Ο πατέρας της Ιατρικής, ο Ιπποκράτης, είχε διαπιστώσει ότι τόσο ο ύπνος όσο και η αγρύπνια –η έλλειψή του δηλαδή και όχι η αϋπνία που αποτελεί διαταραχή– όταν ξεπερνούν το μέτρο σημαίνουν ασθένεια! Αυτή τη βασική αρχή για την ανθρώπινη υγεία οδήγησε την Παγκόσμια Εταιρεία Ύπνου (World Sleep Society) να καθιερώσει την Παγκόσμια Ημέρα Ύπνου (World Sleep Day), κάθε χρόνο την Παρασκευή πριν από την εαρινή ισημερία. Για το 2025, αυτή η ημέρα είναι η σημερινή, η 14η Μαρτίου, και στόχο της έχει την ευαισθητοποίηση για τη σημασία του ύπνου στην υγεία, ενώ είναι αφιερωμένη στην υγιεινή του ύπνου!
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
«Αναπνέω σωστά, Κοιμάμαι καλά, Ζω καλύτερα!»
Αυτό είναι φέτος το μήνυμα της Παγκόσμιας Ημέρας Ύπνου. Η Ομάδα Εργασίας της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας (ΕΠΕ) για τη «Μελέτη διαταραχών αναπνοής στον ύπνο» σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρεία Υπνολογίας, με αφορμή την παγκόσμια ημέρα, προσπαθούν να ευαισθητοποιήσουν το κοινό γύρω από τις αναπνευστικές διαταραχές στον ύπνο, καθώς και την έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία τους, ενώ μέσω των social media της ΕΠΕ, προβάλλονται video ιατρών που μιλούν σχετικά με τις αναπνευστικές διαταραχές στον ύπνο παρέχοντας τις κατάλληλες συμβουλές και καινοτόμες λύσεις που αναπτύσσονται για τη βελτίωση της αντιμετώπισης του Συνδρόμου Άπνοιας Ύπνου (ΣΑΥ), με τη συμμετοχή ελληνικών Εργαστηρίων Ύπνου.
Ο σύντομος ύπνος οδηγεί σε σύντομη ζωή!
Αυτό επεσήμανε αναφερόμενος στις συνέπειες της έλλειψης ύπνου, οι οποίες ποικίλλουν και είναι υπεύθυνες για μία μεγάλη κατηγορία παθήσεων, ο Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Υπνολογίας, Εμμανουήλ Βαγιάκης, Πνευμονολόγος – Εντατικολόγος, Επιστημονικός Υπεύθυνος Εργαστηρίου, Κέντρο Διαταραχών Ύπνου, ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός»:
«Ο ύπνος, μαζί με τη λήψη τροφής, νερού και την αναπνοή είναι βασικός βιολογικός πυλώνας της ύπαρξής μας και η μακροχρόνια στέρησή του είναι ένας σημαντικός παράγοντας κινδύνου για ένα ευρύ φάσμα παθήσεων. Αν συνδυάσετε όλες αυτές τις συνέπειες για την υγεία, γίνεται εύκολα αντιληπτό γιατί ο σύντομος ύπνος οδηγεί σε σύντομη ζωή. Η ιδέα ότι μπορεί να κόψουμε χρόνο ύπνου για να τον αφιερώσουμε σε άλλες δραστηριότητες, είτε εργασιακές, είτε αναψυχής, είναι μια πολύ επικίνδυνη ιδέα. Η έλλειψη ύπνου μπορεί να οδηγήσει, εκτός των άλλων, σε υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας με αποτέλεσμα μείωση της απόδοσης μας στην εργασία ή στις σπουδές και σοβαρά τροχαία ατυχήματα».
Οι διαταραχές της αναπνοής στον ύπνο είναι μια σιωπηρή κλινική διαταραχή
Η ιδιαιτερότητα της αναπνευστικής διαταραχής στον ύπνο είναι ότι δεν αποτελεί υπόθεση μίας μόνο ειδικότητας, όπως εξηγεί ο Καθηγητής Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ, Πρόεδρος της ΕΠΕ, Στέλιος Λουκίδης, Δ/ντής Β’ στην ΠΠΚ του ΠΓΝ «Αττικόν»: «Οι διαταραχές της αναπνοής στον ύπνο αποτελούν ένα από τα σημαντικά ζητήματα που απασχολούν την ιατρική. Δεν είναι θέμα πρακτικά μιας ειδικότητας αλλά είναι μια οντότητα που απασχολεί πολλές ειδικότητες στην καθημερινότητα. Η ενημέρωση του κοινού πάνω σε θέματα των διαταραχών της αναπνοής στον ύπνο με σκοπό την έγκαιρη αναγνώρισή τους και την κατάλληλη αντιμετώπιση είναι σημαντική. Θα πρέπει ίσως όλοι να συνειδητοποιήσουμε ότι οι διαταραχές της αναπνοής στον ύπνο είναι μια σιωπηρή κλινική διαταραχή, που συνήθως τις μεγαλύτερες επιπτώσεις της βιώνουμε την ημέρα σε πολλαπλά συστήματα».
Ο ύπνος δεν αποτελεί πολυτέλεια, αλλά αδιαπραγμάτευτη βιολογική ανάγκη!
Ήρθε η ώρα να αλλάξουμε τον τρόπο που βλέπουμε τον ύπνο και τις διαταραχές του, αφού δεν είναι κάτι που, απλώς, συμβαίνει στο τέλος της ημέρας αλλά καθορίζει την έναρξη της επόμενης σύμφωνα με την Καθηγήτρια Πνευμονολογίας στο ΕΚΠΑ, Γεωργία Τρακαδά, Γενική Γραμματέα Ελληνικής Εταιρείας Υπνολογίας, Μέλος Επιστημονικής Επιτροπής European Sleep Research Society: «Ο ύπνος δεν αποτελεί προνόμιο ή πολυτέλεια, αλλά αδιαπραγμάτευτη βιολογική ανάγκη. Ωστόσο, το ⅓ των ενηλίκων είτε δεν κοιμούνται αρκετά, είτε αντιμετωπίζουν κάποια διαταραχή ύπνου, με πιο συχνή το Σύνδρομο Άπνοιας του Ύπνου, το οποίο αποτελεί χρόνιο νόσημα. Οι περιοδικά επαναλαμβανόμενες διακοπές της αναπνοής στον ύπνο (άπνοιες ή υπόπνοιες), προκαλούν διαλείπουσα υποξαιμία, που συσχετίζεται με καρδιαγγειακή νοσηρότητα, αιφνίδιο θάνατο, σακχαρώδη διαβήτη και συχνές αφυπνίσεις, που διαταράσσουν την ποιότητα του ύπνου και επιφέρουν ημερήσια υπνηλία με εμπλοκή σε τροχαία ή άλλα ατυχήματα. Η συχνότητα ανέρχεται στο 30% του γενικού πληθυσμού, όμως μόλις το 20% των ατόμων που πλήττονται είναι διαγνωσμένοι και λαμβάνουν κατάλληλη θεραπεία».
Να μην αγνοούμε το αίσθημα έντονης κόπωσης όταν ξυπνάμε!
Συμπτώματα, όπως το έντονο ροχαλητό ή το αίσθημα έντονης κόπωσης όταν ξυπνάμε, δεν πρέπει ποτέ να αγνοούνται! Θα πρέπει να μας οδηγούν άμεσα στον υπεύθυνο ιατρό, όπως επισημαίνει η Πνευμονολόγος, Κατερίνα Βλάμη, Υπεύθυνη Μονάδας Μελέτης Ύπνου, στο ΠΓΝ «Αττικόν»:
«Η πρόληψη και η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων είναι καίριας σημασίας για την υγεία του ύπνου. Συμπτώματα όπως το έντονο ροχαλητό, οι παύσεις στην αναπνοή κατά τη διάρκεια του ύπνου, η νυχτερινή συχνουρία, οι πρωινοί πονοκέφαλοι και η έντονη κόπωση απαιτούν άμεση προσοχή και πιθανή ιατρική παρέμβαση. Η τήρηση σταθερού προγράμματος ύπνου, η αποφυγή αλκοόλ και βαριών γευμάτων πριν τον ύπνο, η διατήρηση υγιούς βάρους, η τακτική σωματική άσκηση και η επίσκεψη σε εξειδικευμένο πνευμονολόγο ή ιατρό ύπνου, όταν υπάρχουν ανησυχητικά συμπτώματα, συνιστώνται για την προαγωγή της υγείας του ύπνου».
Το Σύνδρομο Άπνοιας Ύπνου επηρεάζει άμεσα την καρδιαγγειακή υγεία
Δεν είναι μόνο η ποιότητα του ύπνου αλλά και η καρδιαγγειακή υγεία που επηρεάζεται άμεσα από το Σύνδρομο Άπνοιας Ύπνου (ΣΑΥ). Η αξιοποίηση, ωστόσο, νέων τεχνολογιών μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά τους ασθενείς, αναφέρει χαρακτηριστικά η Καθηγήτρια Πνευμονολογίας και Διαταραχών Ύπνου, Σοφία Σχίζα, Δ/ντρια Πνευμονολογικής Κλινικής ΠαΓΝΗ, Head of ERS Assembly 4 Sleep Disordered Breathing:
«Το ΣΑΥ δεν είναι μια ενιαία πάθηση αλλά ένα πολυσυστηματικό νόσημα με διαφορετικούς φαινότυπους. Η έγκαιρη ανίχνευσή του είναι ζωτικής σημασίας, καθώς επηρεάζει όχι μόνο την ποιότητα του ύπνου αλλά και την καρδιαγγειακή υγεία. Από τον υπνηλικό ασθενή έως τον αϋπνικό ή τον ασυμπτωματικό, η ποικιλία των εκδηλώσεων απαιτεί εξατομικευμένη προσέγγιση. Η αξιοποίηση νέων τεχνολογιών, όπως η τηλεϊατρική και η τεχνητή νοημοσύνη, μπορεί να συμβάλει στη διάγνωση, θεραπεία και μακροπρόθεσμη παρακολούθηση των ασθενών».
Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα Sleep Revolution
«Στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα Sleep Revolution, όπου συμμετέχουν ελληνικά Εργαστήρια Ύπνου, αναπτύσσονται καινοτόμες λύσεις για τη βελτίωση της αντιμετώπισης του ΣΑΥ. Η διασφάλιση της ποιότητας του ύπνου αποτελεί επένδυση στη συνολική ευεξία και τη μακροχρόνια υγεία μας», καταλήγει η κα Σοφία Σχίζα.