Ποιά είναι η Θέση της Επιστημονικής Επιτροπής του Πανελλήνιου Συλλόγου Οπτικών Οπτομετρών – ΠΣΟΟ/ΝΠΔΔ σε σχέση με τα Χαρακτηριστικά και τις Προδιαγραφές των Απορροφητικών Γυαλιών Ηλίου
– Dr. Κόκοτας Βασίλης, BSc, DOptom
Visiting Professor SAERA / Universita Isabel I
Visiting Lecturer Dpt. Health Sciences – European University Cyprus
– Ευγενία Κωνσταντακοπούλου, MCOptom, MSc, PhD, FHEA, DipTp(IP), Dip Glauc
Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Οπτομετρίας, Τμήμα Βιοϊατρικών Επιστημών – Τομέας Οπτικής- Οπτομετρίας, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής
Associate Professor (Hon), UCL Institute of Ophthalmology & Moorfields Eye Hospital, UK
– Δρ Δήμητρα Μακρυνιώτη, BSc(Hons), MSc, PhD, FBCLA, UNSW Visiting Fellow
Αναπληρώτρια Καθηγήτρια (Οπτική και Οπτομετρία Φακών Επαφής με έμφαση στη Μορφολογία του Κερατοειδούς),
Οπτικός – Οπτομέτρης, Επιστημονικός Σύμβουλος Οπτικής-Οπτομετρίας-Φακών Επαφής, Σχολή Επιστημών Αποκατάστασης Υγείας,
Πανεπιστήμιο Πατρών, Πάτρα, Ελλάδα
Τα γυαλιά ηλίου χαρακτηρίζονται ως ‘ιατρικές συσκευές’ (medical devices) και ως ‘ατομικός προστατευτικός εξοπλισμός (personal protective equipment). Σκοπός τους είναι να προστατεύσουν τα μάτια από την επικίνδυνη υπεριώδη (UV) ακτινοβολία διασφαλίζοντας παράλληλα την οπτική ευκρίνεια και την αποτροπή μακροπρόθεσμων οφθαλμικών βλαβών. Ως εκ τούτου οφείλουν να πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις ασφαλείας για την απορρόφηση της υπεριώδους ακτινοβολίας και την προστασία της οφθαλμικής υγείας του πληθυσμού. Οι οδηγίες αυτές και οι αναθεωρήσεις τους είναι:
(EU) 2016/425
EN ISO 12312-1:2013
EN ISO 12312-1/A1:2015
EN ISO 12312-1:2022
Με βάση τις πιο πρόσφατες οδηγίες η προστασία θα πρέπει να φτάνει στα 380nm (ανώτερο όριο της UVA) αλλά και να καλύπτει ένα σημαντικό μέρος της UVB. Παράλληλα οι οδηγίες περιγράφουν τις μηχανικές, οπτικές και λοιπές προδιαγραφές για τα γυαλιά ηλίου γενικής χρήσης. Επομένως, η σήμανση των γυαλιών ηλίου με το σήμα CE δεν εγγυάται τη σωστή απορρόφηση της υπεριώδους ακτινοβολίας. Το 2010, μία μελέτη κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το 17.3% των γυαλιών ηλίου που έφεραν πιστοποίηση CE δεν πληρούσαν την τότε ισχύουσα Ευρωπαϊκή οδηγία EN1836 που απαιτούσε την απορρόφηση του 95% της υπεριώδους ακτινοβολίας.
Η χρήση μη πιστοποιημένων γυαλιών που φέρουν απλώς σκούρους φακούς χωρίς επαρκή UV προστασία είναι πιο επικίνδυνη από το να μην φορά κάποιος καθόλου γυαλιά. Οι σκούροι φακοί προκαλούν διαστολή της κόρης, επιτρέποντας σε περισσότερη UV ακτινοβολία να εισέλθει στο μάτι, αυξάνοντας δυνητικά τις πιθανότητες για κάποια σχετιζόμενη οφθαλμική βλάβη.
Σε ότι αφορά τα επίπεδα διαπερατότητας του ορατού φάσματος (επίπεδα φιλτραρίσματος φωτεινότητας) ορίζονται οι κατηγορίες 0 έως 4.
Η σκουρότητα των γυαλιών ηλίου βαθμονομείται και κυμαίνεται από 0 έως 4, με την αρίθμηση 0 να αφορά τους πιο ανοιχτόχρωμους φακούς και την αρίθμηση 4 να αναφέρεται στους πιο σκουρόχρωμους φακούς – και αντίστοιχα η προστασία από την ηλιακή ακτινοβολία να κυμαίνεται από πολύ περιορισμένη (0) έως πολύ υψηλή (4).
- Category 0 — Πολύ περιορισμένη προστασία. Διαυγείς ή ελαφρώς χρωματισμένοι φακοί, χρήση εσωτερική.
- Category 1 — Περιορισμένη προστασία. Ήπια χρωματισμένοι φακοί για ημέρες με ήπια ηλιοφάνεια. Συνιστώνται για οδήγηση
- Category 2 — Καλή προστασία. Μέτρια χρωματισμένοι φακοί για προστασία από την ηλιακή ακτινοβολία. Συνιστώνται για οδήγηση
- Category 3 — Υψηλή προστασία. Σκουρόχρωμοι φακοί για χρήση τις ηλιόλουστες ημέρες (οι πιο κοινοί). Συνιστώνται για οδήγηση
- Category 4 — Πολύ υψηλή προστασία. Πολύ σκουρόχρωμοι φακοί για χρήση σε πολύ έντονη ηλιοφάνεια (π.χ. παραλία, θαλάσσια σπορ, χιόνι, σκι). Επιτρέπουν μόνο στο 8% του ηλιακού φωτός να φτάσει στους οφθαλμούς. Δε συνιστώνται για οδήγηση.
Πηγές:
- Dain SJ, Ngo TP, Cheng BB, Hu A, Teh AG, Tseng J, Vu N. Sunglasses, the European directive and the European standard. Ophthalmic Physiol Opt. 2010 May;30(3):253-6. doi: 10.1111/j.1475-1313.2010.00711.x. PMID: 20444131.
- https://european-union.europa.eu/index_en
- Young, R. W. (1994). The family of sunlight-related eye diseases. Optometry and Vision Science, 71(2), 125-128.
- ISO 12312-1:2022, Eye and face protection — Sunglasses and related eyewear — Part 1: Sunglasses for general use
- International Commission on Non-Ionizing Radiation Protection (ICNIRP) (2004). Guidelines on limits of exposure to ultraviolet radiation of wavelengths between 180 nm and 400 nm (incoherent optical radiation). Health Physics, 87(2), 171-186.
- World Health Organization. (2016). UV radiation and the INTERSUN Programme.