Η ένταξη της εξέτασης του βιοδείκτη HRD (Homologous Recombination Deficiency) στο σύστημα αποζημίωσης (ΦΕΚ Α’ 187/2025) χαιρετίστηκε ως μια σπουδαία νίκη για τις γυναίκες που μάχονται με τον καρκίνο των ωοθηκών. Ωστόσο, ο Σύλλογος «Εριφύλη» – Πρωτοβουλία Ασθενών με Γυναικολογικούς Καρκίνους, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου: σοβαρά τεχνικά και επιστημονικά σφάλματα στη διατύπωση της απόφασης υψώνουν ανυπέρβλητα εμπόδια, στερώντας από τις ασθενείς την πρόσβαση στη βέλτιστη θεραπεία.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Σε μια επείγουσα επιστολή προς τον Υπουργό Υγείας, ο Σύλλογος, με την υποστήριξη της επιστημονικής κοινότητας, ζητά την άμεση διόρθωση τριών κρίσιμων σημείων που καθιστούν την απόφαση πρακτικά ανεφάρμοστη ή ιατρικά εσφαλμένη.
Γιατί η εξέταση HRD είναι ζήτημα ζωής ή θανάτου
Ο καρκίνος των ωοθηκών χαρακτηρίζεται συχνά ως «σιωπηλός δολοφόνος», καθώς το 60% των περιπτώσεων διαγιγνώσκεται σε προχωρημένο στάδιο. Για αυτές τις γυναίκες, η εξατομικευμένη ιατρική δεν είναι πολυτέλεια, αλλά επιβίωση.
Ο βιοδείκτης HRD αποκαλύπτει αν τα καρκινικά κύτταρα έχουν αδυναμία να επιδιορθώσουν το DNA τους. Περίπου το 48% των ασθενών διαθέτει αυτό το χαρακτηριστικό, γεγονός που τις καθιστά υποψήφιες για στοχευμένες θεραπείες με αναστολείς PARP. Οι θεραπείες αυτές, που ήδη αποζημιώνονται, μπορούν να καθυστερήσουν σημαντικά την υποτροπή και να προσφέρουν πολύτιμα χρόνια ζωής. Χωρίς το σωστό τεστ, η σωστή θεραπεία απλώς δεν ξεκινά ποτέ.
Οι τρεις αστοχίες της υπουργικής απόφασης
Σύμφωνα με την επιστολή της Προέδρου του Συλλόγου, κ. Μαρίας Παπαγεωργίου, η τρέχουσα διατύπωση του ΦΕΚ περιλαμβάνει αστοχίες που έρχονται σε σύγκρουση με τα διεθνή πρωτόκολλα (ESMO, NCCN):
- Λανθασμένη Μεθοδολογία: Η απόφαση ορίζει τη μέθοδο SNP-arrays, η οποία δεν θεωρείται μέθοδος αναφοράς διεθνώς για τον έλεγχο του HRD και των μεταλλάξεων BRCA1/2. Η επιστημονικά ορθή και διεθνώς αναγνωρισμένη μέθοδος είναι η Next Generation Sequencing (NGS), η οποία εξασφαλίζει την απαιτούμενη αξιοπιστία.
- Λανθασμένη Ένδειξη Ασθενών: Το ΦΕΚ αναφέρει παράδοξα ότι η εξέταση αφορά ασθενείς χωρίς ανταπόκριση στην πρώτη γραμμή χημειοθεραπείας. Στην πραγματικότητα, συμβαίνει το αντίθετο: οι διεθνείς οδηγίες επιτάσσουν τον έλεγχο σε ασθενείς με πλήρη ή μερική ανταπόκριση, καθώς αυτές είναι που ωφελούνται από τη στοχευμένη θεραπεία συντήρησης.
- Αδιευκρίνιστος Χρόνος Διενέργειας: Η εξέταση πρέπει να γίνεται αμέσως μετά τη διάγνωση και το χειρουργείο, όταν υπάρχει επαρκές δείγμα ιστού, ώστε να καθοδηγείται η θεραπεία από την πρώτη στιγμή.
Ποιότητα στη διάγνωση, βιωσιμότητα στο σύστημα
Ο Σύλλογος «Εριφύλη» υπογραμμίζει ότι η σωστή εφαρμογή του ελέγχου HRD δεν ωφελεί μόνο την ασθενή, αλλά και τα δημόσια οικονομικά. Η στόχευση της σωστής θεραπείας στην κατάλληλη ασθενή αποτρέπει τη σπατάλη πόρων σε αναποτελεσματικά φάρμακα και μειώνει το συνολικό κόστος φροντίδας.
Με βάση το πρόσφατο Consensus για τους Βιοδείκτες (ΕΟΠΕ, Ιούνιος 2024), το κόστος της εξέτασης σε πιστοποιημένα εργαστήρια ανέρχεται περίπου στα 1.400 ευρώ. Αυτή η κοστολόγηση θεωρείται η ελάχιστη δυνατή για να διασφαλιστεί η ποιότητα των αποτελεσμάτων και η ασφάλεια των γυναικών.
Το ανθρώπινο πρόσωπο πίσω από τους δείκτες
«Δεν μιλάμε για μια τυπική γραφειοκρατική διαδικασία. Μιλάμε για το εργαλείο που θα κρίνει αν μια μητέρα, μια σύζυγος, μια κόρη θα λάβει τη θεραπεία που μπορεί να της σώσει τη ζωή», τονίζει η κ. Παπαγεωργίου. «Οι γυναίκες αυτές θέλουν να δουν τα παιδιά τους να μεγαλώνουν. Ζητάμε από την Πολιτεία να ολοκληρώσει το βήμα που ξεκίνησε, διορθώνοντας άμεσα τα λάθη στην εφαρμογή».
Οι διεκδικήσεις του Συλλόγου «Εριφύλη»
Ο Σύλλογος καλεί το υπουργείο Υγείας σε άμεση αναδιατύπωση του ΦΕΚ ώστε:
- Να υιοθετηθεί η τεχνολογία NGS ως μέθοδος αναφοράς.
- Ο έλεγχος να διενεργείται στον ιστό του όγκου.
- Η ένδειξη να αφορά ασθενείς με ανταπόκριση στην πρώτη γραμμή θεραπείας.
- Η αποζημίωση να ευθυγραμμιστεί με τα ποιοτικά κριτήρια και το κόστος που ορίζει η επιστημονική κοινότητα.
Κάθε μέρα καθυστέρησης στις διορθώσεις αυτές μεταφράζεται σε χαμένο χρόνο για εκατοντάδες γυναίκες στην Ελλάδα. Η επιστήμη έχει δώσει τα όπλα. Η Πολιτεία οφείλει τώρα να επιτρέψει τη χρήση τους.