Από τον Χαράλαμπο Πετρόχειλο
Παρά τα ανησυχητικά στοιχεία που δημοσίευσε πρόσφατα η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος (31 Μάϊου) και παρά το γεγονός ότι ο συνδυασμός των ερευνητικών δεδομένων αποτυπώνει μια ανησυχητική εικόνα για τη χώρα μας όπου εξακολουθούν να εμφανίζονται υψηλά επίπεδα κλασικού καπνίσματος, -αν και καταγράφεται μείωση τα τελευταία χρόνια- με μία ταχύτατη άνοδο του ατμίσματος στη νεολαία, δεν φαίνεται να υπάρχει η κινητικότητα που κανείς θα περίμενε να υπάρχει στο χώρο των φαρμακείων. Και όλα αυτά με δεδομένο ότι αφενός τα φαρμακεία αποδεδειγμένα με βάση τα διεθνή δεδομένα, παίζουν σημαντικό ρόλο στη διακοπή του καπνίσματος, αφετέρου η εν λόγω υπηρεσία είναι μία από τις πέντε υπηρεσίες που ο Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος έχει προτείνει επίσημα στο Υπουργείο Υγείας να αναγνωρίσει ως υπηρεσία παρεχόμενη από το ελληνικό φαρμακείο.
Και βέβαια κανείς δεν μίλησε να γίνει η Ελλάδα ξαφνικά Ηνωμένο Βασίλειο, η χώρα που αναγνωρίζεται παγκοσμίως ως ηγέτης στη διακοπή του καπνίσματος μέσω των κοινοτικών φαρμακείων, εντάσσοντάς τα ως αναπόσπαστο κομμάτι μίας διαδικασίας όπου οι ασθενείς που βγαίνουν από το νοσοκομείο και είναι καπνιστές παραπέμπονται στο φαρμακείο που επιθυμούν και μέσα από ένα ολοκληρωμένο πλάνο 12 εβδομάδων λαμβάνουν δωρεάν φαρμακευτική αγωγή (π.χ. προϊόντα υποκατάστασης νικοτίνης) ή συνταγογραφούμενων φαρμάκων, τακτική παρακολούθηση, μετρήσεις μονοξειδίου του άνθρακα και εξατομικευμένη συμβουλευτική υποστήριξη στην προσπάθεια να κόψουν το κάπνισμα.
Για μία χώρα όμως που για δεκαετίες αναδεικνυόταν «πρωταθλήτρια Ευρώπης» στα υψηλά ποσοστά καπνίσματος θα περίμενε κανείς να υπάρχουν κάποιες σχετικές ανακοινώσεις.
Στη Γαλλία για παράδειγμα το φαρμακείο πρωταγωνιστεί στην πρόληψη αποδεικνύοντας ότι η συμβουλευτική σε συνδυασμό με τον έλεγχο μονοξειδίου του άνθρακα βελτιώνει δραστικά τα ποσοστά διακοπής του καπνίσματος.
Βεβαίως και στην Ελλάδα οι κοινοτικοί φαρμακοποιοί παρέχουν πολύτιμη καθοδήγηση, αφού μπορούν να παρέχουν συμβουλές, μη συνταγογραφούμενα NRTs και να οδηγήσουν τον ενδιαφερόμενο πολίτη στο πλησιέστερο «Ιατρείο Διακοπής Καπνίσματος», ωστόσο, το εκτεταμένο δίκτυο των σχεδόν 11.000 φαρμακείων το οποίο αποτελεί πάντα την πύλη εισόδου στο σύστημα Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, έχει παραμείνει και παραμένει αρκετά πίσω σε θεσμικό και χρηματοδοτικό επίπεδο σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες στο εν λόγω θέμα.
Ο ρόλος του Έλληνα φαρμακοποιού βασίζεται κυρίως στην προσωπική πρωτοβουλία και την επιστημονική συμβουλευτική, χωρίς επίσημη κρατική κάλυψη.
Κατά κανόνα οι υπηρεσίες που άτυπα προσφέρει ο φαρμακοποιός στη χώρα μας είναι:
- Προμήθεια & Καθοδήγηση στη Θεραπεία Υποκατάστασης Νικοτίνης που αποτελεί την πιο συνηθισμένη ιατρική μέθοδο πρώτης γραμμής για τη διακοπή του καπνίσματος.Χορηγεί χωρίς ιατρική συνταγή τέτοια προϊόντα (τσίχλες, αυτοκόλλητα, σπρέι) καθοδηγώντας τον καπνιστή για τη σωστή δοσολογία.
- Πρώτη Γραμμή Εντοπισμού: Αξιολογεί τον βαθμό εξάρτησης και το κίνητρο του καπνιστή κατά την καθημερινή επαφή στο φαρμακείο.
- Παραπομπή σε Ειδικούς: Λόγω έλλειψης δικαιώματος συνταγογράφησης ισχυρότερων φαρμάκων, ο φαρμακοποιός λειτουργεί ως “γέφυρα”, παραπέμποντας τον πολίτη στα εξειδικευμένα Ιατρεία Διακοπής Καπνίσματος του ΕΣΥ.
Ενώ ο Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος πιέζει σταθερά για την ένταξη των φαρμακείων σε επίσημα προγράμματα Δημόσιας Υγείας και οι Έλληνες φαρμακοποιοί επιμορφώνονται συνεχώς, η πολιτεία δεν έχει ακόμη ενσωματώσει το φαρμακείο σε ένα εθνικό, επιδοτούμενο πλάνο διακοπής καπνίσματος. Πρόκειται τουλάχιστον για κάτι παράδοξο, τη στιγμή που ο έλεγχος του καπνίσματος ως μία καταστροφική για την υγεία των πολιτών συνήθεια ήταν κεντρική προτεραιότητα της Νέας Δημοκρατίας το 2019 με τον ίδιο τον Πρωθυπουργό να τονίζει την αναγκαιότητα να γίνει κάθε τι δυνατό γι’ αυτό. Βεβαίως έχουν γίνει αρκετά σημαντικά πράγματα που αφορούν κυρίως τον έλεγχο της πρόσβασης των νέων στα καπνικά προϊόντα αλλά το ελληνικό φαρμακείο παραμένει αναξιοποίητο.