Από τον Χαράλαμπο Πετρόχειλο
Τα συστήματα υγείας αντιμετωπίζουν διεθνώς αυξανόμενη ζήτηση και πιέσεις σε ό,τι αφορά το εργατικό τους δυναμικό.
Η αυτοφροντίδα μέσα σε αυτό το πλαίσιο αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία με την Διεθνή Ομοσπονδία Φαρμακοποιών FIP τα τελευταία χρόνια να αυξάνει συνεχώς τις προσπάθειές της προκειμένου ενισχύσει τον εκ των πραγμάτων σημαντικό ρόλο που μπορούν να παίξουν οι φαρμακοποιοί στην Αυτοφροντίδα.
Στο πλαίσιο αυτό πραγματοποίησε στις 7 Φεβρουαρίου στη Χάγη της Ολλανδίας την πρώτη Σύνοδο Κορυφής Αυτοφροντίδας, συγκεντρώνοντας 30 συμμετέχοντες από 13 χώρες, συμπεριλαμβανομένων Οργανώσεων-Μελών της, ηγετών του χώρου των φαρμακείων και συνεργατών.
Η συνάντηση διερεύνησε ακριβώς το πώς οι φαρμακοποιοί μπορούν να ενισχύσουν τον ρόλο τους στην αυτοφροντίδα και τη διαχείριση κοινών παθήσεων, καθώς τα συστήματα υγείας πρέπει να ανταποκριθούν σε μία διαρκώς αυξανόμενη ζήτηση υπηρεσιών ενώ την ίδια στιγμή αντιμετωπίζουν προβλήματα σε ό,τι αφορά το δυναμικό τους.
Οι συζητήσεις υπογράμμισαν τις εξελισσόμενες ευθύνες των φαρμακοποιών, συμπεριλαμβανομένης της λήψης κλινικών αποφάσεων, της συνταγογράφησης, των διαγνωστικών εξετάσεων όπως τα τεστ στο σημείο φροντίδας και των ψηφιακών λύσεων υγείας.
Η σύνοδος κορυφής ολοκληρώθηκε με μια συζήτηση που σκιαγράφησε τις προτεραιότητες για βιώσιμη χρηματοδότηση, ανάπτυξη εργατικού δυναμικού και κλιμάκωση των φαρμακευτικών υπηρεσιών, ενημερώνοντας για τα μελλοντικά προγράμματα της FIP και την παγκόσμια υπεράσπιση της αυτοφροντίδας με επικεφαλής τα φαρμακεία.
Στο πλαίσιο της Συνόδου η FIP δημοσίευσε infographic με στοιχεία για τον αντίκτυπο που έχουν οι παρεμβάσεις των φαρμακοποιών στην αυτοφροντίδα στα αποτελέσματα των ασθενών, την αποτελεσματικότητα της υγειονομικής περίθαλψης και την πρόσβαση στην περίθαλψη.
Αφού δίνεται ο ορισμός της αυτοφροντίδας που είναι η ικανότητα των ατόμων, των οικογενειών και των κοινοτήτων να προάγουν την υγεία, να προλαμβάνουν ασθένειες, να διατηρούν την υγεία και να αντιμετωπίζουν ασθένειες και αναπηρίες με ή χωρίς την υποστήριξη ενός παρόχου υγειονομικής περίθαλψης με την επισήμανση ότι η αυτοφροντίδα μπορεί να συμπληρώσει τις συνήθεις υπηρεσίες υγείας, καλύπτοντας κενά στην πρόσβαση και βοηθώντας τους ανθρώπους να διαχειρίζονται με ασφάλεια κοινές παθήσεις, σημειώνεται ότι οι φαρμακοποιοί, συχνά μεταξύ των πιο προσβάσιμων επαγγελματιών υγείας, υποστηρίζουν την υπεύθυνη αυτοφροντίδα μέσω συμβουλών, ασφαλούς πρόσβασης και χρήσης φαρμάκων και υγειονομικής παιδείας.
Μέσα από στοιχεία της FIP που αξιολογούν σε διεθνές επίπεδο τις ανάγκες αυτοφροντίδας και τα οποία αφορούν δημοσιεύσεις μεταξύ 2017 και 2025 επιβεβαιώνεται ότι οι φαρμακοποιοί ασχολούνται ήδη σε μεγάλο βαθμό με την εκπαίδευση και την υποστήριξη των ασθενών για μη συνταγογραφούμενα φάρμακα. Σχεδόν 8 στους 10 φαρμακοποιούς αναφέρουν ότι συμβουλεύουν τους ασθενείς σχετικά με αυτοπεριοριζόμενες παθήσεις, τοποθετώντας το φαρμακείο ως σημείο πρόσβασης στην αυτοφροντίδα πρώτης γραμμής.
Πιο αναλυτικά οι οκτώ στους δέκα φαρμακοποιούς (79%) εκπαιδεύουν ασθενείς σχετικά με αυτοπεριοριζόμενες καταστάσεις ή τους συμβουλεύουν για την κατάλληλη χρήση φαρμάκων (74%).
Οι έξι στους δέκα (59%) τους προσφέρουν εκπαίδευση προμηθεύοντάς τους μη συνατγογραφούμενα φάρμακα, παραπέμποντας τους ασθενείς στους ειδικούς όταν υπάρχει κλιμάκωση ενός προβλήματος (24%) και παρέχοντας διαγνωστικές υπηρεσίες (13%)
Εμπόδια και παράγοντες που διευκολύνουν την υποστήριξη αυτοφροντίδας
Αναφερόμενη στους παράγοντες που βοηθούν αποτελεσματική υποστήριξη αυτοφροντίδας στην κοινοτική φαρμακευτική, η FIP παραθέτει:
• Το καλά εκπαιδευμένο και εξειδικευμένο προσωπικό
• Τις ισχυρές εργασιακές σχέσεις με άλλους επαγγελματίες υγείας
• Την καλή ομαδική εργασία και συνεργατικός σχεδιασμός φροντίδας
• Την πρόσβαση σε αρχεία υγείας/φαρμακευτικής αγωγής ασθενών και σε χώρο ιδιωτικής διαβούλευσης
• Την κατάλληλη χρήση τεχνολογίας για την υποστήριξη της παροχής αυτοφροντίδας
• Την πρόσβαση σε εκπαιδευτικούς πόρους και εκπαίδευση
Οι παράγοντες που, αντίθετα, περιορίζουν την κλίμακα και τη συνέπεια αυτοφροντίδας είναι:
• Οι χρονικοί περιορισμοί και μεγάλος φόρτος εργασίας
• Η ανεπαρκής χρηματοδότηση και αμοιβή
•Η περιορισμένη πρόσβαση σε ιατρικά αρχεία ασθενών
• Η ανεπαρκής γνώση/εκπαίδευση ή έλλειψη πρόσβασης σε υλικά
• Η περιορισμένη εμπλοκή των ασθενών και αναγνώριση ρόλου
• Η έλλειψη τυποποιημένων πρωτοκόλλων/οδηγιών και νομοθετικών εμποδίων
Εντυπωσιακά αποτελέσματα
Ενδιαφέρον τέλος έχουν κάποια συγκεκριμένα στοιχεία που περιλαμβάνει στο infographic η FIP σύμφωνα με τα οποία:
- Η πλειοψηφία των συμμετεχόντων σε μια καναδική μελέτη που έλαβαν υπηρεσίες ενός Σχεδίου Κοινών Παθήσεων (Common Ailment Scheme – CAS) πριν συμβουλευτούν γιατρό (96,8%) ανέφεραν σημαντική ή πλήρη βελτίωση στην κατάστασή τους μετά την πρώτη τους επίσκεψη σε φαρμακοποιό (80,8%)
- Στην Ολλανδία, η εφαρμογή τεστ νεφρικής λειτουργίας για ασθενείς ηλικίας 65 ετών και άνω που λάμβαναν αντιβιοτικά είχε ως αποτέλεσμα ετήσια εξοικονόμηση 86 ευρώ ανά ασθενή μέσω προσαρμογών της δόσης.
- Στον Καναδά, η εφαρμογή τεστ για στρεπτόκοκκο στο λαιμό με βάση τα κοινοτικά φαρμακεία σε πέντε επαρχίες οδήγησε σε εκτιμώμενη εξοικονόμηση 12,47–24,36 καναδικών δολαρίων ανά ασθενή, που μεταφράζεται σε εκτιμώμενη ετήσια εξοικονόμηση 1,3-2,6 εκατομμυρίων καναδικών δολαρίων.
- Πρόσφατες μελέτες δείχνουν οικονομικά αποδοτική θεραπεία κοινών παθήσεων από τα κοινοτικά φαρμακεία σε σύγκριση με τις επισκέψεις σε γενικούς ιατρούς και τα τμήματα επειγόντων περιστατικών. Το πρόγραμμα ήσσονος σημασίας παθήσεων (Minor ailment scheme – MAS) στο Μπέρμιγχαμ του Ηνωμένου Βασιλείου είχε ως αποτέλεσμα εξοικονόμηση κόστους 2 εκατομμυρίων λιρών Αγγλίας (2,3 εκατομμύρια ευρώ) το 2014, με προβλεπόμενη εξοικονόμηση που κυμαινόταν από 12 έως 56 εκατομμύρια λίρες Αγγλίας (14 έως 65 εκατομμύρια ευρώ).
Δείτε το infographic ΕΔΩ