Η πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ στη διοίκηση των ΗΠΑ, ιδιαίτερα μετά την επανεκλογή του, έχει σημαντικές επιπτώσεις, όχι μόνο για την αμερικανική κοινωνία αλλά και για την παγκόσμια δημόσια υγεία.
Από τις περικοπές στην έρευνα και τη χρηματοδότηση διεθνών προγραμμάτων υγείας, μέχρι δομικές αλλαγές στη συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς, η νέα στρατηγική «America First» αναδιαμορφώνει το τοπίο της υγείας σε διεθνές επίπεδο. Παρακάτω, αναφέρονται οι σημαντικότεροι κίνδυνοι και προκλήσεις που εγείρονται για την παγκόσμια υγεία το 2026 και μετά.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Η μείωση χρηματοδότησης και η απειλή στην ιατρική έρευνα
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει εισαγάγει δραστικές περικοπές στον χώρο της ιατρικής έρευνας, επηρεάζοντας τόσο τις ΗΠΑ όσο και διεθνείς συνεργασίες. Τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας (NIH), ο κορυφαίος χρηματοδότης βιοϊατρικής έρευνας στον κόσμο, έβαλαν πλαφόν στο «έμμεσο κόστος» που μπορεί να καλυφθεί από επιχορηγήσεις, οδηγώντας σε εξοικονόμηση δισεκατομμυρίων δολαρίων, αλλά συρρίκνωση κρίσιμων πόρων για εργαλεία, υποδομές και προσωπικό που υποστηρίζουν την επιστημονική πρόοδο. Η επιστημονική κοινότητα έχει εκφράσει έντονη ανησυχία για τον αντίκτυπο αυτών των μέτρων στην πρόοδο για τον καρκίνο, τις νευροεκφυλιστικές παθήσεις και άλλες ασθένειες.
Επιπλέον, η απόφαση να παγώσει η χρηματοδότηση συνεργασιών του NIH με ερευνητές εκτός των ΗΠΑ δημιουργεί μεγάλη αβεβαιότητα για διεθνή προγράμματα, συμπεριλαμβανομένων πρωτοβουλιών για εμβόλια και λοιμώδη νοσήματα. Η κατάργηση αυτών των συνεργασιών αναμένεται να επιβραδύνει την καινοτομία και να επιφέρει απώλεια πολύτιμων επιστημονικών ευκαιριών.
Ο αντίκτυπος στη δημόσια υγεία: Λιγότερη χρηματοδότηση σημαίνει λιγότερη πρόοδος στην ανάπτυξη νέων θεραπειών, καθυστερήσεις στα κλινικά δεδομένα, και μειωμένη δυνατότητα πρόληψης και αντιμετώπισης χρόνιων και μολυσματικών ασθενειών.
Πλήγμα στη διεθνή συνεργασία και τον ρόλο του ΠΟΥ
Μία από τις πιο κρίσιμες αποφάσεις της διοίκησης Τραμπ ήταν η αποχώρηση των ΗΠΑ από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), καθώς και η διακοπή χρηματοδότησης. Οι ΗΠΑ ήταν παραδοσιακά ο μεγαλύτερος ή ένας από τους μεγαλύτερους χρηματοδότες του ΠΟΥ, με ποσοστό σχεδόν 18% του συνολικού προϋπολογισμού.
Η απώλεια αυτής της χρηματοδότησης αναγκάζει τον ΠΟΥ να μειώσει δραστικά δραστηριότητες και προσωπικό, με άμεσες επιπτώσεις στην ικανότητα ανίχνευσης, παρακολούθησης και αντιμετώπισης παγκόσμιων απειλών υγείας, από εποχικές επιδημίες μέχρι υποψίες πανδημιών.
Χωρίς την τεχνική και επιστημονική συμβολή των ΗΠΑ, οι δυνατότητες του Οργανισμού υπονομεύονται σε κρίσιμα ζητήματα, όπως η ανάπτυξη κατευθυντήριων οδηγιών, η ανταλλαγή δεδομένων και η υποστήριξη χωρών με περιορισμένους πόρους. Η αποδυνάμωση του ΠΟΥ δημιουργεί ένα κενό στη διεθνή υγειονομική διακυβέρνηση που δεν αντικαθίσταται εύκολα από άλλους φορείς.
Ο αντίκτυπος στη δημόσια υγεία: Χωρίς έναν ισχυρό, χρηματοδοτούμενο και συνεργατικό ΠΟΥ, ο κόσμος καθίσταται πιο ευάλωτος σε πανδημίες, αναδυόμενες λοιμώξεις και κρίσεις υγείας που ξεπερνούν τα σύνορα.
Η «Πολιτική της Πόλης του Μεξικού» και οι επιπτώσεις της σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας
Η επαναφορά και επέκταση της λεγόμενης «Πολιτικής της Πόλης του Μεξικού» (Global Gag Rule) αποκλείει από χρηματοδότηση οργανισμούς που πραγματοποιούν ή παρέχουν πληροφορίες για τις αμβλώσεις, ακόμη κι αν χρησιμοποιούν δικά τους κεφάλαια. Αυτή η πολιτική, εκτός από το ακανθώδες βιοηθικό ζήτημα της άμβλωσης, επηρεάζει ευρύτερες υπηρεσίες σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας, συμπεριλαμβανομένων υπηρεσιών αντισύλληψης, θεραπείας για τον HIV και προγεννητικής φροντίδας.
Μελέτες δείχνουν ότι και παλαιότερα η εφαρμογή αυτής της πολιτικής, οδήγησε σε σημαντική μείωση της πρόσβασης σε θεραπείες και υπηρεσίες υγείας, με αύξηση των μολύνσεων από HIV και μητρικών/βρεφικών θανάτων, σε πολλές χώρες.
Ο αντίκτυπος στη δημόσια υγεία: Η περικοπή χρηματοδότησης για βασικές υπηρεσίες υγείας αυξάνει τον κίνδυνο για ευπαθείς πληθυσμούς, ιδίως στις χαμηλού εισοδήματος χώρες, και μπορεί να ανατρέψει χρόνια πρόοδος στη μείωση της θνητότητας και στη βελτίωση πρόσβασης σε φροντίδα.
Πολιτικές τιμολόγησης φαρμάκων: Ευκαιρίες και κίνδυνοι
Η προσπάθεια της διοίκησης Τραμπ να μειώσει τις τιμές των φαρμάκων στις ΗΠΑ μέσω πολιτικών τύπου Most-Favored-Nation (MFN) στοχεύει να εξασφαλίσει ότι οι Αμερικανοί δεν θα πληρώνουν περισσότερα από άλλες χώρες για τα ίδια φάρμακα. Ανακοινώσεις και συμφωνίες με μεγάλες φαρμακευτικές εταιρείες δείχνουν βήματα προς αυτήν την κατεύθυνση.
Ωστόσο, οι εμπειρογνώμονες προειδοποιούν ότι η εφαρμογή μιας τέτοιας πολιτικής μπορεί να έχει αρνητικές ή ανεπιθύμητες συνέπειες στο διεθνές φαρμακευτικό σύστημα. Εάν οι τιμές των φαρμάκων στις ΗΠΑ μειωθούν δραστικά, οι εταιρείες μπορεί να αυξήσουν τις τιμές σε άλλες χώρες για να αντισταθμίσουν τα κέρδη, γεγονός που θα επιβαρύνει τα συστήματα υγείας με περιορισμένους πόρους.
Επιπλέον, οι πιέσεις στη φαρμακοβιομηχανία να αντιμετωπίσει χαμηλότερα έσοδα μπορεί να επηρεάσουν τα επίπεδα επένδυσης στην έρευνα για νέες θεραπείες, καθυστερώντας μελλοντικές καινοτομίες.
Ο αντίκτυπος στη δημόσια υγεία: Παρότι η μείωση της τιμής των φαρμάκων στις ΗΠΑ μπορεί να ωφελήσει τους Αμερικανούς ασθενείς, οι παγκόσμιες επιπτώσεις μπορεί να περιλαμβάνουν αύξηση κόστους αλλού και επιβράδυνση στην ανάπτυξη νέων φαρμάκων.
Εσωτερικές επιπτώσεις με παγκόσμια αντίκτυπο
Οι περικοπές και οι αναδιαρθρώσεις στον αμερικανικό χώρο της δημόσιας υγείας –όπως η μείωση προσωπικού, η διάλυση δομών όπως το USAID και οι αλλαγές στην ηγεσία των CDC και NIH– δεν αποτελούν μόνο εσωτερικό ζήτημα. Καθώς οι αμερικανικές υπηρεσίες αποτελούσαν σημείο συντονισμού και συνεργασίας για διεθνή προγράμματα, η αποδυνάμωσή τους θέτει σε κίνδυνο την ικανότητα συλλογής και ανταλλαγής πληροφοριών για νέες απειλές, με άμεσες συνέπειες σε όλο τον κόσμο.
Μια παγκόσμια κρίση δημόσιας υγείας σε εξέλιξη
Οι πολιτικές του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ για τη δημόσια υγεία στη χώρα του και την υγεία σε διεθνές επίπεδο –από τις «πρωτοβουλίες» για μείωση τιμών φαρμάκων μέχρι τις μεγάλες περικοπές χρηματοδότησης και τη διάλυση θεσμών– δημιουργούν ένα πολύπλοκο πλέγμα κινδύνων. Κάθε μια από αυτές τις επιλογές έχει επιπτώσεις πέρα από τα αμερικανικά σύνορα και συμβάλλει σε μια συνολική εικόνα, όπου η παγκόσμια υγεία και συνεργασία τίθενται υπό νέα δοκιμασία.
Καθώς η διεθνής κοινότητα αντιμετωπίζει συνεχιζόμενες προκλήσεις –από μελλοντικές πανδημίες και λοιμώδη νοσήματα μέχρι κρίσεις ανθρωπιστικής υγείας– η ανάγκη για ισχυρά, συνεργατικά και επιστημονικά τεκμηριωμένα συστήματα υγείας είναι πιο επιτακτική από ποτέ.