Ένα από τα χρυσά μετάλλια του Παγκόσμιου Διαγωνισμού Συνθετικής Βιολογίας «iGEM Competition 2025» απέσπασε η φοιτητική διεπιστημονική ομάδα του ΑΠΘ «iGEM Thessaloniki» για το ερευνητικό πρότζεκτ «siREN», το οποίο, αξιοποιώντας τεχνικές Συνθετικής Βιολογίας, αποτελεί μία στοχευμένη RNAi θεραπευτική προσέγγιση ακριβείας κατά της Χρόνιας Λεμφοκυτταρικής Λευχαιμίας.
Η Χρόνια Λεμφοκυτταρική Λευχαιμία είναι ο συχνότερος τύπος λευχαιμίας στους ενήλικες στις δυτικές χώρες. Πρόκειται για καρκίνο του αίματος που αναπτύσσεται στον μυελό των οστών, όπου ένας τύπος λευκών αιμοσφαιρίων, τα λεμφοκύτταρα, αρχίζει να πολλαπλασιάζεται ανεξέλεγκτα. Με την πάροδο του χρόνου, τα κύτταρα αυτά εισέρχονται στην κυκλοφορία του αίματος, οδηγώντας σε μείωση των υγιών αιμοσφαιρίων και, τελικά, σε διαταραχή της λειτουργίας του ανοσοποιητικού συστήματος. Παρά τις εξελίξεις των τελευταίων ετών, εξακολουθούν να υπάρχουν ασθενείς που δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στη θεραπεία λόγω παρενεργειών, αντοχής στα φάρμακα και υψηλών ποσοστών υποτροπής.
«Το project siREN αξιοποιεί μικρά παρεμβατικά RNAs (siRNAs) για την αναστολή γονιδίων που παίζουν καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της Χρόνιας Λεμφοκυτταρικής Λευχαιμίας. Για τη στοχευμένη μεταφορά των μορίων αυτών στα καρκινικά κύτταρα, η ομάδα ανέπτυξε λιπιδικά νανοσωματίδια ειδικά σχεδιασμένα ώστε να αναγνωρίζουν τον υποδοχέα ROR1, ο οποίος απουσιάζει σχεδόν πλήρως από υγιείς ιστούς αλλά υπερεκφράζεται στα καρκινικά Β-λεμφοκύτταρα. Με αυτόν τον τρόπο, η θεραπεία δρα επιλεκτικά στα παθολογικά κύτταρα, ελαχιστοποιώντας πιθανές παρενέργειες» εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Αντώνης Τσιορβάς, φοιτητής του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του ΑΠΘ και ένας από τους δύο επικεφαλής της ομάδας iGEM Thessaloniki 2025.
Η iGEM Thessaloniki είναι ερευνητική φοιτητική ομάδα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, η οποία συμμετέχει κάθε χρόνο στον παγκόσμιο διαγωνισμό συνθετικής βιολογίας iGEM, αναπτύσσοντας ένα project που προτείνει καινοτόμες λύσεις σε σύγχρονα προβλήματα. Στη φετινή διοργάνωση, που πραγματοποιήθηκε από τις 28 έως τις 31 Οκτωβρίου 2025 στο Παρίσι, συμμετείχαν περισσότερες από 400 ερευνητικές ομάδες.Η iGEM Thessaloniki 2025 απέσπασε, πέρα από το χρυσό μετάλλιο, και τρεις υποψηφιότητες για ειδικά βραβεία: Καλύτερο Ογκολογικό Έργο, Καλύτερες Ενσωματωμένες Ανθρώπινες Πρακτικές και Βραβείο Συμπερίληψης.
Η ομάδα αποτελείται από 11 φοιτητές και φοιτήτριες από τέσσερις σχολές και έξι τμήματα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου. Συμμετέχουν: από το Τμήμα Ιατρικής η Ερρικέττη-Θεοδώρα Μούμκα, από το Τμήμα Βιολογίας ο Γεώργιος Ζέκας, από το Τμήμα Χημείας ο Γεώργιος Μαρουλής και η Όλγα-Άννα Σκαρλάτου, από το Τμήμα Γεωπονίας η Μαριάννα Ραφαηλία Παλιεράκη, από το Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών οι Αντώνιος Τσιορβάς και Κυριάκος-Μάριος Παπαμανώλης, από το Τμήμα Χημικών Μηχανικών οι Ιωάννα Καράμπελα, Μαργαρίτα Παπαστεργίου και Έρρικα Συλάι, καθώς και η απόφοιτη του Τμήματος Βιολογίας Αγγελική Ιορδανίδου. Εκπαιδεύτριες της ομάδας είναι οι δρ. Κωνσταντίνα Ψαθά, δρ. Στεφανία Μανιάτση και δρ. Ελευθερία Γηρούση από το Τμήμα Ιατρικής του ΑΠΘ, ενώ στην εκπαίδευση συμμετείχε και ο υποψήφιος διδάκτορας του Πανεπιστημίου της Μάλτας, Δημοσθένης Τζιμοτούδης.Επιστημονικός υπεύθυνος της ομάδας, για πέμπτη συνεχή χρονιά, είναι ο καθηγητής του Τμήματος Ιατρικής του ΑΠΘ και συντονιστής της διεπιστημονικής ομάδας Λειτουργικής Πρωτεϊνωματικής Ανάλυσης και Βιολογίας Συστημάτων (FunPATh, ΚΕΔΕΚ ΑΠΘ), Μιχαήλ Αϊβαλιώτης.