Σε τροχιά επικίνδυνης θεσμικής περιπέτειας εισέρχεται ο υγειονομικός τομέας της χώρας, καθώς η απόφαση του Υπουργείου Υγείας να θεσμοθετήσει την εξουσία απευθείας διορισμού διοίκησης στον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο (ΠΙΣ) πυροδοτεί ένα πρωτοφανές κύμα αμφισβήτησης.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Η παρέμβαση αυτή στον αρχαιότερο και αντιπροσωπευτικότερο επιστημονικό φορέα των γιατρών ξεπερνά τα σύνορα της εγχώριας διαμάχης, προκαλώντας την άμεση ενεργοποίηση των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων. Το ζήτημα της διαφύλαξης της ανεξαρτησίας και του αυτοδιοίκητου των επιστημονικών συλλόγων αναδεικνύεται πλέον σε κεντρικό διακύβευμα για την ευρωπαϊκή πολιτική υγείας.
Το ευρωπαϊκό μέτωπο και η διεθνής διάσταση της κρίσης
Η θεσμική αυτή εκτροπή έχει προκαλέσει ισχυρούς τριγμούς στο εξωτερικό, με τους σημαντικότερους Πανευρωπαϊκούς Ιατρικούς Οργανισμούς να παρεμβαίνουν διαδοχικά και δυναμικά. Η Μόνιμη Επιτροπή Ευρωπαίων Ιατρών (CPME) υπήρξε η πρώτη που απέστειλε προειδοποιητική επιστολή προς την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Υγείας, υπογραμμίζοντας ότι τέτοιου είδους πρακτικές διορισμού διοικήσεων είναι ασύμβατες με τις δημοκρατικές αρχές ενός ευρωπαϊκού κράτους.
Τη σκληρή αυτή στάση συνυπέγραψε αμέσως μετά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ιατρικών Συλλόγων (CEOM), ενώ στη συνέχεια προστέθηκε και η Ευρωπαϊκή Ένωση Ιατρικών Ειδικοτήτων (UEMS) —ο μεγαλύτερος επιστημονικός φορέας της γηραιάς ηπείρου. Παράλληλα, θέμα χρόνου θεωρείται η επίσημη παρέμβαση και του Παγκόσμιου Ιατρικού Συλλόγου (WMA). Όπως τονίζεται από την πλευρά των εκπροσώπων του κλάδου, η υιοθέτηση διατάξεων που καταργούν τις εκλογικές διαδικασίες φέρνει την Ελλάδα σε δυσμενή θέση διεθνώς, εξισώνοντάς τη με χώρες αυταρχικών καθεστώτων (όπως το Ιράν ή η Τουρκία, όπου η ηγεσία του τοπικού Ιατρικού Συλλόγου υπέστη διώξεις για τη δράση της).
Η παράκαμψη των εκλογών και η κατάργηση του αυτοδιοίκητου
Παρά τις σφοδρές αντιδράσεις που εκδηλώθηκαν στο εσωτερικό —από τους τοπικούς Ιατρικούς Συλλόγους, την Ελληνική Οδοντιατρική Ομοσπονδία, την Ολομέλεια των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος και το σύνολο των κομμάτων της αντιπολίτευσης— η κυβερνητική πλευρά επέμεινε στην προώθηση της επίμαχης ρύθμισης. Η εμμονή στη νομοθέτηση, η οποία ολοκληρώθηκε χωρίς να ληφθούν υπόψη οι θεσμικές ενστάσεις, συνοδεύτηκε από δημόσιες τοποθετήσεις του Υπουργού στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης περί άμεσου διορισμού Διοικούσας Επιτροπής.
Η εξέλιξη αυτή καταργεί ουσιαστικά το συνταγματικά κατοχυρωμένο αυτοδιοίκητο του ΠΙΣ. Το οξύμωρο της υπόθεσης έγκειται στο γεγονός ότι οι αρχαιρεσίες στους πρωτοβάθμιους Ιατρικούς Συλλόγους είχαν ήδη διεξαχθεί κανονικά και εκκρεμούσε η συγκρότηση του νέου αιρετού Διοικητικού Συμβουλίου του ΠΙΣ. Ωστόσο, η διαδικασία «πάγωσε» και ακυρώθηκε στην πράξη, καθώς τα συσχετισμένα αποτελέσματα των καλπών δεν εναρμονίζονταν με τους σχεδιασμούς της πολιτικής ηγεσίας και των τοπικών της συμμάχων.
Η συσσώρευση εντάσεων στον υγειονομικό χάρτη
Η δικαστική και θεσμική σύγκρουση για τη διοίκηση του ΠΙΣ έρχεται ως αποκορύφωμα μιας μακράς περιόδου τριβών ανάμεσα στο Υπουργείο Υγείας και τους λειτουργούς του ΕΣΥ και του ιδιωτικού τομέα. Στο επίκεντρο της διαμαρτυρίας του ιατρικού κόσμου βρίσκονται συγκεκριμένες επιλογές:
- Οικονομική αποστράγγιση μέσω clawback: Η διατήρηση και η εξάπλωση των υποχρεωτικών επιστροφών στους κλινικούς γιατρούς παρά τον κλειστό προϋπολογισμό, μέτρο που έχει οδηγήσει στα όρια της κατάρρευσης τα εργαστηριακά ιατρεία.
- Αναγκαστικές μετακινήσεις και επιστρατεύσεις: Η θεσμοθέτηση μέτρων αναγκαστικής συνδρομής ιδιωτών γιατρών στο δημόσιο σύστημα υγείας, με την αυστηρή ποινή της αφαίρεσης του δικαιώματος ηλεκτρονικής συνταγογράφησης.
- Μισθολογική αιχμαλωσία: Η παραμονή των Ελλήνων γιατρών στον πάτο των αμοιβών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (χαμηλότερα ακόμα και από γειτονικές χώρες όπως η Βουλγαρία, όπου η αποζημίωση της ιατρικής επίσκεψης διαμορφώνεται στα 23 ευρώ, έναντι των 13 ευρώ του ΕΟΠΥΥ).
- Ευνοϊκές ρυθμίσεις ημετέρων: Οι καταγγελλόμενες φωτογραφικές διατάξεις που διασφαλίζουν τη δια βίου διατήρηση διευθυντικών θέσεων σε κλινικές για στελέχη που εκλέγονται σε συνδικαλιστικά όργανα, παρά την πρόσφατη εκλογική τους αποδοκιμασία σε μεγάλους συλλόγους, όπως ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών.
Η δικαστική δικαίωση στο ΣτΕ και οι νομικές εκκρεμότητες
Ιδιαίτερη βαρύτητα στη θεσμική αυτή αντιπαράθεση αποκτά η παράμετρος της δικαιοσύνης. Η απόφαση της πολιτικής ηγεσίας να διορίσει νέα Διοικούσα Επιτροπή έρχεται σε ευθεία αντίθεση με την υπ’ αριθμ. 11/2026 απόφαση του Τριμελούς Συμβουλίου Συμμόρφωσης του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ). Το Ανώτατο Δικαστήριο είχε ήδη δεχθεί ότι ο ΠΙΣ είχε συμμορφωθεί πλήρως με την προγενέστερη απόφαση 2402/2025, κρίνοντας τις ενέργειές του ως απολύτως σύννομες και αφαιρώντας κάθε νομικό πάτημα για κυβερνητική παρέμβαση.
Επιπλέον, η απερχόμενη διοίκηση —την οποία το Υπουργείο επιχειρεί τώρα να αντικαταστήσει— είχε τοποθετηθεί από το ίδιο το Υπουργείο στις 21 Μαΐου 2026, όταν η Πολιτεία αρνήθηκε να επικυρώσει τα αποτελέσματα των επαναληπτικών εκλογών της 26ης Απριλίου 2026. Για τη συγκεκριμένη ενέργεια εκκρεμεί ήδη προσφυγή στο ΣτΕ.
Η επόμενη μέρα βρίσκει τον ιατρικό κόσμο συσπειρωμένο και αποφασισμένο να προσφύγει σε όλα τα ένδικα μέσα, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Οποιοδήποτε διορισμένο διοικητικό σχήμα επιχειρηθεί να επιβληθεί στον ΠΙΣ θα βρεθεί αντιμέτωπο με την καθολική απομόνωση από την επιστημονική κοινότητα, η οποία αρνείται να νομιμοποιήσει την κατάργηση των δημοκρατικών της θεσμών.