ένα δοκιμαστικό παραπεμπτικό το οποίο στη συνέχεια ακυρώθηκε. Τα ευρήματα είναι αποκαλυπτικά για την παντελή έλλειψη βασικών ψηφιακών «κοφτών»:
· Ασυμβατότητα Ειδικότητας & Ηλικίας: Ένας παιδίατρος μπόρεσε να συνταγογραφήσει κανονικά εξετάσεις για μια υπερήλικη ασθενή.
· Ασυμβατότητα Φύλου: Το σύστημα επέτρεψε τη συνταγογράφηση μικροσκοπικής εξέτασης σπέρματος σε γυναίκα.
· Απουσία Κλινικής Συνάφειας: Ενώ η αναγραφόμενη διάγνωση αφορούσε αποκλειστικά διαταραχές της καρδιακής συχνότητας, οι εξετάσεις που εγκρίθηκαν δεν είχαν καμία απολύτως σχέση με αυτή.
· Τεχνητό «Φούσκωμα» Δαπάνης: Η ίδια ακριβώς εξέταση (Ανοσοκαθήλωση Ορού, με κόστος 36,40€ ανά καταχώρηση) επαναλήφθηκε πέντε φορές στο ίδιο παραπεμπτικό χωρίς να μπλοκαριστεί.
Το τυφλό σημείο του λογισμικού: Κατά τη διαδικασία εμφανίζονται απλώς προειδοποιητικά μηνύματα (pop-ups). Αν ο γιατρός επιλέξει να τα αγνοήσει, το σύστημα τον αφήνει να ολοκληρώσει την έκδοση. Ο έλεγχος, επομένως, είναι διακοσμητικός και όχι αποτρεπτικός.
Ο μύθος των ελέγχων και η πραγματική αποζημίωση
Το επιχείρημα του Υπουργείου Υγείας και του ΕΟΠΥΥ ότι αυτού του είδους τα λάθη εντοπίζονται και απορρίπτονται εκ των υστέρων, δεν αντέχει στην κριτική της καθημερινής πρακτικής.
Η Π.Ο.ΕΡΓ.Ι. ξεκαθαρίζει ότι έχει στη διάθεσή της πληθώρα πραγματικών παραπεμπτικών με διπλογραφές και χτυπητές ασυνέπειες, τα οποία προσκομίζονται καθημερινά από ασθενείς, εκτελούνται από τα εργαστήρια και αποζημιώνονται κανονικά. Ο εκ των υστέρων έλεγχος αποδεικνύεται στην πράξη υποτυπώδης, επιτρέποντας τη δημιουργία μιας τεχνητής ζήτησης που επιβαρύνει το δημόσιο σύστημα.
Η στρέβλωση του clawback: Πληρώνοντας το κόστος ξένης διαχείρισης
Η ανεξέλεγκτη παραγωγή δαπάνης στην πηγή της κρύβει μια βαθιά θεσμική αδικία. Όταν ο προϋπολογισμός του ΕΟΠΥΥ ξεπερνά τα όριά του εξαιτίας της απουσίας φίλτρων, το κράτος ενεργοποιεί το clawback (την υποχρεωτική επιστροφή χρημάτων από τους παρόχους).
Σε αυτό το περιβάλλον, ο ρόλος του εργαστηριακού ιατρού είναι εντελώς εγκλωβισμένος, καθώς δεν δημιουργεί ο ίδιος τη ζήτηση, δεν συνταγογραφεί και απαγορεύεται εκ του νόμου να τροποποιήσει ή να αφαιρέσει εξετάσεις από το παραπεμπτικό. Την ίδια στιγμή, ο εργαστήριούχος υφίσταται πραγματικό κόστος λειτουργίας, αφού ξοδεύει αντιδραστήρια, απασχολεί προσωπικό και συντηρεί εξειδικευμένο εξοπλισμό για κάθε εξέταση.
Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, η στάση της Πολιτείας είναι να μετακυλίει το κόστος. Αντί να ελέγξει την άναρχη συνταγογράφηση στην πηγή της, περικόπτει οριζόντια τις αμοιβές των εργαστηρίων και αρνείται την πλήρη εξόφλησή τους, αφήνοντας ένα μεγάλο μέρος της νόμιμης και ολοκληρωμένης ιατρικής εργασίας ουσιαστικά απλήρωτο.
Λογιστική «μείωση» με μειωμένες τιμές
Η Ομοσπονδία καταγγέλλει ως επικοινωνιακό τέχνασμα τις αναφορές περί μείωσης του clawback. Η αλήθεια είναι ότι η πίεση παραμένει δυσβάστακτη, καθώς η όποια φαινομενική μείωση επιτυγχάνεται μέσω του Μεσοσταθμικού Δείκτη Εξομάλυνσης (ατομικό clawback) και της συνεχούς υποτίμησης των ασφαλιστικών τιμών. Σήμερα, πολλές εξετάσεις αποζημιώνονται από τον ΕΟΠΥΥ σε τιμές που βρίσκονται ακόμη και κάτω από το πραγματικό κόστος λειτουργίας των αναλυτών.
Τα θεσμικά αιτήματα για την επόμενη μέρα
Η Π.Ο.ΕΡΓ.Ι. θέτει το Υπουργείο Υγείας, τον ΕΟΠΥΥ και την ΗΔΙΚΑ προ των ευθυνών τους, ζητώντας άμεσες και ριζικές λύσεις:
1. Ψηφιακοί «Κόφτες» στην Πηγή: Πλήρης παραμετροποίηση του συστήματος ώστε να μην επιτρέπεται η έκδοση παραπεμπτικών με κραυγαλέες ασυμβατότητες φύλου, ηλικίας ή ειδικότητας.
2. Κατάργηση του Clawback: Κάθε ιατρική πράξη που εκτελείται νόμιμα πρέπει να αμείβεται στο 100%. Αν το κράτος επιθυμεί δημοσιονομικό περιορισμό, οφείλει να εφαρμόσει τους κανόνες εκεί όπου γεννάται η δαπάνη και όχι εκεί όπου εκτελείται.
Η ηγεσία της Ομοσπονδίας δηλώνει έτοιμη να τοποθετηθεί δημόσια σε μια ανοιχτή συζήτηση με τους αρμόδιους φορείς ή τον ίδιο τον Υπουργό Υγείας. Το βασικό τους ερώτημα παραμένει: Θα αποκτήσει επιτέλους η χώρα έναν ουσιαστικό μηχανισμό ελέγχου της συνταγογράφησης ή το clawback θα συνεχίσει να λειτουργεί ως μια βολική κουρτίνα που κρύβει τις χρόνιες παθογένειες του συστήματος;