Από τον Χαράλαμπο Πετρόχειλο
Η αξιοποίηση των δυνατοτήτων που ανοίγονται για τη χώρα μας μέσα από τη πρόσφατη σύσταση και λειτουργία του Ταμείου Καινοτομίας που θα επιτρέψει τη βελτίωση της πρόσβασης των ασθενών σε νέες καινοτόμες θεραπείες αλλά και τη βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας είναι για την κ. Βασιλική – Κωνσταντίνα Γκογκοζώτου, Μη Εκτελεστική Πρόεδρο του ΕΟΠΥΥ, Πρόεδρο της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης Τιμών Φαρμάκων και Πρόεδρο της νεοσύστατης Επιτροπής του Ταμείου Καινοτομίας Φαρμάκων, θα αποτελέσει το μεγάλο στοίχημα της κυβέρνησης για τους επόμενους 12 μήνες.
«Θα είναι ένα στοίχημα που η χώρα μας θα πρέπει να το κερδίσει». Απόλυτα ξεκάθαρα και με τόνο φωνής που έδειχνε αποφασιστικότητα, κατά τη διάρκεια της δεύτερης μέρας των εργασιών του 3ου Synergies Forum on Cancer που διοργανώνει η Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου το τριήμερο από τις 29 Ιουνίου μέχρι και την 1η Ιουλίου σε κεντρικό ξενοδοχείο της Αθήνας, η κ. Γκογκοζώτου απάντησε με αυτή τη φράση στο σχετικό ερώτημα που απηύθηνε η κ. Κατερίνα Βουρλάκη, Δημοσιογράφος – Εκδότρια του DailyPharamnews, Αντιδήμαρχος Εξυπηρέτησης Πολιτών, Προαγωγής Υγείας & Μέριμνας Αδέσποτων Ζώων του Δήμου Αμαρουσίου και Μέλος Πολιτικής Επιτροπής, Ευρωπαϊκό Δίκτυο Υγιών Πόλεων του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, προς όλους τους συμμετέχοντες στο στρογγυλό τραπέζι με θέμα «Δημιουργώντας ανθεκτικά συστήματα υγείας: Αντιμετώπιση των προκλήσεων πρόσβασης σε φάρμακα», ένα από τα πιο ενδιαφέροντα θέματα για τους ασθενείς που πάσχουν από καρκίνο και ελπίζουν στην πρόσβαση σε πραγματικά καινοτόμα για την πάθησή τους, φάρμακα.
Η κ. Γκογκοζώτου εξήγησε ότι το Ταμείο μπορεί να ξεκινά με ένα πολύ μικρό ποσό της τάξης των 50 εκατομμυρίων φέτος με τη φιλοδοξία αυτό να αυξηθεί του χρόνου, όμως, όπως είπε, «για μένα, όλο αυτό, εάν στηθεί σωστά και λειτουργήσει ως πιλότος, θα αλλάξει τον τρόπο διαχείρισης των καινοτόμων φαρμάκων στη χώρα μας».
Σε ό,τι αφορά τον τρόπο λειτουργίας αυτό που θα κάνει είναι να μετρά την κλινική υπεροχή ενός σκευάσματος – και καθώς το Ταμείο λειτουργεί ως ένας μεταβατικός μηχανισμός αποζημίωσης καλύπτοντας αποκλειστικά φάρμακα που έχουν εγκριθεί από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων και ανήκουν στις προηγμένες θεραπείες (ATMPs) –καινοτόμα σκευάσματα κυτταρικής και γονιδιακής θεραπείας- και στα Φάρμακα Προτεραιότητας (PRIME) –θεραπείες για κρίσιμες ασθένειες με περιορισμένες έως τώρα θεραπευτικές επιλογές- που σημαίνει θεραπεία, αποτελεσματικότητα, κλινική υπεροχή σε σχέση με τις εναλλακτικές θεραπείες, εάν υπάρχουν ή ένα δεν υπάρχουν ότι πράγματι θα βελτιώνουν το προσδόκιμο επιβίωσης και την ποιότητα ζωής του ασθενή στον οποίο απευθύνεται και το λαμβάνει.
Διαδικαστικά αυτή τη στιγμή γίνεται προσπάθεια να στηθούν τα μητρώα ασθενών μέσα από τα οποία θα παρακολουθούνται οι εκβάσεις τους και θα μπορεί η Επιτροπή του Ταμείου Καινοτομίας αλλά και η πολιτεία να ανταμείβει την καινοτομία με μικρότερες επιστροφές (rebate- clawback) ή σε αντίθετη περίπτωση με κάποια επιβάρυνση.
Φιλοδοξία είναι να πετύχει αυτή η προσπάθεια και να στηθεί ένας ευρύτερος μηχανισμός για να διαχειρίζεται η πολιτεία όλες αυτές τις νέες θεραπείες που υπόσχονται αποτέλεσμα, θεραπευτική υπεροχή σε σχέση με τις υπάρχουσες.
Κομβικής σημασίας σε όλη αυτήν την προσπάθεια είναι η σύνταξη ενός ξεκάθαρου κανονισμού λειτουργίας της Επιτροπής. «Σε αυτή τη φάση είμαστε στη σύνταξη του κανονισμού λειτουργίας και θέλω αυτός ο κανονισμός λειτουργίας να είναι απόλυτα ξεκάθαρος σε όλα τα μέρη που εμπλέκονται σε αυτή τη διαδικασία, να μην υπάρχουν “τυφλά” σημεία, να μην υπάρχουν σημεία που μπορεί ο ένας να το πάρει αλλιώς, ο άλλος να το πάρει διαφορετικά και να έχουν προβλεφθεί όλες οι πιθανές καταστάσεις στο μέγιστο δυνατό βαθμό, ώστε να στηθεί από την αρχή σωστά η όλη διαδικασία» ανέφερε η Πρόεδρος της Επιτροπής.
Φιλοδοξία της κ. Γκογκοζώτου είναι η Επιτροπή να προλάβει φέτος να εντάξει κάποιες θεραπείες για να μη χαθούν τα χρήματα που έχουν προβλεφθεί να δοθούν για το 2026.
Πάντως, όπως είπε, «όταν αυτό λειτουργήσει σωστά οι εταιρείες δεν θα είναι τόσο ανοικτές στο να υπόσχονται πράγματα που θα ξέρουν ότι δεν μπορούν να τα τηρήσουν γιατί οι κλινικές μελέτες που γίνονται διαφέρουν πολύ από την πραγματική χορήγηση των φαρμάκων σε ασθενείς που δεν θα έχουν τόσο προσεκτικά επιλεγεί για να συμμετέχουν στη μελέτη και δεν θα είναι σε συγκεκριμένες συνθήκες εργαστηρίου».
Στην ίδια ερώτηση απαντώντας ο Σταύρος Ευαγγελάτος, Αναπληρωτής Προϊστάμενος της Διεύθυνσης Φαρμάκου στο Υπουργείο Υγείας. Στο παρελθόν κέρδισε ευρεία αναγνώριση ως Γενικός Επιθεωρητής του Σώματος Επιθεωρητών Υπηρεσιών Υγείας και Πρόνοιας (ΣΕΥΥΠ) συμπλήρωσε ότι «η πρόκληση είναι η αποτελεσματική διακυβέρνηση της καινοτομίας». Στη βάση του νέου αυτού Ταμείου, όπως είπε, δεν είναι η ανάπτυξη περισσότερων καινοτόμων φαρμάκων αλλά ότι η φαρμακευτική πολιτική θα πρέπει να στηριχθεί περισσότερο σε επιστημονικά δεδομένα, να αξιοποιεί τα δεδομένα, να υπάρχει διαφάνεια, εκτιμώντας ότι όλη αυτή προσπάθεια έχει όλα τα εχέγγυα να πετύχει.
Η πλήρης ψηφιοποίηση όλων των βάσεων δεδομένων του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων και η καλύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών αλλά και της βιομηχανίας, όπως είπε ο πρόεδρος του Οργανισμού κ. Σαπουνάς είναι ο πρωταρχικός στόχος του επόμενου 12μηνου για τον ΕΟΦ ώστε έτσι να βοηθηθεί το ευρύτερο σύστημα. «Αυτό που πρέπει να κάνουμε στον ΕΟΦ είναι το One stop shop,δηλαδή να μπορούν να εξυπηρετούνται όλοι μέσα από μία πύλη εισόδου με ένα portal και να γίνονται όλα ψηφιακά πολύ γρηγορότερα» με διαλειτουργικότητα με τον ΕΟΠΥΥ, το ΙΦΕΤ (Ινστιτούτο Φαρμακευτικής Έρευνας και Τεχνολογίας) και όλους τους φορείς που έχει επικοινωνία ο ΕΟΦ και βέβαια με τους πολίτες.
Ο κ. Ιωάννης Κοντογιώργος, Διευθυντής Εταιρικών Υποθέσεων (Corporate Affairs Director) ELPEN από την πλευρά του διατύπωσε την άποψη ότι ο εξορθολογισμός θα είναι το βασικό εργαλείο που θα έχουμε ως χώρα στα χέρια μας τα επόμενα χρόνια, επειδή καλώς ή κακώς τα δημοσιονομικά μας και η ανάπτυξη που προβλέπεται για την επόμενη τριετία είναι πολύ μικρή και άρα δεν πρέπει να περιμένουμε και δραματικές αυξήσεις στο φαρμακευτικό προϋπολογισμό. «Είναι η αποδοτικότητα της φαρμακευτικής περίθαλψης κι ως εκ τούτου πιστεύω ότι η πρωτοβουλία που έχει πάρει η Γενική Γραμματεία Στρατηγικού Σχεδιασμού μαζί με το Υπουργείο Υγείας να συντονίσουν και να εξορθολογίσουν τον τρόπο με τον οποίο θα λειτουργήσει η αξιολόγηση φαρμάκων τα επόμενα χρόνια, είναι ένα από τα κομβικότερα μέτρα κι αν αυτό λειτουργήσει σωστά, πραγματικά θα δώσει χώρο στις θεραπείες που έχουν να φέρουν κάτι επαναστατικό».
Τέλος η κ. Ελένη Αρμελίδου, Διευθύντρια Market Access και Δημοσίων Υποθέσεων (Public Affairs), Sandoz Hellas είπε ότι θα ήθελε να δει ένα βιώσιμο και προβλέψιμο πλαίσιο πολιτικών και στο κομμάτι της τιμολόγησης και της αποζημίωσης. Κι αυτό γιατί, όπως είπε, «πολλές φορές και οι υπερβολικές επιστροφές και οι καθυστερήσεις στην τιμολόγηση και στην αποζημίωση καταλήγουν να κάνουν κάποια φάρμακα να μην είναι βιώσιμα για την ελληνική αγορά ή να μην έρχονται και καθόλου με αποτέλεσμα, όταν είναι βιοομοειδή και γενόσημα να χάνουμε ευκαιρίες και για αύξηση της πρόσβασης και για εξοικονόμηση πόρων που θα επαναπενδυθούν στην καινοτομία». Γι’ αυτό κατά την άποψή της απαιτείται κι αυτό η ίδια θα περίμενες να δει μέσα στους επόμενους 12 μήνες, «μία ισορροπημένη προσέγγιση υγιούς ανταγωνισμού που να εξασφαλίζει και τη βιωσιμότητα στην ελληνική αγορά».