Η διαφαινόμενη εξαγορά του Ομίλου ΙΑΣΩ από την ΗΜΙΘΕΑ και το επενδυτικό σχήμα STRIX φέρνει στο προσκήνιο τους σοβαρούς κινδύνους που εγκυμονεί η υπερσυγκέντρωση και η κάθετη ολοκλήρωση στους ευαίσθητους τομείς της ιδιωτικής περίθαλψης και της ασφάλισης.
Με κοινή ερώτηση και Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων που κατέθεσαν στη Βουλή, οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, Ιωάννης Τσίμαρης και Μιλένα Αποστολάκη, φέρνουν τις αρμόδιες αρχές προ των ευθυνών τους. Το αίτημα απευθύνεται στους Υπουργούς Ανάπτυξης, Υγείας και Εθνικής Οικονομίας, ζητώντας πλήρη διαφάνεια για τις διασυνδέσεις που αναπτύσσονται ανάμεσα στην Τράπεζα Πειραιώς, την Εθνική Ασφαλιστική και τα διάφορα επενδυτικά funds που δραστηριοποιούνται στον χώρο.
Το πολιτικό και κοινωνικό διακύβευμα της πρωτοβουλίας εστιάζει στην προστασία των πολιτών από την δημιουργία ενός περίκλειστου επιχειρηματικού οικοσυστήματος. Όπως υπογραμμίζεται από τους κοινοβουλευτικούς εκπροσώπους, η υγεία δεν μπορεί να μετατραπεί σε ένα πεδίο όπου η ασφαλιστική κάλυψη, η τραπεζική διανομή προϊόντων και η παροχή νοσοκομειακών υπηρεσιών θα ελέγχονται από ελάχιστους παίκτες. Μια τέτοια εξέλιξη απειλεί να περιορίσει δραστικά τις ελεύθερες επιλογές των ασθενών, οδηγώντας παράλληλα σε περαιτέρω αύξηση του ήδη δυσβάσταχτου κόστους περίθαλψης.
Το οικονομικό βάρος των νοικοκυριών και οι προειδοποιήσεις της Επιτροπής Ανταγωνισμού
Η συζήτηση αυτή εκδηλώνεται σε μια περίοδο που τα ελληνικά νοικοκυριά βρίσκονται αντιμέτωπα με δυσανάλογα υψηλές ιδιωτικές δαπάνες για την κάλυψη των αναγκών υγείας τους. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της πρόσφατης κλαδικής έρευνας που δημοσίευσε η Επιτροπή Ανταγωνισμού, οι άμεσες πληρωμές των πολιτών για υπηρεσίες υγείας κατατάσσονται διαχρονικά στις υψηλότερες εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παράλληλα, ένα σημαντικό ποσοστό των ελληνικών νοικοκυριών έρχεται αντιμέτωπο με καταστροφικές δαπάνες υγείας, ενώ οι μη ικανοποιούμενες ιατρικές ανάγκες παραμένουν σε ποσοστά πολλαπλάσια του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή Ανταγωνισμού έχει χτυπήσει καμπανάκι κινδύνου για τα φαινόμενα καθετοποίησης, όπου ασφαλιστικές εταιρείες και ιδιωτικοί πάροχοι υγείας ανήκουν στο ίδιο επιχειρηματικό περιβάλλον. Το βασικό πρόβλημα εντοπίζεται στην πιθανότητα εφαρμογής πρακτικών κατεύθυνσης των ασφαλισμένων και των ασθενών προς συγκεκριμένες, ιδιόκτητες μονάδες περίθαλψης. Παράλληλα, ελλοχεύει ο κίνδυνος αποκλεισμού ανταγωνιστικών ασφαλιστικών εταιρειών, η επιβολή δυσμενέστερων τιμολογιακών όρων, καθώς και η δημιουργία προνομιακών ή κλειστών δικτύων που ακυρώνουν τον υγιή ανταγωνισμό.
Οι εταιρικές διασυνδέσεις και το ερωτηματικό της πραγματικής ιδιοκτησίας
Το τοπίο στην ελληνική αγορά υγείας μεταβλήθηκε σημαντικά μετά την απόκτηση της Εθνικής Ασφαλιστικής από την Τράπεζα Πειραιώς, η οποία διαθέτει ηγετικό μερίδιο στην ιδιωτική νοσοκομειακή ασφάλιση και ισχυρό δίκτυο τραπεζοασφαλιστικών προϊόντων. Την ίδια στιγμή, η Τράπεζα Πειραιώς εμφανίζει στις οικονομικές της καταστάσεις ουσιώδη οικονομική έκθεση στα επενδυτικά σχήματα STRIX Holdings, λειτουργώντας ως ο μοναδικός επενδυτής περιορισμένης ευθύνης, παρά το γεγονός ότι ο λειτουργικός έλεγχος των νοσοκομειακών μονάδων πέρασε στην Blantyre.
Παρά τις δημόσιες διαψεύσεις της Τράπεζας Πειραιώς σχετικά με την άμεση εμπλοκή της ως αποκτώσα αρχή στη φερόμενη συμφωνία για το ΙΑΣΩ, τα δημοσιεύματα για διαπραγματεύσεις μέσω της ΗΜΙΘΕΑ και της STRIX πληθαίνουν. Εάν μια τέτοια συναλλαγή ολοκληρωθεί, θα δημιουργήσει ένα γιγαντιαίο δίκτυο που θα καλύπτει από την πρωτοβάθμια φροντίδα και τις διαγνωστικές εξετάσεις μέχρι τις τριτοβάθμιες νοσοκομειακές υπηρεσίες και την ασφάλιση. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η συγκέντρωση στον ευαίσθητο τομέα των μαιευτικών υπηρεσιών, όπου το ΙΑΣΩ κατέχει ήδη δεσπόζουσα θέση.
Ζητήματα τραπεζικής εποπτείας και το ακανθώδες Danish Compromise
Πέραν των προφανών επιπτώσεων στον ανταγωνισμό, η υπόθεση εγείρει σοβαρά ερωτήματα προληπτικής τραπεζικής εποπτείας και χρηματοπιστωτικής σταθερότητας. Η Τράπεζα Πειραιώς επιδιώκει την υπαγωγή της στο ειδικό καθεστώς του χρηματοπιστωτικού ομίλου ετερογενών δραστηριοτήτων, αιτούμενη την εφαρμογή της ευνοϊκής κεφαλαιακής ρύθμισης που είναι γνωστή ως Danish Compromise για την επένδυσή της στην Εθνική Ασφαλιστική.
Ωστόσο, ο Ενιαίος Εποπτικός Μηχανισμός της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας έχει καταστήσει σαφές ότι η συγκεκριμένη κεφαλαιακή διευκόλυνση αφορά αποκλειστικά και αυστηρά την ασφαλιστική δραστηριότητα και δεν αποτελεί λευκή επιταγή. Οι εποπτικές αρχές εκφράζουν προβληματισμό για τους κινδύνους διπλής χρησιμοποίησης κεφαλαίων και μετάδοσης κινδύνων μεταξύ τραπεζικού και μη χρηματοπιστωτικού τομέα. Η τυχόν έμμεση ή άμεση επέκταση του ομίλου σε επιχειρηματικές δραστηριότητες υγείας θέτει υπό αμφισβήτηση την εποπτική περίμετρο και απαιτεί επαναξιολόγηση από την Τράπεζα της Ελλάδος και τον SSM.
Τα καίρια ερωτήματα και το αίτημα για διαφάνεια στη Βουλή
Με την κοινοβουλευτική τους παρέμβαση, οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛ. ζητούν να αποσαφηνιστεί εάν η σχετική συναλλαγή για το ΙΑΣΩ έχει γνωστοποιηθεί επίσημα στην Επιτροπή Ανταγωνισμού και αν προτίθεται η ανεξάρτητη αρχή να εξετάσει σε βάθος το πραγματικό καθεστώς ιδιοκτησίας και χρηματοδότησης. Παράλληλα, ζητούν εγγυήσεις για την προστασία των προσωπικών δεδομένων των ασθενών και των ευαίσθητων εμπορικών πληροφοριών, ώστε να μην αξιοποιούνται καταχρηστικά εντός του ίδιου εταιρικού δικτύου.
Τέλος, η Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων στρέφεται στην αποκάλυψη κάθε επίσημης αλληλογραφίας, γνωστοποίησης ή αξιολόγησης που βρίσκεται στη διάθεση των αρμόδιων Υπουργείων και αφορά τις κινήσεις εξαγοράς ή απόκτησης συμμετοχής στον Όμιλο ΙΑΣΩ. Το ζητούμενο παραμένει η διασφάλιση της διαφάνειας, η προστασία του δημόσιου συμφέροντος και η αποτροπή πρακτικών που επιβαρύνουν περαιτέρω τους Έλληνες πολίτες στον τομέα της υγείας.