Η vegan διατροφή μπορεί να μην είναι κατάλληλη για όλους, ωστόσο μια νέα, μικρή μελέτη έδειξε ότι η αποχή από τα ζωικά προϊόντα ακόμη και για λίγες εβδομάδες ενδέχεται να επιβραδύνει ορισμένα σημάδια γήρανσης του οργανισμού.
Επιμέλεια: Μάνος Σιγανός
Οι ερευνητές από την Καλιφόρνια και τη Γερμανία διαπίστωσαν επίσης αλλαγές στο ανοσοποιητικό σύστημα που συνδέονται με μειωμένη φλεγμονή, όταν οι συμμετέχοντες ακολούθησαν vegan διατροφή για έναν μήνα.
Η φλεγμονή αποτελεί φυσική αντίδραση του οργανισμού απέναντι σε τραυματισμούς και μικρόβια, όταν όμως γίνεται χρόνια μπορεί να αποδειχθεί επιβλαβής για την υγεία. Η παρατεταμένη φλεγμονή συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου και άλλων ασθενειών, ενώ μπορεί να επιταχύνει τη γήρανση των κυττάρων, αυξάνοντας την πιθανότητα πρόωρου θανάτου.
«Η μελέτη μας προστίθεται στα αυξανόμενα στοιχεία που δείχνουν ότι η διατροφή μπορεί να επηρεάσει τη βιολογία σε μοριακό επίπεδο», εξήγησε σε ανακοίνωσή του ο δρ Max Storz, από το Ιατρικό Κέντρο του Πανεπιστημίου του Freiburg και ένας από τους επικεφαλής συγγραφείς της μελέτης.
Μια σημαντική βάση για περαιτέρω έρευνα
Η έρευνα κατέληξε σε δύο βασικά ευρήματα: η vegan διατροφή φάνηκε να μεταβάλλει πρότυπα γονιδίων που σχετίζονται με τη μεθυλίωση του DNA, ενώ δύο «επιγενετικά ρολόγια», τα οποία χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση της βιολογικής ηλικίας ενός ανθρώπου, έδειξαν ότι η συγκεκριμένη διατροφή ενδέχεται να επιβραδύνει αυτή τη διαδικασία.
Ο όρος «μεθυλίωση του DNA» μπορεί να ακούγεται περίπλοκος, αλλά η βασική ιδέα είναι σχετικά απλή. Πρόκειται για μια διαδικασία που συμβάλλει στη ρύθμιση του κατά πόσο ορισμένα γονίδια είναι περισσότερο ή λιγότερο ενεργά. Η δραστηριότητα των γονιδίων επηρεάζει χαρακτηριστικά του οργανισμού αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αυτός ανταποκρίνεται σε διάφορα προβλήματα υγείας.
Η μεθυλίωση του DNA σχετίζεται επίσης με τα επίπεδα των ουδετερόφιλων, κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος που συμμετέχουν στη φλεγμονώδη απόκριση.
Οι ερευνητές εξέτασαν αυτή τη διαδικασία χρησιμοποιώντας δείγματα αίματος από σχεδόν 50 ενήλικες. Περίπου οι μισοί κατανάλωναν κρέας και οι υπόλοιποι ακολουθούσαν vegan διατροφή, ενώ και οι δύο ομάδες λάμβαναν περίπου τον ίδιο αριθμό θερμίδων καθημερινά.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα άτομα που ακολουθούσαν vegan διατροφή ήταν πιθανό να έχουν χαμηλότερα επίπεδα ουδετερόφιλων.
Παράλληλα, παρουσίαζαν υψηλότερα επίπεδα CD4 Τ κυττάρων, ενός τύπου λευκών αιμοσφαιρίων που συμβάλλει στη ρύθμιση της ανοσολογικής απόκρισης.
Η μελέτη εξέτασε επίσης τη βιολογική ηλικία των συμμετεχόντων με βάση τη μεθυλίωση του DNA. Οι σχετικές βιοχημικές δοκιμές, γνωστές και ως «επιγενετικά ρολόγια», υπέδειξαν ότι η vegan διατροφή ενδέχεται να επιβραδύνει τη βιολογική γήρανση.
Ωστόσο, απαιτείται περαιτέρω έρευνα προκειμένου να επιβεβαιωθούν τα αποτελέσματα και να διαπιστωθεί εάν οι αλλαγές που παρατήρησαν οι επιστήμονες συνδέονται πράγματι με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης ασθενειών.
«Το επόμενο βήμα είναι να κατανοήσουμε εάν αυτές οι επιγενετικές αλλαγές διατηρούνται με την πάροδο του χρόνου και εάν μεταφράζονται σε ουσιαστικές βελτιώσεις της υγείας μακροπρόθεσμα.
Αυτό θα απαιτήσει μεγαλύτερες κλινικές μελέτες, αλλά τα συγκεκριμένα ευρήματα παρέχουν μια σημαντική βάση», δήλωσε ο Storz.
Δεν είναι όλα τα φυτικά τρόφιμα εξίσου υγιεινά
Η νέα μελέτη έρχεται να προστεθεί σε πολυετή ερευνητικά δεδομένα που δείχνουν ότι μια διατροφή βασισμένη κυρίως σε φυτικές τροφές μπορεί να συνδέεται με καλύτερη υγεία. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι κάθε vegan τρόφιμο είναι αυτομάτως υγιεινό. Σύμφωνα με την American Heart Association, τα υπερεπεξεργασμένα vegan τρόφιμα χαμηλής διατροφικής αξίας μπορούν επίσης να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία.
Μεγάλη μελέτη ερευνητών του Harvard, στην οποία συμμετείχαν περίπου 105.000 άνθρωποι και δημοσιεύθηκε πέρυσι, έδειξε ότι όσοι ακολουθούσαν διατροφή πλούσια σε φρούτα, λαχανικά και ξηρούς καρπούς και κατανάλωναν λιγότερο κόκκινο και επεξεργασμένο κρέας είχαν κατά 86% μεγαλύτερη πιθανότητα να φτάσουν στην ηλικία των 70 ετών έχοντας γεράσει με καλή υγεία.
Αντίθετα, μια διατροφή πλούσια σε κόκκινο κρέας –και ιδιαίτερα σε επεξεργασμένα προϊόντα κρέατος, όπως μπέικον και χοτ ντογκ– έχει εδώ και χρόνια συσχετιστεί με φλεγμονή που αυξάνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων.
«Υπάρχουν αναρίθμητες μελέτες που δείχνουν σύνδεση ανάμεσα στην κατανάλωση κόκκινου κρέατος, την εμφάνιση καρδιοπάθειας και τον θάνατο από καρδιαγγειακά νοσήματα», είχε δηλώσει νωρίτερα φέτος ο καρδιολόγος της Cleveland Clinic, δρ Dennis Bruemmer. «Τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά συνεπή».
Δεν είναι όλες οι ζωικές πρωτεΐνες ίδιες
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ορισμένες πηγές ζωικής πρωτεΐνης αποτελούν καλύτερες διατροφικές επιλογές από άλλες.
Σύμφωνα με τη Razan Hallak, διαιτολόγο στο The Ohio State University, μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται τα λευκά κρέατα πουλερικών, τα ψάρια, το χοιρινό φιλέτο, τα άπαχα κομμάτια βοδινού κρέατος, τα αυγά και τα γαλακτοκομικά προϊόντα χωρίς λιπαρά ή με χαμηλά λιπαρά.
Για τους περισσότερους ανθρώπους εξακολουθεί να συνιστάται μια ισορροπημένη διατροφή, με βασικό χαρακτηριστικό την ποικιλία.
Όπως εξηγεί η διαιτολόγος Paige Welsh, «στην ουσία της, μια ισορροπημένη διατροφή δεν έχει να κάνει με την επιλογή των “καλύτερων” τροφίμων ούτε με την εμμονή στα λεγόμενα “superfoods”. Έχει να κάνει με την κατανάλωση μιας ποικιλίας θρεπτικών, όσο το δυνατόν λιγότερο επεξεργασμένων τροφίμων».