Μία και μόνο δόση ψιλοκυβίνης, της ψυχεδελικής ουσίας που βρίσκεται πλέον σε τροχιά ταχείας έγκρισης από τις αμερικανικές αρχές, φαίνεται πως προκαλεί ανατομικές αλλαγές στον εγκέφαλο με διάρκεια έως και έναν μήνα.
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications, οι ερευνητές προσέφεραν μια άνευ προηγουμένου εικόνα για τον τρόπο με τον οποίο τέτοιου είδους ουσίες επιδρούν στον ανθρώπινο νου, ανοίγοντας νέους δρόμους για τη θεραπεία ψυχικών παθήσεων.
Στη συγκεκριμένη έρευνα συμμετείχαν είκοσι οκτώ υγιείς εθελοντές, οι οποίοι δεν είχαν χρησιμοποιήσει ποτέ στο παρελθόν ψυχεδελικά σκευάσματα. Στην ομάδα χορηγήθηκε είτε μία δόση των 25 χιλιοστογραμμαρίων ενός χαπιού ψιλοκυβίνης, το οποίο αναπτύχθηκε από την εταιρεία Compass Pathways, είτε ένα εικονικό φάρμακο. Η επιστημονική ομάδα παρακολούθησε τους συμμετέχοντες χρησιμοποιώντας εξελιγμένες τεχνικές απεικόνισης και μέτρησης της εγκεφαλικής δραστηριότητας πριν, κατά τη διάρκεια και έναν μήνα μετά τη λήψη της ουσίας.
Η δυναμική της εγκεφαλικής εντροπίας και η αναθεώρηση της σκέψης
Η χορήγηση της ψιλοκυβίνης οδήγησε σε αυξημένη εντροπία, δηλαδή σε μια μεγαλύτερη ποικιλομορφία της νευρωνικής δραστηριότητας, κατά τα πρώτα λεπτά και τις ώρες μετά τη λήψη. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι αυτή η κατάσταση υποδηλώνει πως το ψυχεδελικό σκεύασμα ώθησε τον εγκέφαλο να επεξεργαστεί έναν πολύ πιο πλούσιο όγκο πληροφοριών από τον συνηθισμένο. Μάλιστα, ο βαθμός της εντροπίας που καταγράφηκε αποτέλεσε προγνωστικό δείκτη για το επίπεδο της εναισθησίας και της συναισθηματικής αυτογνωσίας που ένιωθαν οι συμμετέχοντες την επόμενη ημέρα.
Αυτή η ενισχυμένη αυτοεπίγνωση λειτούργησε ως θεμέλιο για τη βελτίωση της γενικότερης αίσθησης ευεξίας των εθελοντών έναν μήνα αργότερα. Η επικεφαλής της μελέτης, Taylor Lyons από το Imperial College του Λονδίνου, εξήγησε πως η ψιλοκυβίνη φαίνεται να «χαλαρώνει» τα στερεότυπα πρότυπα της εγκεφαλικής δραστηριότητας. Με αυτόν τον τρόπο, δίνει στους ανθρώπους την πολύτιμη ικανότητα να αναθεωρήσουν παγιωμένα και δυσλειτουργικά σχήματα σκέψης που συχνά τους εγκλωβίζουν.
Κλινικές προεκτάσεις και η μάχη κατά της κατάθλιψης
Το ενδιαφέρον για την ψιλοκυβίνη έχει λάβει πλέον επίσημο χαρακτήρα, καθώς ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) παραχώρησε πρόσφατα «δελτίο προτεραιότητας» στην Compass Pathways. Η εταιρεία δοκιμάζει το σκεύασμα σε ασθενείς με κατάθλιψη ανθεκτική στη θεραπεία, μια εξέλιξη που αναμένεται να μειώσει σημαντικά τον χρόνο αναμονής για την πιθανή έγκριση του φαρμάκου. Προηγούμενες κλινικές δοκιμές σε προχωρημένο στάδιο έχουν ήδη δείξει ότι μία μόνο δόση μπορεί να μειώσει τα συμπτώματα μέσα σε λίγα μόλις εικοσιτετράωρα σε ασθενείς που δεν ανταποκρίθηκαν στις παραδοσιακές θεραπείες.
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα της νέας μελέτης αφορά τη δομική ακεραιότητα του εγκεφάλου. Έναν μήνα μετά τη θεραπεία, οι μαγνητικές τομογραφίες που μετρούν τη διάχυση του νερού κατά μήκος των νευρικών οδών έδειξαν μειωμένη διάχυση σε σχέση με την αρχική κατάσταση. Το εύρημα αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό, καθώς είναι το ακριβώς αντίθετο από αυτό που συμβαίνει κατά τη γήρανση, όπου η λευκή ουσία χάνει την ακεραιότητά της και η διάχυση αυξάνεται, γεγονός που υποδηλώνει μια μορφή νευρωνικής αναζωογόνησης.
Προς μια νέα εποχή για την ψυχική υγεία
Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η βελτιωμένη ευεξία που ένιωσαν οι εθελοντές προήλθε άμεσα από την εμπειρία της εσωτερικής εναισθησίας που προκάλεσε το φάρμακο. Όσοι βίωσαν τη μεγαλύτερη αύξηση της εγκεφαλικής εντροπίας τις πρώτες ώρες, ήταν και εκείνοι που παρουσίασαν την πιο θετική εξέλιξη στην ψυχική τους κατάσταση μακροπρόθεσμα. Τα ευρήματα αυτά θεωρείται ότι θα αναβαθμίσουν ριζικά το θεραπευτικό οπλοστάσιο για τους ανθρώπους που παλεύουν με ψυχικές ασθένειες.
Ο Robin Carhart-Harris, διακεκριμένος ερευνητής από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Σαν Φρανσίσκο (UCSF), σημείωσε πως, αν και ήταν ήδη γνωστό ότι η ψιλοκυβίνη μπορεί να βοηθήσει στην ψυχική υγεία, πλέον η επιστήμη κατανοεί πολύ βαθύτερα τον μηχανισμό δράσης της. Η μελέτη αυτή επιβεβαιώνει ότι τα ψυχεδελικά δεν αλλάζουν απλώς τη διάθεση παροδικά, αλλά «επανεκκινούν» τον εγκέφαλο, επιτρέποντάς του να λειτουργεί με μεγαλύτερη ευελιξία και υγεία.